دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

علل انکار غدیر

No image
علل انکار غدیر

نویسنده : وحيد خورشيد

كلمات كليدي : غدير،انكار غدير،دشمني اهل بيت،كينه هاي قريش

مسئله جانشینی و خلافت بلافصل حضرت علی علیه­السلام بعد از رسول خدا (ص)،از مسائلی است که با آشکار شدن دعوت مردم به اسلام ،آغاز شده است که این نشانگر ارتباط تنگاتنگ امامت و ولایت با نبوت است و امامت امیرمومنان (ع)و سایر ائمه در حقیقت ادامه مسیر رسالت است که فقط در نزول وحی با هم تفاوت دارند و برای اثبات این حقیقت خداوند آیاتی را در ولایت و امامت علی (ع)بر پیامبر نازل کرد که در بعضی از آن آیات،رسول خدا (ص)را مامور می­کند که آیه را بلافاصله بر مردم خوانده و مصداق آن را معرفی کند تا مردم در پیدا کردن جانشین پیامبر(ص)دچار اختلاف نشوند و حجت بر آنان تمام شود از جمله این آیات،دو آیه معروف اکمال و ابلاغ است که به آیات غدیر هم مشهور شده­اند.

نزول آیات غدیر و علل انکار آن

یکی از علتهای جاودانگی مسئله غدیر،نزول دو آیه اکمال و ابلاغ درباره واقعه غدیر است. اراده خدا بر این تعلق گرفته است که تا زمان برپایی قیامت،واقعه تاریخی غدیر در تمام قرنها و عصرها در قلبها و در کتابهای تفسیری ،حدیثی ،کلامی و تاریخی شیعه و سنی به عنوان سند مهم امامت و ولایت و جانشینی امیرمومنان علی (ع)بعداز رسول خدا (ص)باقی بماند،علُامه امینی در کتاب ارزشمند«الغدیر»،داستان غدیر خم و انتخاب على (ع) به امامت و ولایت را از 110نفر از بزرگان صحابه پیامبر (ص) و 84 نفر از تابعین پیامبر اسلام (ص) و 360 نفر از علماء استادان و حفاظ نقل می­کند که پیامبر اسلام پس از نزول آیه­ی(یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک من ربک و ان لم تفعل فما بلغت رسالته) (مائده/67) در غدیر خم ،دست على (ع) را بلند نمود و فرمود:(من کنت مولاه فعلى مولاه...[1].

با توجه به نزول این آیه و آیات فراوان دیگر در شآن و فضائل و نصب به امامت و جانشینی حضرت علی علیه­السلام بعد از پیامبر اسلام (ص) و با تاکید و سفارشهای رسول خدا (ص) نسبت به خلافت امیرمومنان علیه السلام ، چه علل و انگیزه­ای باعث شد که امت از مسئله غدیر رویگردان شده و امام علی (ع) را از حق مسلم خود کنار زده و حق او را غصب کنند تا آنجا که خود حضرت علی (ع) در یک جمله دلسوزانه که نشان از محرومیٌت از حقش را دارد،چنین می فرماید:«فَوَاللَّهِ مَا زِلْتُ مَدْفُوعاً عَنْ حَقِّی مستاثرا على منذ قبض الله نبیه صلى الله علیه و آله و سلم حتى یوم الناس هذا»[2]

«به خدا سوگند که از زمانى که خداوند روح پیغمبرش را قبض نمود تا این زمان پیوسته از حق خود محروم بوده­ام، دیگران حق مرا ربوده خود را جلو انداخته و مرا ممنوع نموده­اند.»

نکته­ای که نباید از آن غفلت کرد؛این است که منظور از غصب حق و انکار خلافت امیرمومنان علی (ع)،غصب و انکار خلافت ظاهری حضرت بر مردم است و گرنه نصب امامت و ولایت حضرت طبق نطر شیعیان از طرف خداوند بوده است و کسی نمی­تو اند آن را تصاحب کند و با انکار جانشینی امام علی (ع)، خلافت حقیقی و تکوینی آن حضرت از بین نمی­رود.بلکه عده­ای با توطئه،حکومت ظاهری امام علی (ع) را از او گرفته و جامعه اسلامی را از وجود آن امام عادل محروم کردند و واقعه غدیر را که مثل آفتاب روشن بود را انکار کردند که نتیجه آن ظلم ،فساد،تفرقه و فتنه بود که دامنگیر امت اسلام شد.

