دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

هدف وسیله را توجیه می‌کند؟ | نقد فیلم لینکلن

آخرین فیلم استیون اسپیلبرگ در مورد آخرین روزهای زندگی یکی از محبوب‌ترین رئیس جمهورهای آمریکا آبراهام لینکلن است. ژانر فیلم زندگی‌نامه‌ای است و اشاراتی به واقعیات تاریخی دور از انتظار نیست…
هدف وسیله را توجیه می‌کند؟ | نقد فیلم لینکلن
هدف وسیله را توجیه می‌کند؟ | نقد فیلم لینکلن

[كد مطلب: 1749]

نويسنده‌: رضا محمودی

آخرین فیلم استیون اسپیلبرگ در مورد آخرین روزهای زندگی یکی از محبوب‌ترین رئیس جمهورهای آمریکا آبراهام لینکلن است. ژانر فیلم زندگی‌نامه‌ای است و اشاراتی به واقعیات تاریخی دور از انتظار نیست.
این نقد را از دو منظر می‌توان دنبال کرد؛ منظر اول اینکه آیا هدف وسیله را توجیه می‌کند؟ و دیدگاهی دیگر، زندگی لینکلن است. بررسی اجمالی این دو نگاه در مورد فیلم لینکلن همچون دو خط است که ابتدا یک سر آن‌ها از همدیگر فاصله دارد و در انتها به هم‌دیگر می‌پیوندند و نتیجه را شکل می‌دهند.
آیا هدف وسیله را توجیه می‌کند. یکی از مهم‌ترین بحث‌هایی که بسیار سعی شده تا به صورتی توجیه شود و کمتر توضیحی روشن و دقیق درباره آن مطرح شده است. چه بهتر که برای توضیح این جمله مصداق را مشخص کنم تا در حد توان‌ بحث را باز کرده باشم. هدف تصویب قانون منع برده ‌داری است و وسیله هم پیشنهادهای مختلف کاری به نمایندگان مجلس و ادامهٔ جنگی باشد که بر سر برده ‌داری رخ داده است -که صلح نکردن و ادامهٔ آن به تصویب قانون منع برده‌داری کمک می‌کند-.
می‌توان فلسفی نگاه کرد و به‌‌ همان اندازه که تصویب قانون منع برده‌داری برای بشریت مفید است، گماشتن نمایندگان مجلسی که به عنوان حق‌الرأی سِمتی بیش از حد کفایتشان دریافت کرده‌اند برای بشریت مضر باشد. مجادله بر سر چنین بحثی که جان و مال اهالی تعداد زیادی از بشریت در خطر است به نظر اشتباه می‌آید و‌‌ همان بهتر که قبول کنیم در این مصداق خاص هدف وسیله را توجیه می‌کند زیرا چشم‌اندازی برای آیندهٔ بشریت است.
لینکلن در خانواده‌ای متوسط رو به پایین آمریکایی بدنیا آمده است. تحصیلات آکادمیک بالایی نداشته و با توجه به مطالعات فراوان کتابهای مختلف علمی و هوش بالا به سرعت پیشرفت می‌کند و در ایالات متحدهٔ آمریکا مقام ریاست جمهوری را کسب می‌کند. آبراهام در زندگی‌اش مدت زیادی کارگر هم بوده است. او سفیدپوست بود ولی همچون هم سن و سال‌های سیاه‌پوست‌اش نمی‌توانست به دانشگاه برود منتها با دلیلی دیگر که آن را مشکلات مالی می‌نامند. چنین فردی مهم‌ترین کاری که در زمان ریاست‌جمهوری‌اش انجام می‌دهد تصویب قانون منع برده‌داری است.
داستان فیلم از زمانی شروع می‌شود که لینکلن وقتی برای تصویب قانون منع برده‌داری ندارد. و به جایی ختم می‌شود که لینکلن توسط دشمنان‌اش در خود آمریکا کشته می‌شود. درامی که لینکلن را به تصویر می‌کشاند در بردارندهٔ داستانی با سر و شکلی زندگینامه‌ای است و حول محور یک شخصیت حرف‌ها و عملکرد‌هایش می‌چرخد. مهم‌ترین نکاتی که در مورد فیلمنامه‌ قابل ذکر است: یک، لینکلن شدیدا به مردم و ایمانشان به دولت اهمیت می‌دهد در عین حال به شدت روحیه‌ای دیکتاتوری دارد و در هر صورت حرف خودش را به کرسی می‌نشاند تا حدی که یار غارش، (وزیر او) برخی اوقات از تصمیمات لینکلن مطلع نیست. نکته‌ای دیگر؛ سکانس ابتدایی فیلم است. با آنکه این سکانس پایان فیلم را همچون نگاه به تاریخ برای مخاطب افشا می‌کند ولی به شدت در همزاد ‌پنداری مخاطب با لینکلن تأثیر گذار است و کاربردی هوشمندانه دارد، «آبراهام لینکن با دو سرباز در میدان جنگ صحبت می‌کند سرجوخهٔ اول سیاه‌پوستان با احترام در حال صحبت با رئیس جمهور می‌باشد و سرجوخه دوم مدام بین حرف این دو إن قلت وارد می‌کند» و این کار بی‌ادبانه را ناخواسته چندین بار تکرار می‌کند. یکی از حرف‌های قابل برداشت این سکانس آمادگی مخاطب برای مواجه با شروع داستان است. در این حد که مخاطب بداند لینکلن چه کار مهمی انجام داده است و چه انسان‌های دور از ادبی را با تصویب این قانون مؤدب کرده است. و یا اینکه سرجوخه دوم بالاخره فردی را از مهم‌ترین شخصیت‌های کشورش پیدا کرده است که می‌تواند با او هم‌ دردی کند و به صحبت‌های‌اش گوش دهد. سرجوخه دوم در چنین موقعیتی از هیچ فرصتی دریغ نمی‌کند شاید هم می‌داند که لینکلن در جوانی‌اش همچون اوست که از یک سری امتیاز‌ها مانند رفتن به کالج بی‌بهره بوده است و درد کشیده.
و اما عملکرد کارگردان برای اینکه فرم و محتوا با همدیگر یکی شوند چگونه بوده است؟ اسپیلبرگ با توجه به سابقه‌اش به خوبی نشان داده که از طرف‌داران پروپاقرص مکتب نمادگرایی است و با نشان دادن هاله‌ای کمرنگ از نور و رنگ و رو رفتگیِ رنگ‌های فیلم این موضوع را به وضوح به نمایش گذاشته است. جَوی خفقان‌آور را به مخاطب‌اش القاء می‌کند که در لحظات پایانی فیلم زمانی که لایحه به اجرا درآمده است، سکانسی قرار گرفته که «لینکلن به همراه همسرش درون کالسکه‌ای نشسته‌اند» در این صحنه فیلم رنگ و لعابی زیبا به خود گرفته و ندای امید را به گوش مخاطبان‌اش می‌رساند و مسئله‌یِ وسیله‌یِ رسیدن به این آرامش را توجیه می‌کند که زین پس مشکلی پیش نخواهد آمد و کنایه به نمایندگانی دارد که بدون داشتن کفایت کافی و فقط برای دادن رأی مثبت بر سر می‌زهایی نشسته‌اند که از پس ادارهٔ آن‌ها برنمی‌آیند که در آخر خود لینکلن این مسئلهٔ بی‌کفایتی را به جان خرید و کشته شد برای پیشرفت بشریت.

