دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

امر به معروف

No image
امر به معروف

كلمات كليدي : امر به معروف، آمِر، مأمور

نویسنده : محمدرضا ارائی

«امر» در لغت به معنایِ خواستن[1]، و «معروف» به معنایِ: مهربانی، خوبی و نیکی، و «آمر» به معنایِ دستور دهنده و فرمانده و «مأمور» به معنایِ: دستور گیرنده و فرمانبر می‌باشد.

و در اصطلاح فقهی امر به معروف فقهی، امر به معروف، به معنایِ: وادار کردن دیگری بر انجام کارِ شایسته‌ای که، واجب یا مستحب است.[2]

حکمت تشریع امر به معروف:

حفظ صلاح جامعه و دفع مفاسد و آلودگی‌ها[3]

کسانی که به این عمل مکلَّفند[4]:

  1. فردی که، شرایط وجوب امر به معروف در او وجود دارد.
  2. امت اسلامی (یا: طبقه خاصی از آنان)
  3. صاحبان ولایت، مانند: حاکم اسلامی، پدر، شوهر

اقسام به امر به معروف:

از نظر حکم شرعی، امر به معروف بر دو قسم است: واجب و مستحب

چرا که معروف، یا: واجب است. یا: مستحب[5]

در این نوشتار، مقصود، قسم اول است.

حکم امر به معروف:

معروفی که واجب است امر کردن به آن واجب است.

مستندات:

  1. کتاب: « وَلْتَکُن مِّنکُمْ أُمَّةٌ یَدْعُونَ إِلَى الْخَیْرِ وَیَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ...»[6]؛ «باید از میان شما، جمعی دعوت به نیکی و امر به معروف کنند...»

  1. سنت: «بئس القوم قوم یعیبون الامر بالمعروف والنهی عن المنکر»[7] چه ملت بدی هستند مردمی که امر به معروف و نهی از منکر را، حقیر می‌شمارند.

دلالت آیه شریفه، و حدیث مذکور، بر وجوب امر به معروف روشن و واضح است.

آیات و روایات فراوانی، بر وجوب امر به معروف دلالت دارند.[8]

  1. اجماع: تمام فِرق مسلمین، بر وجوب این عمل، اجماع دارند.[9]
  2. عقل: عقل، با تکیه بر «قاعده لطف» بر وجوب این عمل، حکم می‌کند.[10]

شرایط امر به معروف:

امر به معروف، دارای شرایطی است که در سه بند، بصورت جداگانه،‌بیان می‌شود:

1- فردی که به این عمل، اقدام می‌کند، (یعنی: شخص آمِر به معروف) بایستی: بالغ و عاقل.[11] مسلمان و مقتدر،[12] و آگاه به آن عملِ معروف[13] باشد.

2- کسی که امر به معروف می‌شود، بایستی: بالغ و عاقل[14] فاقد عذر و بهانه[15]، و بر ترکِ آن عملِ واجب، اصرار داشته باشد.[16]

3- خودِ آن امر به معروف نیز، بایستی اثرگذاربوده[17]، و ضرر و مفسده‌ای بدنبال نداشته باشد.[18]

مراتب امر به معروف:

امر به معروف دارای سه مرتبه است:

1. قلب: یعنی در دل خود، نسبت به کسی که عملِ واجب را، ترک می‌کند کراهت داشته باشد.

2. زبان: یعنی با وجود شرایط، آن فرد را نصیحت نموده و به معروف، امر نماید.

3. ید: یعنی با وجود شرایط ابتدا خود به معروف عمل نماید، سپس آن فرد را به انجامِ آن معروف، امر نماید.[19]

تذکر:

در مراتبِ امر به معروف، بایستی مسأله تدریج را رعایت نمود.[20]

یعنی: فردی که می‌خواهد امر به معروف کند، ابتدا در قلب خود،‌نسبت به آن عمل، (ترکِ واجب، مثلاً: ترک نماز)، کراهت داشته، اظهار ناراحتی کند، از آن شخص (ترک کننده نماز مثلاً) روگردان شود، از او فاصله بگیرد، و... تا این که آن فرد اصلاح شود و نمی‌توان از همان ابتدا با تندی و شدت برخورد کرد.

مقاله

نویسنده محمدرضا ارائی

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

پیامدهای تصویب لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی چه بود؟

پیامدهای تصویب لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی چه بود؟

دوره پهلوی را می‌توان دوره رشد و گسترش بهائیت دانست. بسیاری از چهره‌های شاخص بهائیت در این دوره، با بهره‌مندی از حمایت‌های ویژه شاه، سمت‌های سیاسی و اقتصادی متعددی را به دست آوردند.
چگونه عاشورا مسیر اسلامِ شیعی و شیعیانِ ایرانی را تغییر داد؟

چگونه عاشورا مسیر اسلامِ شیعی و شیعیانِ ایرانی را تغییر داد؟

درباره عوامل گرایش ایرانیان به علویان و مذهب تشیع، مورخان و پژوهشگران نظرات متفاوتی بیان کرده‌اند.
چگونگی متخلق شدن به اخلاق فاضله(کیمیای اخلاق)

چگونگی متخلق شدن به اخلاق فاضله(کیمیای اخلاق)

انسان چگونه خودش را به اخلاق فاضله متخلق کند و از رذایل اخلاقی دوری نماید؟ چگونه این معنا را در مرحله عمل پیاده کند؟ علمای اخلاق می‌گویند: ابتدا انسان باید حالت موجود نفس را حفظ کند و سپس به تهذیب رذایل و جبران ضررهای گذشته بپردازد.

پر بازدیدترین ها

No image

استطاعت

No image

آب

No image

آب مضاف

No image

احرام

No image

آب قلیل

Powered by TayaCMS