دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

سرمقاله

سرمقاله
سرمقاله
سرمقاله

جوامع انساني به طول تاريخ و به مقتضاي جريان و سريان معنويت، همواره شاهد ظهور برخي نحله‌هاي جديد معنوي بوده‌اند. لیكن در دو قرن اخير حادثه ی عظيمي رخ داده است؛ گسترش موج بين‌المللي معنويت‌زايي كه طي آن، اقبال مردم به ابداء، گزينش و التقاط معنوي فراگير شده است. طي اين فرآيند، جنبش‌هاي اجتماعي زيادي در جهان پديد آمدند و با توجه بي‌سابقه ی مردم مواجه شدند. بنابراين با آن¬كه فرقه‌گرايي قدمتی طولاني دارد، اما «جنبش‌هاي نوپديد ديني» با ويژگي‌هاي منحصر به فرد و بي‌سابقه‌ طي دو قرن اخير پديد آمده‌اند. مراد از جنبش‌هاي نوپديد ديني، انواع جهش‌هاي مبتنی بر قرائت مدرن از پاره‌ای تعالیم و آموزه‌های معنوی است كه از دهه‌ي 1800 میلادی داعیه‌ی ایده ی معنوی جدید و آسانی در به سعادت رساندن انسان معاصر را دارند.

در باب «موج معنويت‌زایی جهاني» سخن گفتيم، اين عبارت يكي از كليدي‌ترين واژگان پژوهش درباره ی جنبش‌های نوپدید دینی است كه براي تبيين آن نیازمند توضیحاتی در دو جغرافياي غرب و شرق هستيم.

مغرب زمين بعد از گذر از رنسانس همواره شاهد وقايع جديد ديني – معنوي بوده است؛ از زمان مارتين لوتر و شكل‌گيري پروتستانيسم گرفته تا دهه‌هاي اخير كه با سير جديدي از معنويت‌گرايي مواجه شده است.

معنويت‌گرايي جديدي كه به اعتقاد بسياري غرب را وارد مرحله ی نويني از تجربه ی ديني – معنويي كرده و پيامدهاي مثبت و منفي بسياري را با خود همراه ساخته است. هماني كه از جنگ جهاني دوم، به ويژه در دهه‌هاي 1960 و 1970 ميلادي به شكل گسترده‌اي امريكا و اروپا را فراگرفت،

نحله‌هايي كه معمولاً بحث ‌برانگيز بوده و توجه بسياري از رسانه‌هاي عمومی و محافل علمی را به خود جلب كرده‌‌ است. كليساي وحدت‌، فرزندان خدا، ساينتولوژي، جامعه ی بين‌المللي براي آگاهي كريشنا، مراقبه ی متعالي و شهود یهوه، تئوسوفی و ... از جمله جنبش‌هاي نوپديدي بودند كه به سرعت مشهور شدند. از طرف ديگر، مشرق زمين شاهد ورود مؤثر مؤلفه‌هاي مدرنيته در اوايل دهه ی 1800 ميلادي بود. مدرنيته كه بر ساحت‌هاي گوناگون جوامع سنتي تأثير مي‌گذاشت، در حوزه¬ی دين و معنويت موجب ايجاد سؤالات و شبهات جديدي شد كه به تدريج نوع پاسخ مبلغان روشنفكر به اين گونه سؤالات، ايدئولوژي‌هاي پراكنده‌ را دامن زد، سپس نگرش‌هاي جديد معنويي متأثر از سنت و مدرنيته پديد آمد و چنين نگرش‌هايي در غالب گروه‌ها و محافل متفاوت بسط ‌يافت و اكنون برخی از اين محافل و نحله‌ها با عنوان «جنبش‌ نوپديد ديني» به كار خود ادامه داده و در بسياري از كشورهاي جهان پراكنده شده‌اند.

در این میان، یکی از مسائل مهم و جذاب «رابطه ی جنبش‌های نوپدید دینی و ادیان بزرگ» است. این که به طور کلی، منشأ دین و تفکر دینی چه بوده و روند تکامل دینی چگونه رخ داده است. این که جنبش‌های معنوی تا چه اندازه از تعالیم ادیان بزرگ بهره جسته‌اند و مشخصاً چه تأثیر و تأثراتی از ادیان شرقی بالأخص هندوئیسم داشته‌اند. این که پیشینه ی فرقه‌گرایی در مسیحیت و اسلام چگونه بوده و چه اشتراکات و تفاوت‌هایی با فرقه‌گرایی جدید داشته‌اند و به دیگر سخن، ویژگی‌ها و علل پیدایش جنبش‌های نوپدید دینی چه بوده است. این ها همه پرسش‌هایی است که این شماره از فصل نامه ی مطالعات معنوی، کوششی برای پاسخ به آن ها ست.

سردبیر

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

پیامدهای تصویب لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی چه بود؟

پیامدهای تصویب لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی چه بود؟

دوره پهلوی را می‌توان دوره رشد و گسترش بهائیت دانست. بسیاری از چهره‌های شاخص بهائیت در این دوره، با بهره‌مندی از حمایت‌های ویژه شاه، سمت‌های سیاسی و اقتصادی متعددی را به دست آوردند.
چگونه عاشورا مسیر اسلامِ شیعی و شیعیانِ ایرانی را تغییر داد؟

چگونه عاشورا مسیر اسلامِ شیعی و شیعیانِ ایرانی را تغییر داد؟

درباره عوامل گرایش ایرانیان به علویان و مذهب تشیع، مورخان و پژوهشگران نظرات متفاوتی بیان کرده‌اند.
چگونگی متخلق شدن به اخلاق فاضله(کیمیای اخلاق)

چگونگی متخلق شدن به اخلاق فاضله(کیمیای اخلاق)

انسان چگونه خودش را به اخلاق فاضله متخلق کند و از رذایل اخلاقی دوری نماید؟ چگونه این معنا را در مرحله عمل پیاده کند؟ علمای اخلاق می‌گویند: ابتدا انسان باید حالت موجود نفس را حفظ کند و سپس به تهذیب رذایل و جبران ضررهای گذشته بپردازد.

پر بازدیدترین ها

راههای رسیدن به آرامش روانی از نگاه قرآن

راههای رسیدن به آرامش روانی از نگاه قرآن

قرآن کریم که بزرگترین معجزه پیامبراکرم(ص) است و تمام آنچه را که بشر برای هدایت نیاز داشته ودر آن آمده است، کاملترین نسخه برای آرامش روح است.
صفات خداوند

صفات خداوند

No image

مبالغه (بزرگ نمایی)

نیکی به دیگری، نیکی به خود است

نیکی به دیگری، نیکی به خود است

در فرهنگ اسلامی ایرانی این معنا جا افتاده است که «هر چه کنی به خود کنی؛ گر همه نیک و بد کنی»، یا «تو نیکی کن و در دجله انداز؛ که ایزد در بیابانت دهد باز».
Powered by TayaCMS