دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

بدتـــرین جای دنیا | نقد فیلم آرگــو (2012)

«آرگو» ماجرای گروگان‌گیری 52 دیپلمات و کارمند سفارت آمریکا در تهران در 13 آبان 1358 است... این تصویری‌ست که آرگو از ایران نمایش می‌دهد. یک جهنم واقعی، یا به قول تونی مندز در جایی در اوائل فیلم: «بدترین جایی که می‌تونی تصور کنی»…
بدتـــرین جای دنیا | نقد فیلم آرگــو �)
بدتـــرین جای دنیا | نقد فیلم آرگــو (2012)

[كد مطلب:1783-3302]

نويسنده: علی افشار
وقتی قرار باشد هالیوود دست به بازسازی یک واقعه تاریخی بزند که داستان‌اش مایه‌های میهن‌پرستانه دارد، نمی‌توان بر روی جمله «بر اساس یک داستان واقعیِ» ابتدای فیلم ساخته شده، حساب خاصی باز کرد. مخصوصاً هنگامی که یک طرف این واقعه تاریخی، کشوری همچون ایران باشد که روابط تیره و تاری با آمریکا دارد. وقتی کسی با چنین ذهنیتی به دیدن فیلم «آرگو» بنشیند بعد از گذشت چند دقیقه از شروع فیلم، احتمالا احساس خواهد کرد که عجولانه قضاوت کرده و این بار قرار است با فیلمی بی‌طرف و درامی تفکر برانگیز روبرو باشد. البته کمی که فیلم جلوتر می‌رود، آرام آرام جهت‌گیری‌های سازندگان اثر آشکار می‌شود و امید مخاطب برای دیدن چنین فیلمی بر باد می‌رود.

«آرگو» ماجرای گروگان‌گیری 52 دیپلمات و کارمند سفارت آمریکا در تهران در 13 آبان 1358 است. قبل از اشغال سفارت توسط دانشجویان، شش تن از کارمندان آمریکایی سفارت از آن‌جا گریخته و به اقامتگاه سفیر کانادا در تهران پناه می‌برند. تونی مندز، مامور سیا به ایران می‌آید و موفق می‌شود با نقشه‌ای عجیب این شش نفر را از ایران فراری دهد.

سکانس ابتدایی آرگو، ماجرای کودتای 28 مرداد و نقش آمریکا در بازگرداندن شاه را به تصویر می‌کشد، از جنایات شاه و تنفر مردم از او و پشتیبان‌اش یعنی ایالات متحده می‌گوید و با نشان دادن ریشه‌ی تنفر مردم ایران از آمریکا چنین می‌نماید که قصدِ یک‌طرفه به قاضی رفتن را ندارد و نوید درامی قانع‌کننده را به مخاطب می‌دهد (هرچند تنزل دادن انگیزه‌های والای اسلامی مردم ایران از انقلاب و اقداماتی نظیر تسخیر لانه‌ی جاسوسی آمریکا، در حد انگیزه‌هایی همچون انتقام از شاه و دارو دسته‌اش در همان سکانس ابتدائیه، خود تحریف واقعیت است؛ اما به هر حال همین‌قدر ابراز همدلی هم نسبت به ایرانیانی که دست به اشغال سفارت آمریکا زدند از طرف فیلم‌سازان هالیوودی جای تعجب دارد) ولی بعد از گذشت اندکی از فیلم کم‌کم آن روی سکه نمایان می‌شود و مخاطب پی می‌برد که آن سکانس ابتدائی هم چیزی نبوده جز ادا و اطواری برای گرفتن ژست بی‌طرفی و حقیقت جلوه‌ دادن دروغ‌هایی که از پی می‌آیدنبوده است.

سازندگان آرگو در ادامه تظاهرات دانشجویان و تسخیر لانه جاسوسی، که حرکتی‌ خود‌جوش و قوام‌یافته از تفکرات ایدئولوژیک بوده را در حد اتفاقی خشونت‌بار که تنها حاصل فوران خشم جماعتی عصبانی و انتقام‌جوست تنزل می‌دهند. در فیلم به جای دانشجویان داوطلبی که با علاقه‌مندی اسناد خرد شده را بازسازی می‌کردند، کودکانی معصوم را مشغول این کار به تصویر کشیده اند که انگار به بیگاری گرفته شده‌اند. 

