دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

غزوه ت‍بوک و منزلت امیر المومنین(ع)

No image
غزوه ت‍بوک و منزلت امیر المومنین(ع)

كلمات كليدي : ، حمص، جيش العُسرة، غزوه ، پيامبر (ص)، شام، حجاز، هرقل، جهاد، صحابه، روم، خالدبن وليد، اُكيدربن عبدالملك، دومة الجندل، علي (ع)، حديث منزلت

نویسنده : کاظم موسوی بجنوردی (زیر نظر)

تبوک واپسین غزوۀ پیامبر (ص) در سال 9 ق/630م می‌باشد؛ بازرگانانی که از شام به سرزمین حجاز وارد می‌شدند، به مسلمانان خبر دادند که هرقل (هراکلیوس)، امپراتور روم شرقی، سپاهی عظیم برای جنگ با مسلمانان و حمله به مدینه گرد آورده، و اعراب نصرانی سر حداتِ شام را نیز با خود همراه کرده، در «حمص» فرود آمده است.

پیامبر (ص)‌ بی‌درنگ به تدارک سپاه پرداخت و مسلمانان را به جهاد با رومیان برانگیخت.

حتی شماری از اصحاب را برای گردآوری نیرو، به نزد قبایل دیگر نقاط گسیل داشته مسلمانان را تشویق فرمود تا از اموال خود، سپاه را تجهیز کنند.

پاره‌ای شرایط خاص مانند گرمای سخت و اوضاع نامساعد اقتصادی برخی از اصحاب، بر دشواری‌ها می‌افزود؛ چنان‌که سپاه مسلمانان را در این غزوه «جیش العُسرة» خوانده‌اند. افزون بر این‌، فعالیت گروهی از اهل مدینه که به ایشان منافق گفته می‌شد، در دل‌سردی مسلمانان تأثیر داشت.

با این همه، سپاه انبوهی که از مسلمانان فراهم آمد، در اوایل رجب مرزهای روم در شمال شبه‌ جزیره به راه افتاد چون پیامبر (ص) و سپاهیان اسلام به تبوک رسیدند، اثری از رومیان دیده نشد و مسلمانان پس از چند روز درنگ، به مدینه بازگشتند.

غزوۀ تبوک دستاوردهایی برای مسلمانان به دنبال داشت: خالدبن ولید به فرمان پیامبر (ص)، اُکیدربن عبدالملک، فرمان‌روای مسیحی دومة الجندل را پس از اندکی جنگ و گریز به مدینه آورد و پیامبر (ص) با وی به شرط پرداخت جزیه پیمان صلح بست. هم‌چنین با اهالی اذرح و جربا و ایله نیز پیمان‌های مشابهی منعقد گردید.

بنابر روایات، امام علی بن ابی‌طالب (ع) که در همۀ غزوه‌ها حضور داشت، در این غزوه به فرمان پیامبر (ص) در مدینه جانشین آن حضرت بود و این موضوع، موجب گفت و گوهایی در میان منافقان گردید، چندان که امام (ع)‌ بی‌درنگ سلاح بر گرفت و در میانۀ راه به سپاه پیامبر (ص) پیوست؛ اما پیامبر (ص) به آن حضرت فرمود:

« آیا نمی‌خواهی برای من، هم‌چون هارونبرای موسی باشی؟ »

و امام (ع)‌ به مدینه بازگشت. این سخن که بعدها به «حدیث منزلت» شهرت یافت. از جمله مناقب امام علی (ع) است و یکی از ادلۀ حقانیت خلافت بلافصل آن حضرت پس از پیامبر (ص) شمرده می‌شود.

این غزوه هم‌چنین چهرۀ منافقان را برای مسلمانان آشکارتر کرد؛ از جمله توطئۀ شماری از ایشان را که از جمله صحابه بزرگ پنداشته می‌شوند، در سوء قصد نسبت به جان پیامبر (ص) با هوشیاری برخی از اصحاب و الهام الهی ناکام ماند.

مقاله

نویسنده کاظم موسوی بجنوردی (زیر نظر)

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

مطلب مکمل

کتاب دایره المعارف صحابه پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله - جلد اول

کتاب دایره المعارف صحابه پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله - جلد اول

شامل زندگینامه 300 تن از اصحاب پیامبر گرامی اسلام می باشد.
کتاب دایره المعارف صحابه پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله - جلد دوم

کتاب دایره المعارف صحابه پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله - جلد دوم

شامل زندگینامه 300 تن از اصحاب پیامبر گرامی اسلام می باشد.
کتاب دایره المعارف صحابه پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله - جلد سوم

کتاب دایره المعارف صحابه پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله - جلد سوم

شامل زندگینامه 300 تن از اصحاب پیامبر گرامی اسلام می باشد.

جدیدترین ها در این موضوع

پیامدهای تصویب لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی چه بود؟

پیامدهای تصویب لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی چه بود؟

دوره پهلوی را می‌توان دوره رشد و گسترش بهائیت دانست. بسیاری از چهره‌های شاخص بهائیت در این دوره، با بهره‌مندی از حمایت‌های ویژه شاه، سمت‌های سیاسی و اقتصادی متعددی را به دست آوردند.
چگونه عاشورا مسیر اسلامِ شیعی و شیعیانِ ایرانی را تغییر داد؟

چگونه عاشورا مسیر اسلامِ شیعی و شیعیانِ ایرانی را تغییر داد؟

درباره عوامل گرایش ایرانیان به علویان و مذهب تشیع، مورخان و پژوهشگران نظرات متفاوتی بیان کرده‌اند.
چگونگی متخلق شدن به اخلاق فاضله(کیمیای اخلاق)

چگونگی متخلق شدن به اخلاق فاضله(کیمیای اخلاق)

انسان چگونه خودش را به اخلاق فاضله متخلق کند و از رذایل اخلاقی دوری نماید؟ چگونه این معنا را در مرحله عمل پیاده کند؟ علمای اخلاق می‌گویند: ابتدا انسان باید حالت موجود نفس را حفظ کند و سپس به تهذیب رذایل و جبران ضررهای گذشته بپردازد.
Powered by TayaCMS