دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

علامه ابوالفتح محمد بن علی بن عثمان کراجکی

No image
علامه ابوالفتح محمد بن علی بن عثمان کراجکی

كلمات كليدي : ابوالفتح كراجكي، كنز الفوائد، صور، واسط، نزيل رمله، كراجك

نوع مقاله

نویسنده : يدالله حاجي زاده

عالم بزرگوار علامه ابوالفتح محمد بن علي بن عثمان كراجكي از بزرگترين علماي شيعه است كه شيعه و سني جايگاه علمي و شخصيت بارز وي را ستوده‌اند.

تاريخ و مكان ولادت:

در خصوص تاريخ و مكان ولادت ايشان در منابع مطلبي ذكر نشده است. منابع فقط به اين نكته اشاره كرده‌اند كه وي «نزيل رمله» ساكن شهر رمله بوده است. سيد عبدالعزيز كريمي مي‌نويسد: عبارت «نزيل رمله» به اين نكته اشاره دارد كه وي در آنجا سكونت داشته[1] سپس مي‌نويسد: برخي قائلند، وي اهل «كراجك» از روستاهاي نزديك واسط بوده است.[2]

در خصوص زمان ولادت وي به اين نكته مي‌توان اشاره كرد كه با توجه به زمان رحلت ايشان (449 هـ)[3] احتمالاً وي در اواخر قرن چهارم هجري متولد شده است.

اساتيد و شاگردان:

محمد بن علي بن عثمان گروه زيادي از علماي زمانش را از خاصه و عامه ملاقات كرده و نزد ايشان تلمذ كرده و از آنها روايت شنيده است. از جمله مهمترين اساتيد و مشايخ وي مي‌توان به شيخ مفيد[4] شيخ طوسي، نجاشي، سالار، ابن واسطي، ابن براج طرابلسي،[5] مسلمي حراني، ابن شاذان قمي، صيرفي بغدادي، احمد بن نوح بن محمد حنبلي،[6]و....اشاره كرد.

از جمله شاگردان ايشان مي‌توان شيخ عبدالرحمان خزايي نيشابوري، ابومحمد حبشي، حسين بن هبة الله طرابلسي[7] را نام برد.

جايگاه علمي و وثاقت ايشان:

كراجكي از جمله علماي برجسته‌اي است كه علماي شيعه و سني در خصوص جايگاه علمي، وثاقت و احاطه ايشان به علوم مختلف، سخن گفته‌اند. در اينجا به پاره‌اي از اين اقوال اشاره مي‌كنيم.

منتجب الدين در «فهرست» وي را شيخ عالم، و ثقه معرفي كرده است.[8]

شيخ حر عاملي مي‌نويسد: «عالم، فاضل، متكلم، فقيه، محدث جليل القدر...»[9]

علامه مامقاني در تنقيح المقال پس از اينكه ايشان را فقيه و ثقه معرفي مي‌كند، مي‌نويسد: هر كس كتب وي را ملاحظه كند، نهايت فضل و تحقيق و دقت و كمال اطلاع ايشان را از ساير مذاهب به خوبي مي‌تواند درك كند.[10]

سيد احمد حسيني در مقدمه كتاب «معدن الجواهر» مي‌نويسد: «نحوي، لغوي، منجم، طبيب، متكلم، فقيه، محدث....»[11]

ذهبي از علماي اهل سنت وي را «شيخ شيعه، از بزرگان شيعه، ماهر در فقه و اصول شيعي، نحوي، لغوي، منجم و طبيب» معرفي كرده است.[12]

يافعي ديگر عالم سني مي‌نويسد: «در اين سال (449) ابوالفتح محمد بن علي كراجكي رحلت كرد. وي سرور شيعه و صاحب تصانيف متعدده، نحوي، لغوي، منجم، طبيب، متكلم مي‌باشد.»[13]

