دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

ایوک زنی Ayōk marriage

No image
ایوک زنی Ayōk marriage

كلمات كليدي : ازدواج، ايوك زني، اينوكين، سترزن، خودسرزن

نویسنده : مجيد طامه

در ایران باستان، زناشویی کاری بسیار نیکو و پسندیده، و سرباز زدن از آن و زندگی کردن در حالت تجرد، ناپسند و در خور نکوهش بود و گناهی بزرگ به شمار میīمد. در اهمیت زناشویی همین بس، که سرایندگان اوستا، فراهم کردن مقدمات زناشویی نیازمندان را بنابر آیین زرتشتی برتر از دیگر سخاوتﻫا و درخور ستایش دانستهﺍند.[1]

در متون زرتشتی سفارش شده است که مرد و زن چون به سن ازدواج میﺭسند حتما باید ازدواج کنند. چون با ازدواجِ مردان و زنان پاکدامن است که نسل بشری ادامه میﻳابد و فرزندانی که از این وصلت نیکو پدیدار میﺷوند بهترین یاران اهورهﻣزدا خواهند بود.[2] در وندیداد، اهورهﻣزدا به زرتشت چنین خطاب میﻛند : «ای زرتشت سپیتمان، مردی که زن دارد بر آن که پیمان ازدواج نبسته، مردی که خاندانی دارد، بر آن که بیﺧانمان است، مردی که فرزند دارد، بر آن که بیﻓرزند است، برتری دارد».[3]

نیز در فرگرد 3 بند 24 ، زمین کشت نشده را به دوشیزهﺍﻯ تشبیه میﻛند که دیرزمانی بیﻓرزند مانده و شوهری خوب آرزو میﻛند.[4] این دوشیزهﻯ شوی ناگزیده از درگاه ایزدان شوهری برومند و جوان میﻃلبد که در همهﻯ روزگار زندگی، خوش رفتار باشد و فرزندانی دانا و هوشیار و خوش سخن از او پدید آید.[5]

فرد زرتشتی موظف است که چون به حد بلوغ رسد برای خود همسری گزیند و زندگانی خوش خانوادگی را آغاز کند و در طول زندگانی بکوشد موجبات خوشبختی و پیشرفت مردم و کشور خویش را فراهم آورد و در عین حال افرادی به طرفداران دین راستی بیافزاید تا با گسترش صفات پاکی و راستی و درستی، لشکریان انگرهﻣینو را منکوب و آخرین هدف مزدیسنا که ریشهﻛَن کردن ناپاکی و پلیدی و بدی از دنیا است را عملی سازد.[6]

پنج گونه‌ی ازدواج در میان زرتشتیان

بنابر قوانین مذهبی و به نقل از متون پهلوی و دیگر روایات زرتشتی، پنج نوع ازدواج در میان زردشتیان وجود داشته است:

1- پادشازن، ازدواجی بوده که دختری با رضایت پدر و مادر یا قیم خود در حال دوشیزگی به شوهر میﺭفت و این دختر در خانهﻯ شوهر از هر امتیازی برخوردار بود.

2- ایوکین یا ایوگین[7] زن یا ازدواج ایوک زنی، هنگامی بود که دختری یگانه فرزند پدر و مادرش بود، وقتی شوهر میﻛرد او را ایوک زن یعنی یگانه زن میﻧامیدند و نخستین پسر چنین زنی به پدر و مادر آن زن تعلق میﮔرفت و نام خانوادگی پدر و مادر آن زن به این فرزند پسر داده میﺷد تا جانشین آنﻫا شود.

3- ستُرزن، اگر مردی زن نگرفته یا بدون فرزند میﻣرد، بازماندگان او به دوشیزهﺍی جهاز میﺩادند و او را پیش از شوهر دادن، به عقد مرد متوفی درمیīوردند. کسی که اینﮔونه ازدواج میﻛرد، میﺑایست بر این تن دهد که اولین فرزندی که از آنان زاده شود، به مردی تعلق گیرد که به نام او، این زن شوهر داده شده است.