برای اینکه بهتر بتوانیم در این مورد قضاوت کرده و به عمق کلام امام (ع) پی ببریم، ضروری است تاریخ صدر اسلام را به ویژه از منابع اهل سنت، با دقت مورد مطالعه و بررسی قرار بدهیم تا بدانیم که چه عواملی در پشت پرده باعث شد که امت اسلامی این آیات و روایات پیامبر(ص)در مورد جانشینی و امامت امام علی (ع)را نادیده گرفته و به دنبال کسانی بروند که هیچ دلیل محکم و مدرکی بر جانشینی آنها بعد از پیامبر(ص) وجود نداشت.

کینه ­های نهانی از پیامبر (ص) و انتقام از علی (ع)

قریش از رسول خدا (ص) ضربات سنگین و شکست­های فراوانی خورده بودند ولی فرصت نکردند شکستهای خود را در دوران آن حضرت جبران کنند تا اینکه بعداز رحلت پیامبر (ص)، کینه های پنهانی آنان آشکار شدو تلاش کردند تا انتقام خود را از اهلبیت آن حضرت بگیرند.

امیرمومنان دراین­باره می‌فرماید:«اللَّهُمَّ انّى‌ اسْتَعْدیکَ عَلى‌ قُرَیْش ، فَاِنَّهُمْ اضْمَرُوا لِرَسوُلِکَ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ الِهِ ضُروُباً مِنَ الشَّرِّ وَ الْغَدْرِ، فَعَجَزوُا عَنْها ، وَ حُلْتَ بَیْنَهُمْ وَ بَیْنَها، فَکانَتِ الْوَجْبَةُ بى‌ ، وَ الدَّآئِرَةُ عَلَىَّ .اللَّهُمَّ احْفَظْ حَسَناً وَ حُسَیْناً، وَ لا تُمَکِّنْ فَجَرَةَ قُرَیْشٍ مِنْهُما ما دُمْتُ حَیّاً، فَاِذا تَوَفَّیْتَنى‌ وَ انْتَ الرَّقیبُ عَلَیْهِمْ، وَ انْتَ عَلى‌ کُلِّ شَىْ‌ءٍ شَهیدٌ»[3]

«خدایا! من در برابر قریش از تو استعانت مى­جویم (و شکایت پیش تو مى آورم) قریش در بارۀ پیامبر اکرم(ص)، نیٌات پنهانی شوم و فریبانه به دل داشتند ؛ اما از اجرای آن ناتوان ماندند و تو بین آنان وخواهش­هایشان مانع بودی ، و اکنون نوبت به من رسیده است و به طرف من هجوم آورده و به دورم حلقه می­زنند. بار خدایا حسن و حسین مرا حافظ باش ، و تا زنده هستم دست آسیب قریش را ازآنان دور فرما ، و چون بمیرم تو خود بر آنان حافظی ، و تو بر هر چیز شاهدی.»

ودر روایتی دیگر می‌فرماید:« کل حقد حقدته قریش على رسول الله صلى الله علیه وآله أظهرته فی حقی و ستظهره فی ولدى من بعدی ، ما لی و لقریش ! إنما وترتهم بأمر الله و أمر رسوله، أفهذا جزاء من أطاع الله و رسوله إن کانوا مسلمین »[4] تمام کینه‌هایی که قریش از رسول خدا (ص)در دل داشت در حق من آشکار نمودند و پس از من به زودی در حق فرزندان من نیز آن را ابراز خواهند کرد ، مرا با قریش چه کار ؟! ، همانا به امر خدا و رسول با آنان جنگیدم ، آیا این است پاداش کسی که خدا و پیامبرش را اطاعت کرده است ؟

متقی هندی - از بزرگان معروف اهل سنت - در این­ باره چنین نقل می­کند:« قلت یا رسول الله ما یبکیک قال ضغائن فی صدور أقوام لا یبدونها لک الا من بعدی قال قلت یا رسول الله فی سلامة من دینی قال فی سلامة من دینک.»[5]علی (ع ) فرمود: از رسول خدا(ص) پرسیدم:چرا گریه می­کنی؟فرمود:کینه‌هایی در سینه­های اقوامی جمع شده‌ است که پس از رفتن من آشکار خواهند نمود .عرض کردم :آیا دین من سالم خواهد ماند ؟ فرمود : آری دینت سالم می­ماند.