به نظر مي‌رسد از بين جنبه‌هاي مختلف علمي و علومي كه ايشان به آن احاطه داشته و به عنوان «علامه»[14] معرفي شده، محدث بودن و فقاهت ايشان از برجستگي خاصي برخوردار بوده است. در كتاب مقدمه‌اي بر فقه شيعه در خصوص جنبه فقاهتي ايشان آمده است: «فقيه شيعي نيمه اول قرن 5 هـ در اثر فقهي خود به نام «بستان» ابواب فقه را به ترتيب مشجر (درختي) از يكديگر تفريع كرد كه عملي ابتكاري بود..»[15]

تأليفات ايشان:

علامه ابوالفتح كراجكي داراي تأليفات بسيار زيادي در زمينه‌هاي مختلف علمي است. سيد احمد حسيني تاليفات او را بر حسب شمارش بعضي از علما 70 مورد دانسته است.[16] از مهمترين تأليفات او مي‌توان به موارد ذيل اشاره كرد.

1- كنز الفوائد: مهمترين اثر و تأليف اين عالم شيعي است كه نشان دهنده فضل و نهايت تحقيق و دقت ايشان است. محمد باقر خوانساري مي‌نويسد: «كنزالفوائد از بهترين تأليفات اين عالم بزرگ است كه تا زمان ما باقي مانده است.[17]

2- التفضيل؛[18]

3- معدن الجواهر و رياضة الخواطر؛

4- الاستنصار في النص علي ائمه الاطهار؛

5- رساله في تفضيل اميرالمؤمنين (ع)؛

6- الكر و الفر في الامامه؛

7- رساله في حق الوالدين؛[19]

8- اخبار الاحاد؛

9- التعجب في الامامه حسن،

10- 11 مسأله في المسح؛

11- 11 منهاج في معرفه مناسك الحجاج؛

12- شرح الاستبصار[20] و....

رحلت:

سرانجام اين عالم بزگوار پس از عمري تحقيق و تأليف در دوم ربيع الثاني سال 449 هجري قمري[21] در شهر صور وفات يافت.[22]

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

یادداشتی درباره اصطلاح «حجاب اجباری» و ناروایی های آن؛ «منع از پوشش ناهنجار» یا «الزام درباره ضابطه مندی پوشش» به عنوان موارد جایگزین

یادداشتی درباره اصطلاح «حجاب اجباری» و ناروایی های آن؛ «منع از پوشش ناهنجار» یا «الزام درباره ضابطه مندی پوشش» به عنوان موارد جایگزین

عضو هیئت علمی جامعه المصطفی العالمیه با بیان اینکه اصطلاح «حجاب اجباری»، حق مدارانه و منصفانه نیست گفت: «ضابطه‌مندی پوشش»، «منع از برهنگی و ناهنجاری در پوشش»، «ممنوعیت پوشش ناهنجار» و «الزام به پوشش ضابطه‌مند» از عناوینی است که باید جایگزین اصطلاح حجاب اجباری شود.
پیامدهای تصویب لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی چه بود؟

پیامدهای تصویب لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی چه بود؟

دوره پهلوی را می‌توان دوره رشد و گسترش بهائیت دانست. بسیاری از چهره‌های شاخص بهائیت در این دوره، با بهره‌مندی از حمایت‌های ویژه شاه، سمت‌های سیاسی و اقتصادی متعددی را به دست آوردند.
چگونه عاشورا مسیر اسلامِ شیعی و شیعیانِ ایرانی را تغییر داد؟

چگونه عاشورا مسیر اسلامِ شیعی و شیعیانِ ایرانی را تغییر داد؟

درباره عوامل گرایش ایرانیان به علویان و مذهب تشیع، مورخان و پژوهشگران نظرات متفاوتی بیان کرده‌اند.
چگونگی متخلق شدن به اخلاق فاضله(کیمیای اخلاق)

چگونگی متخلق شدن به اخلاق فاضله(کیمیای اخلاق)

انسان چگونه خودش را به اخلاق فاضله متخلق کند و از رذایل اخلاقی دوری نماید؟ چگونه این معنا را در مرحله عمل پیاده کند؟ علمای اخلاق می‌گویند: ابتدا انسان باید حالت موجود نفس را حفظ کند و سپس به تهذیب رذایل و جبران ضررهای گذشته بپردازد.
Powered by TayaCMS