4- چَکَر زن یا چاکر زن، هنگامی که زنی بیوه، بعد از فوت شوهر خود، با مرد دیگری ازدواج میﻛرد، او را چکر زن میﻧامیدند و معتقد بودند که این زن به چاکری شوهر اول به خانهﻯ شوهر دوم رفته است.

5- خودسر زن، هنگامیﻛه دختری بدون اجازهﻯ پدر و مادر یا قیم و به عبارت دیگر به خودسری شوهر میﻛرد.[8]

واژهﻯ ایوگین را مکنزی در فرهنگ خود به گونهﻯ اینوکین (ēnōkēn) آورده و این واژه را وارث (دختری که تعهد به ادامهﻯ روش پدر دارد) ترجمه کرده است.[9] برخی نیز این واژه را از ریشه yuj- بستن، دانستهﺍند و آن را مقید نشده یا غیر وابسته (به شوهر) معنی کردهﺍند.[10]

توصیف آیوک زن و قوانین مربوط به آن

در کتاب روایت امید اشوهشتان[11] دربارهﻯ ایوکین آمده «دختری است که وقتی مردی فوت میﻛند و زن اصلی یا فرزندانی و یا پسرخوانده و یا قیم ندارد به جز یک دختر که او هم ازدواج نکرده است، آن وقت آن دختر ایوکن پدرش میﺷود و همان مزایای حقوقی را خواهد داشت که اگر پدرش، پادشازنی میﺩاشت. در این صورت هیچ مردی نمیﺗواند او را به عنوان پادشا زن به همسری درآورد. پسر و دخترهایی که او به دنیا آورد شرعاً متعلق به پدرش است»[12]

در کتاب روایات داراب هرمزدیار ایوک زن اینﮔونه توصیف شده «مردی باشد که او را هیچ پسر نباشد، دختریش باشد، آن دختر ایوک زن باشد. مال و خواستهﻯ پدر همه به آن دختر ایوک میﺭسد. اگر دخترش بسیار باشند، یک دختر که روان دوستﺗر و بهتر و دین آگاهﺗر به ایوکی به شوی دهند، مال و میراث پدر همه به آن دختر میﺭسد. دیگر آنکه دختر ایوک چون شوی کند، خدایش پسری بدهد چون آن پسر پانزده ساله شود، مادر به پادشاه زنی به پدر دهد و میراث پدر (مادر) به آن پسر رسد»[13]

در کتاب روایت آذر فرنبغ فرخزادان دربارهﻯ تعیین میراث مردی که از دنیا رفته و او را دختر و یا خواهری است آمده «اگر دختر یا خواهر از نوع ایوگین باشد، همهﻯ مال را آن ایوگین باید تحت ستوری[14] نگاه دارد، و آن پسر یا فرزندان که از آن ایوگین زاده میﺷوند....»[15]

بنابر متون زرتشتی ایوکین زنی است که تنها بازمانده و وارث خانواده بوده است و وظیفهﺍش زادن وارث برای پدر یا برادر درگذشته یا بیﻓرزندش است. در ازدواج ایوگینی زن و شوهر از یکدیگر ارث نمیﺑرند و شوهر سالار زن نیست. ایوگین زن تکلیفِ دینیِ برگزاری آیین و مراسم درگذشتگان و نیاکان خاندان را نیز میﺑایست بپذیرد و نیز تکلیف اقتصادی و اجتماعی ادارهﻯ اموال خاندان هم بر عهدهﻯ وی قرار میﮔرفته است.[16]شوهر ایوک زن برای مدتی قیم و سرپرست دارایی پدرزن درگذشتهﺍش بود و در صورت زاده شدن دو پسر توسط ایوک زن، یکی برای جانشینی پدرش و یکی برای جانشینی شوهرش انتخاب میﺷد.[17]