این روایات به خوبی نشان می­دهد که دلهای عده­ای که به ظاهر اظهار مسلمانی می­کردند، پر از کینه های شدید و دشمنی نسبتبه رسول خدا (ص) بوده است و با دقت در لفظ «ضغائن» که به معنی کینه­های شدید است [6] به این نکته پی می­بریم که کینه های آنها در اوج شدُت بوده است ولی به خاطر مصلحت­هایی که نمی­توانستند آشکار کنند اما بعد از مرگ پیامبر(ص)، شروع به انتقام­گیری از اهل بیت رسول خدا(ص)کردند تا اینکه با کنار زدن علی علیه السلام واقعه مهم وسرنوشت ساز غدیر را از یاد برده و آن را انکار کردند به عنوان نمونه، افرادی را از منابع اهل سنت ذکر می­کنیم که در دشمنی و کینه­ورزی­های خود نسبت به پیامبر(ص) و خاندانش علیهم السلام گوی سبقت را از همه ربوده بودند.

معاویه و دشمنی با اهل بیت (ع)

هر چند معاویه­ بن­ ابی­ سفیان،به دشمنی با اهل­بیت(ع) مشهور است ولی اهل­سنت او را از صحابه پیامبر (ص) شمرده و در منابع مهم خود از او به عنوان کاتب وحی و کاتب پیامبر،یاد می کنند.[7]

زبیر بن­ بکار می­نویسد:« مُطْرَف فرزند مغیرة بن­ شعبه می­گوید: من و پدرم در عصر حکومت معاویه به شام رفته بودیم. پدرم هر روز به دیدن معاویه می­رفت و هنگام بازگشت با شگفت­زدگی او را ستایش می­کرد.یک شب پس از بازگشتن، از خوردن شام خودداری کرد و در خود فرو رفت. من گمان کردم حادثه ناگواری در زندگی ما پیش آمده است.ساعتی بعد از او سؤال کردم چه اتفاقی افتاده است؟ او گفت: فرزندم! من از نزد خبیث­ترین و کافرترین مردم آمده­ام! گفتم: برای چه؟ گفت: امشب مجلس معاویه خالی از اغیار بود. من فرصت را غنیمت شمرده به او گفتم: ای امیرمؤمنان! تو به آرزویت رسیده­ای.حال اگر در این کهولت سنّ به عدل و داد رفتار کنی و با خویشاوندانت (بنی هاشم) مهربانی پیشه کنی و صله رحم نمایی، نام نیکی از خود به یادگار خواهی گذاشت.به خدا سوگند! امروز اینان چیزی که هراس تو را برانگیزاند،ندارند. معاویه در پاسخ گفت: هیهات! هیهات! این اصلاً امکان ندارد...نام این مرد هاشمی (پیامبر اسلام) را هر روز پنج بار در سراسر جهان اسلام (بر سر مأذنه ها هنگام اذان) فریاد می زنند و به بزرگی یاد می کنند. تو فکر می کنی در این شرایط چه عملی ماندگار است و چه نام نیکی باقی خواهد ماند ای بی مادر!؟ به خدا سوگند! آرام نخواهم نشست تا این نام را دفن کنم.»[8]

کینه ­های یزیدنسبت به پیامبر(ص) و خاندانش علیهم السلام

یزید ابن ­معاویه ،وقتى با خاندان پیامبر آن فجایع جانسوز را انجام داد، در مقابل سر بریده امام حسین علیه السلام،اشعارى خواند که مضمون آن این است:«اى کاش بزرگان من که در جنگ بدر کشته شدند، حاضر بودند و این شیون را مى­دیدند و شاد و مسرور مى­شدند و مى­گفتند: یزید دستت شکسته مباد! ما بزرگان این گروه را کشتیم و با جنگ بدر برابر شد،آن هاشمى (پیامبر اکرم) با حکومت بازى کرد، وگرنه ، نه خبرى در کار بود و نه وحى ، من از نسل خندف نباشم اگر از فرزندان احمد، بخاطر کارهاى او (پیامبر(ص))انتقام نگیرم.»[9]

این اشعار به خوبی حس انتقام­جویی یزید را نشان می­دهد و بخاطر همین اشعار، بسیارى از علماء اهل سنت،یزید را کافر و مشرک[10] به حساب می­آورند .