به نظر سازندگان آرگو آزادسازی گروگان‌های زن و سیاهپوست‌ سفارت آمریکا، در همان ابتدای اشغال سفارت، ماجرای قابل‌توجهی نیامده که بخواهند زحمت به تصویرکشیدن‌اش را به خود بدهند و باید در نظر داشت که این بی‌توجهی از جانب سازندگانی صورت پذیرفته که برای مثال بر روی جزئیات طراحی صحنه و دکور وسواس زیادی به خرج داده اند.  به این‌ها اضافه کنید ارائه تصویر ایرانی پراز رعب و وحشت، اعدام‌های خیابانی، مامورانی خشن و بی‌رحم، مردمی عصبانی که با دیدن کوچکترین نشانه‌ای از غرب شروع به داد و فریاد می‌کنند. دو بار کودکان ایرانی را در فیلم می‌بینیم، یک بار در بازسازی اسناد خورد شده و یک بار هم در فرودگاه که دعوایی بین ماموران خشن فرودگاه و مسافری رخ می‌دهد و ما دختربچه‌ای را می‌بینیم که از ترس در حال گریه کردن است. این تصویری‌ست که آرگو از ایران نمایش می‌دهد. یک جهنم واقعی، یا به قول تونی مندز در جایی در اوائل فیلم: «بدترین جایی که می‌تونی تصور کنی».
 بیشتر این تحریف‌ها به بهانه‌ی اقتضائات درام صورت گرفته. درست است؛ آرگو نه یک مستند تاریخی، بلکه یک درام تاریخی‌ست و واضح است که در یک درام تاریخی نه‌تنها لزومی به وفاداری تمام و کمال نسبت به واقعیت نیست، بلکه بنابر اقتضائات درام می‌توان حذف و اضافاتی در واقعیت انجام داد. ولی آیا این حذف و اضافات حد و مرزی ندارند؟ آیا می‌شود در کنار حذف و اضافات جزئی که لطمه‌ای به ماهیت اصلی واقعه نمی‌رساند، به حذف و اضافات کلی (بخوانید جعل و تحریف) که ماهیت یک واقعه تاریخی را به کلی تغییر می‌دهد و گاهی جای ظالم و مظلوم را در یک واقعه تاریخی عوض می‌کند، دست زد؟ آیا می‌توان به تمام جزئیات واقعه‌ی گروگان‌گیری پرداخت اما کوچکترین اشاره‌ای به آزادی گروگان‌های زن و سیاهپوست سفارت آمریکا نکرد؟ همه و همه‌ی این جعل و تحریف‌ها به بهانه‌ی ساختن یک درام سرگرم کننده!؟
 به هر حال آرگو ساخته شده است و هرچند به احتمال زیاد، مخاطب ایرانی تحت تاثیر این جعل و تحریف‌های تاریخی قرار نمی‌گیرد، ولی برای بسیاری از مردم دنیا، واقعیت ماجرای اشغال سفارت آمریکا در تهران، همان چیزی‌ست که آرگو نشان می‌دهد.

منبع:فیلم نوشتار

مقاله

نویسنده علی افشار

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

روایتی ناتمام از مکتب اصفهان ; نگاهی به سریال روشنتر از خاموشی

روایتی ناتمام از مکتب اصفهان ; نگاهی به سریال روشنتر از خاموشی

از میان کارهای تلویزیونی حسن فتحی، مجموعه روشنتر از خاموشی که به شرح زمانه و اندیشه ملاصدرا می‌پردازد، چندان اسباب شهرت این کارگردان نیست. با آن‌که زمان پخش سریال نامناسب نبود و با آمدن شبکه IFilm هم پخش آن به دفعات تکرا شد، اما این سریال همواره در قیاس با هم‌نژادان خود- یعنی شب دهم، مدار صفر درجه و البته پهلوانان نمی‌میرند- کم‌رنگ و مهجور مانده است!
منحنی فرهنگ در مسابقه خنداننده شو

منحنی فرهنگ در مسابقه خنداننده شو

خندوانه هر چند وقت یک بار دچار رکود می‎شود و در رقابت با همسایه‌اش در شبکه نسیم (دورهمی) گاهی بالا رفته و گاهی پایین می‌افتد و این خودش موضوعی مستقل برای تحلیل است. اما هدف این متن تمرکز بر قسمت خنداننده شو این برنامه بوده و تحلیل محتوای خندوانه و نقادی رفتار مجری و مبتکر آن‌را شاید در جایی دیگر دنبال کنیم.
کمپانی خنداننده ها، سهامی عام ; نگاهی دوباره به خندوانه