مقاله

نویسنده مجيد طامه
جایگاه در درختواره ادیان غیرابراهیمی - زردشتی

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

رفتار و منش امام خمینی (ره) با دختران

رفتار و منش امام خمینی (ره) با دختران

در همۀ جوامع بشری، تربیت فرزندان، به ویژه فرزند دختر ارزش و اهمیت زیادی دارد. ارزش‌های اسلامی و زوایای زندگی ائمه معصومین علیهم‌السلام و بزرگان، جایگاه تربیتی پدر در قبال دختران مورد تأکید قرار گرفته است. از آنجا که دشمنان فرهنگ اسلامی به این امر واقف شده‌اند با تلاش‌های خود سعی بر بی‌ارزش نمودن جایگاه پدر داشته واز سویی با استحاله اعتقادی و فرهنگی دختران و زنان (به عنوان ارکان اصلی خانواده اسلامی) به اهداف شوم خود که نابودی اسلام است دست یابند.
تبیین و ضرورت‌شناسی مساله تعامل مؤثر پدری-دختری

تبیین و ضرورت‌شناسی مساله تعامل مؤثر پدری-دختری

در این نوشتار تلاش شده با تدقیق به اضلاع مسئله، یعنی خانواده، جایگاه پدری و دختری ضمن تبیین و ابهام زدایی از مساله‌ی «تعامل موثر پدری-دختری»، ضرورت آن بیش از پیش هویدا گردد.
فرصت و تهدید رابطه پدر-دختری

فرصت و تهدید رابطه پدر-دختری

در این نوشتار سعی شده است نقش پدر در خانواده به خصوص در رابطه پدری- دختری مورد تدقیق قرار گرفته و راهبردهای موثر عملی پیشنهاد گردد.
دختر در آینه تعامل با پدر

دختر در آینه تعامل با پدر

یهود از پیامبری حضرت موسی علیه‌السلام نشأت گرفت... کسی که چگونه دل کندن مادر از او در قرآن آمده است.. مسیحیت بعد از حضرت عیسی علیه‌السلام شکل گرفت که متولد شدن از مادری تنها بدون پدر، در قرآن کریم ذکر شده است.
رابطه پدر - دختری، پرهیز از تحمیل

رابطه پدر - دختری، پرهیز از تحمیل

با اینکه سعی کرده بودم، طوری که پدر دوست دارد لباس بپوشم، اما انگار جلب رضایتش غیر ممکن بود! من فقط سکوت کرده بودم و پدر پشت سر هم شروع کرد به سرزنش و پرخاش به من! تا اینکه به نزدیکی خانه رسیدیم.

پر بازدیدترین ها

تعامل اعراب مسلمان و ایرانیان ʆ) نقش امام حسن(ع) و امام حسین(ع) در فتح ایران

تعامل اعراب مسلمان و ایرانیان (6) نقش امام حسن(ع) و امام حسین(ع) در فتح ایران

این نوشتار در نقد سلسله مقالاتی است که فتح ایران توسط اعراب مسلمان را یکی از مقاطع تلخ تاریخ معرفی نموده‌اند.
No image

امام حسین (ع): «الناسُ عبیدُ الدنیا و الدین لعق علی السنتهم یحوطونه مادرَّت معایشُهم فاذا مُحَّصوا بالبلاء قَلَّ الدَیّانون»

«مردم بندۀ دنیایند و دین بر زبانشان می‌چرخد و تا وقتی زندگی‌هاشان بر محور دین بگردد، در پی آنند، امّا وقتی به وسیلۀ «بلا» آزموده شوند، دینداران اندک می‌شوند.»
No image

قالَ رَسُولُ اللّهِ (صلّى اللّه علیه و آله):«اِنَّ لِقَتْلِ الْحُسَیْنِ علیه السّلام حَرارَةً فى قُلُوبِ الْمُؤمنینَ لا تَبْرُدُ اَبَداً.»

پیامبر اکرم (صلّى اللّه علیه و آله) فرمود: «براى شهادت حسین علیه السلام ، حرارت و گرمایى در دلهاى مؤمنان است که هرگز سرد و خاموش نمی‌شود.» (جامع احادیث الشیعه ، ج 12، ص 556)
راههای رسیدن به آرامش روانی از نگاه قرآن

راههای رسیدن به آرامش روانی از نگاه قرآن

قرآن کریم که بزرگترین معجزه پیامبراکرم(ص) است و تمام آنچه را که بشر برای هدایت نیاز داشته ودر آن آمده است، کاملترین نسخه برای آرامش روح است.
Powered by TayaCMS