منبع:فیلم نوشتار

مقاله

نویسنده رضا محمودی

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

روایتی ناتمام از مکتب اصفهان ; نگاهی به سریال روشنتر از خاموشی

روایتی ناتمام از مکتب اصفهان ; نگاهی به سریال روشنتر از خاموشی

از میان کارهای تلویزیونی حسن فتحی، مجموعه روشنتر از خاموشی که به شرح زمانه و اندیشه ملاصدرا می‌پردازد، چندان اسباب شهرت این کارگردان نیست. با آن‌که زمان پخش سریال نامناسب نبود و با آمدن شبکه IFilm هم پخش آن به دفعات تکرا شد، اما این سریال همواره در قیاس با هم‌نژادان خود- یعنی شب دهم، مدار صفر درجه و البته پهلوانان نمی‌میرند- کم‌رنگ و مهجور مانده است!
منحنی فرهنگ در مسابقه خنداننده شو

منحنی فرهنگ در مسابقه خنداننده شو

خندوانه هر چند وقت یک بار دچار رکود می‎شود و در رقابت با همسایه‌اش در شبکه نسیم (دورهمی) گاهی بالا رفته و گاهی پایین می‌افتد و این خودش موضوعی مستقل برای تحلیل است. اما هدف این متن تمرکز بر قسمت خنداننده شو این برنامه بوده و تحلیل محتوای خندوانه و نقادی رفتار مجری و مبتکر آن‌را شاید در جایی دیگر دنبال کنیم.
کمپانی خنداننده ها، سهامی عام ; نگاهی دوباره به خندوانه