کمپانی خنداننده ها، سهامی عام ; نگاهی دوباره به خندوانه

خندوانه یکی از عجیب ترین پدیده‌های رسانه‌ای کشور است که در عرض سه سال حضور نسبتا مداوم خود به یکی از پر طرفدارترین برنامه‌های تاریخ تلویزیون ایران بدل شده است. تنها برنامه‌هایی مانند خبر ساعت 14 یا خبر بیست و سی را از حیث جذب مخاطب بتوان با این برنامه مقایسه کرد که البته همه می‌دانیم که این مقایسه از جنس قیاس مع الفارق است.
از سرمایه می‌‌خوریم ; نگاهی به سریال زیر پای مادر

از سرمایه می‌‌خوریم ; نگاهی به سریال زیر پای مادر

سریال زیر پای مادر از سری چندگانه‌های تلوزیون است که می‌‌کوشد مضمون خانواده را مد نظر خود قرار دهد. با مراجعه به حافظه خود به عنوان مخاطب برنامه‌های تلوزیونی می‌‌توان به سادگی دریافت که موضوع بسیاری از سریال‌ها و مجموعه‌های تلوزیونی در یکی دو دهه اخیر خانواده است.
هویت چهل تکه و بحران مدنیت؛ تفسیری بر سبک زندگی در پاورچین

هویت چهل تکه و بحران مدنیت؛ تفسیری بر سبک زندگی در پاورچین

پاورچین آغازی بر طنزهای دنباله‌دار (یا به اصطلاح جریان‌ساز) دهه هشتاد بود که تاثیر آن در نقطه چین ادامه یافت و البته در شب‌های برره به اوج رسید. طنزی پراستعاره که ذهن مخاطب را در تعمیم دادن آزاد می‌گذاشت.

پر بازدیدترین ها

روایتی ناتمام از مکتب اصفهان ; نگاهی به سریال روشنتر از خاموشی

روایتی ناتمام از مکتب اصفهان ; نگاهی به سریال روشنتر از خاموشی

از میان کارهای تلویزیونی حسن فتحی، مجموعه روشنتر از خاموشی که به شرح زمانه و اندیشه ملاصدرا می‌پردازد، چندان اسباب شهرت این کارگردان نیست. با آن‌که زمان پخش سریال نامناسب نبود و با آمدن شبکه IFilm هم پخش آن به دفعات تکرا شد، اما این سریال همواره در قیاس با هم‌نژادان خود- یعنی شب دهم، مدار صفر درجه و البته پهلوانان نمی‌میرند- کم‌رنگ و مهجور مانده است!
جنون عاشقانه | یادداشتی بر عشق اثر میشائیل هانه که

جنون عاشقانه | یادداشتی بر عشق اثر میشائیل هانه که

آثار «هانه‌که» اصلاً فیلم نیستند. انگار برشی کوتاه و ظاهراً ساده و اما عمیق و عینی از خود زندگی‌اند، مثل عکسی از آلبوم کسی که الزاماً فرانسوی یا چه می‌دانم اتریشی یا آلمانی یا با هر ملیت دیگری نیست. آثار او تکان‌دهنده‌اند…
هجوم به سرزمین کودکی ; آگهی های تجاری تلویزیون با کودکان چه خواهد کرد

هجوم به سرزمین کودکی ; آگهی های تجاری تلویزیون با کودکان چه خواهد کرد

تهاجم تبلیغات بازرگانی برای کودکان امروزی به سان حمله ای می ماند که بزرگترهای مقتدر و پول پرست جهان به دوران کودکی انجام داده اند.
هویت چهل تکه و بحران مدنیت؛ تفسیری بر سبک زندگی در پاورچین

هویت چهل تکه و بحران مدنیت؛ تفسیری بر سبک زندگی در پاورچین

پاورچین آغازی بر طنزهای دنباله‌دار (یا به اصطلاح جریان‌ساز) دهه هشتاد بود که تاثیر آن در نقطه چین ادامه یافت و البته در شب‌های برره به اوج رسید. طنزی پراستعاره که ذهن مخاطب را در تعمیم دادن آزاد می‌گذاشت.
رستگاری در یک‌شنبه | نگاهی به فیلم Silver Linings Playbook

رستگاری در یک‌شنبه | نگاهی به فیلم Silver Linings Playbook

پت در نامه‌ای که بعداز 8 ماه بستری بودن در بیمارستان روانی در اولین سکانس فیلم برای همسر سابقش، نیکی می‌نویسد نگاهی حسرت‌بار به یک‌شنبه‌های از دست‌رفته دارد اما در واپسین سکانس فیلم هیچ نشانی از این دریغ‌ها باقی نمانده...
Powered by TayaCMS