کینه قریش از امیرمومنان (ع)

با توجه به اینکه حضرت علی (ع) در جنگهای بدر،احد و خیبر و غیره ،بخاطر دفاع از اسلام و رسول خدا (ص)، عده زیادی از سران و قهرمانان نامی قریش را به هلاکت رسانده بود، لذا آنان به دنبال فرصت مناسبی بودند تا انتقام کشتگان خود را از علی علیه السلام بگیرند و توانستند دشمنی­های خود را آشکار کنند تا جایی که سفارشات پیامبر (ص) درباره اهل بیت بویژه امیرمومنان (ع) بکلی به فراموشی سپردند.

در دشمنی آشکار قریش همین بس که از امام سجاد علیه السلام و ابن عباس سوال کردند: چرا قریش با علی(ع) دشمنی کردند :امام سجاد (ع)فرمود: چون علی علیه السلام سران آنها را به دوزخ فرستاد و برای بازماندگانشان جز عار و ننگ ،چیزی باقی نگذاشت .[11]

حیله­ گری منافقین از امت در حق امیر مومنان (ع)

پیامبر(ص) در یک حدیثی ،واقعیتی را برای علی (ع) بیان نمودند ،که حاکی از ظلم و ستم عده­ای از مردم در حق امیرمومنان(ع) دارد. حاکم نیشابوری در المستدرک می‌نویسد:عن ابی­ادریس الاودی عن علی رضى اللّه عنه قال:«إنّ ممّا عهد إلیّ النبی صلى اللّه علیه وآله أنّ الأمّة ستغدر بی بعده»[12]علی علیه­السلام می‌فرماید:پیامبر خدا(ص)به من فرمود:«مردم پس از من درحق تو حیله­گری خواهند کرد.» حاکم بعداز نقل این حدیث می­گوید این روایت صحیح است ولی مسلم و بخاری ، این حدیث را ذکر نکرده اند.

با مطالب مذکور به این نتیجه می­رسیم که واقعه تاریخی غدیر از مهمترین ادله اثبات جانشینی امام علی علیه السلام بشمار می­رود که مورد قبول علمای بزرگ شیعه و اهل سنت می­باشد و همانطور که ذکر شد عده زیادی از صحابه و تابعین و علمای بزرگ اهل سنت در کتب خود این حدیث شریف را ذکر نموده­اند و این مطلب نشانگر جایگاه و عظمت بالای این حدیث در اثبات امامت و ولایت دارد که جای هر گونه تردید و توجیه را از میان می­برد .

مقاله

جایگاه در درختواره عقائد فرق
جایگاه در درختواره اثنا عشریه

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

مشعشعیان

مشعشعیان

سیدمحمد بن فلاح، از نوادگان  امام کاظم (ع)، در واسط عراق زاده شد.
فرقه نعمانیه

فرقه نعمانیه

تفرق و انشعاب در تمام مذاهب رویدادی انکار نشدنی است اما برخی اوقات حقایق این انشعاب در اثر تعصبات مخفی می‌شود بلکه افتراء و دروغ دشمنان یک مذهب، انشعابات کاذبی را به صحنه مذهب مورد نظر می‌رساند.
فرقه رافضه Rafzh

فرقه رافضه Rafzh

اسامی مختلفی می‌تواند به هر فرقه یا مذهبی اطلاق شود.اما در برخی موارد اطلاق و نامگذاری اسامی، بر اساس دشمنی مخالفین صورت می‌گیرد. انگیزه دشمنان، تحقیر و توهین به فرقه یا مذهب مذکور می‌باشد. این شیوه توسط عموم اهل سنت در مورد شیعه بکار رفته و امروزه نیز بکار می‌رود.
فرقه فطحیه Fthyh

فرقه فطحیه Fthyh

نیمه اول قرن دوم از نظر ظهور فرق و مذاهب گوناگون در دامن امت اسلامی بسیار گسترده می‌نماید.
فرقه شمطیه Shmtyh

فرقه شمطیه Shmtyh

اعتقاد به مهدویت از ارکان عقائد شیعی است و در ادیان و مذاهب دیگر وجود منجی آخرالزمان به اشاره بیان شده است. این عامل امید دهنده اگر به طور صحیح تبیین نشود مشکلاتی را به دنبال خواهد داشت.

پر بازدیدترین ها

No image

اذان نزد اهل سنت

فرقه فطحیه Fthyh

فرقه فطحیه Fthyh

نیمه اول قرن دوم از نظر ظهور فرق و مذاهب گوناگون در دامن امت اسلامی بسیار گسترده می‌نماید.
Powered by TayaCMS