کمپانی خنداننده ها، سهامی عام ; نگاهی دوباره به خندوانه

خندوانه یکی از عجیب ترین پدیده‌های رسانه‌ای کشور است که در عرض سه سال حضور نسبتا مداوم خود به یکی از پر طرفدارترین برنامه‌های تاریخ تلویزیون ایران بدل شده است. تنها برنامه‌هایی مانند خبر ساعت 14 یا خبر بیست و سی را از حیث جذب مخاطب بتوان با این برنامه مقایسه کرد که البته همه می‌دانیم که این مقایسه از جنس قیاس مع الفارق است.
از سرمایه می‌‌خوریم ; نگاهی به سریال زیر پای مادر

از سرمایه می‌‌خوریم ; نگاهی به سریال زیر پای مادر

سریال زیر پای مادر از سری چندگانه‌های تلوزیون است که می‌‌کوشد مضمون خانواده را مد نظر خود قرار دهد. با مراجعه به حافظه خود به عنوان مخاطب برنامه‌های تلوزیونی می‌‌توان به سادگی دریافت که موضوع بسیاری از سریال‌ها و مجموعه‌های تلوزیونی در یکی دو دهه اخیر خانواده است.
هویت چهل تکه و بحران مدنیت؛ تفسیری بر سبک زندگی در پاورچین

هویت چهل تکه و بحران مدنیت؛ تفسیری بر سبک زندگی در پاورچین

پاورچین آغازی بر طنزهای دنباله‌دار (یا به اصطلاح جریان‌ساز) دهه هشتاد بود که تاثیر آن در نقطه چین ادامه یافت و البته در شب‌های برره به اوج رسید. طنزی پراستعاره که ذهن مخاطب را در تعمیم دادن آزاد می‌گذاشت.

پر بازدیدترین ها

روایتی ناتمام از مکتب اصفهان ; نگاهی به سریال روشنتر از خاموشی

روایتی ناتمام از مکتب اصفهان ; نگاهی به سریال روشنتر از خاموشی

از میان کارهای تلویزیونی حسن فتحی، مجموعه روشنتر از خاموشی که به شرح زمانه و اندیشه ملاصدرا می‌پردازد، چندان اسباب شهرت این کارگردان نیست. با آن‌که زمان پخش سریال نامناسب نبود و با آمدن شبکه IFilm هم پخش آن به دفعات تکرا شد، اما این سریال همواره در قیاس با هم‌نژادان خود- یعنی شب دهم، مدار صفر درجه و البته پهلوانان نمی‌میرند- کم‌رنگ و مهجور مانده است!
جنون عاشقانه | یادداشتی بر عشق اثر میشائیل هانه که

جنون عاشقانه | یادداشتی بر عشق اثر میشائیل هانه که

آثار «هانه‌که» اصلاً فیلم نیستند. انگار برشی کوتاه و ظاهراً ساده و اما عمیق و عینی از خود زندگی‌اند، مثل عکسی از آلبوم کسی که الزاماً فرانسوی یا چه می‌دانم اتریشی یا آلمانی یا با هر ملیت دیگری نیست. آثار او تکان‌دهنده‌اند…
هویت چهل تکه و بحران مدنیت؛ تفسیری بر سبک زندگی در پاورچین

هویت چهل تکه و بحران مدنیت؛ تفسیری بر سبک زندگی در پاورچین

پاورچین آغازی بر طنزهای دنباله‌دار (یا به اصطلاح جریان‌ساز) دهه هشتاد بود که تاثیر آن در نقطه چین ادامه یافت و البته در شب‌های برره به اوج رسید. طنزی پراستعاره که ذهن مخاطب را در تعمیم دادن آزاد می‌گذاشت.
هجوم به سرزمین کودکی ; آگهی های تجاری تلویزیون با کودکان چه خواهد کرد

هجوم به سرزمین کودکی ; آگهی های تجاری تلویزیون با کودکان چه خواهد کرد

تهاجم تبلیغات بازرگانی برای کودکان امروزی به سان حمله ای می ماند که بزرگترهای مقتدر و پول پرست جهان به دوران کودکی انجام داده اند.
مردمان بی حق رأی؛ به بهانه پخش مجدد سریال تفنگ سرپر از شبکه آی فیلم

مردمان بی حق رأی؛ به بهانه پخش مجدد سریال تفنگ سرپر از شبکه آی فیلم

از جمله سریالهای به یاد ماندنی سیمای جمهوری اسلامی سریال تفنگ سرپر دومین اثر تلوزیونی امرالله احمدجو است. احمدجو که پیش از تفنگ سرپر، روزی روزگاری را ساخته بود اینبار به سراغ مجموعه ای چهل و دو قسمتی رفت که هم از لحاظ زمان و هم از لحاظ تعدد شخصیت و خرده داستان از کارهای قبلی اش بسیار وسیع تر بود.
Powered by TayaCMS