دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

شیطان

No image
شیطان

كلمات كليدي : شيطان، انس، تهاجم، تزيين، ولايت

نویسنده : کاظم احمدزاده

شیطان در لغت از مادّه «شطن» و به معنای دور شدن است[1] و شیطان به هر موجود سرکش و متمرّد خواه انسان باشد یا غیر آن، گفته می‌شود[2] از این رو بر ابلیس، شیطان اطلاق شده است.[3]

ویژگی‌های شیطان[4]

1- شیطان از طایفۀ جنّ:

«...فَسَجَدُوا إلّا إبلیسَ کانَ مِن الجِنّ...» (کهف / 50)

«(فرشتگان) همگی سجده کردند جز ابلیس، که از جنّ بود »

2- مخالفت فرمان الهی:

«إنّ الشََّیطانَ کَانَ لِلرّحْمنِ عِصِیّاً» (مریم / 44)

«شیطان نسبت به خداوند، عصیانگر بود »

3- رانده شده از رحمت الهی:

«قَالَ فَاْخرُجْ مِنها فَإنّکَ رَجیمٌ* وَ إنَّ عَلیکَ اللَعْنَة اِلی یَومِ الدین» (حجر / 34 – 35)

«فرمود: از صف آنها [فرشتگان] بیرون رو، که رانده ‌شده‌ای از (درگاه ما!) و لعنت (و دوری از رحمت حق) تا روز قیامت بر تو خواهد بود!»

4- دارای ذرّیه و قبیله:

«إنّهُ یَرَاکُم هُو و قَبیلُهُ مِن حَیثُ لاتَرَوْنَهُم...» (اعراف/ 27)

«او و همکارانش شما را می‌بینند از جایی که شما آنها را نمی‌بینید...»

فلسفۀ وجودی شیطان[5]

یکی از مسائل جهان هستی، مسأله امتحان و آزمایش الهی است و اصولاً نظام سعادت و شقاوت و ثواب و عقاب بشر مبتنی بر اساس امتحان است و چون خداوند انسان را به سوی خیر دعوت می‌کند و در این میان اگر کسی نباشد که او را به شرّ دعوت و تشویق کند امتحانی وجود نخواهد داشت.

وجود شیطان برای پویندگان راه حق نه تنها زیانبخش نیست بلکه رمز تکامل نیز محسوب می‌شود، اصولاً تکاملها در میان تضادّها به وجود می‌آید و هیچ موجودی راه کمال را نمی‌پوید مگر اینکه در مقابل آن، ضدّ نیرومندی قرار گیرد.[6]

شیاطین انسی

در قرآن کریم به انسانهای شرور و مفسد نیز شیطان، اطلاق شده است[7]:

«وکَذلِکَ جَعَلْنا لِکُلِّ نَبیٍّ عَدوّاً شَیاطین الإنس والجِنّ...»(انعام/112)

«اینچنین در برابر هر پیامبری، دشمنی از شیاطین انس و جنّ قرار دادیم..»

اطلاق حقیقی شیطان بر کافران و منافقان[8]

اطلاق شیطان بر منافقان و کافران به نحو حقیقت است نه از سر مجاز و مسامحه:

«...واذا خَلَوْا إلی شَیاطینِهم قالُوا إنّا مَعَکُم...» (بقره/ 14)

«هنگامی که با شیطانهای خود خلوت می‌کنند، می‌گویند: ما با شمائیم..»

آنان که از هدایت رهبران الهی می‌رمند و در مقابل حق خضوع نمی‌کنند و از راههای مرموز و با وسوسه میل به باطل را در دلهای دیگران

تزریق می‌کنند، از مصادیق شیطانند:

«مِن شَرّ الوُسواسِ الخَنّاس الّذی یُوسوِسُ فی صُدورِ النّاسِ من الجِنّةِ والناس»(ناس/ 4 -6)

«(پناه بر خدا) از شرّ وسوسه گر پنهان کار که در درون سینۀ انسانها وسوسه می‌کند خواه از جنّ باشد یا از انسان »

هدف شیطان و تهاجم همه جانبۀ او[9]

یکی از اهداف شیطان، بردن آبرو و بی حیثیّت کردن انسان است:

«یَنْزِعُ عَنْهُما لِباسَهُما لَیُرِیَهُما سَوءاتِهِما...»(اعراف/ 27)

«لباسشان را از تنشان بیرون ساخت تا عورتشان را به آنها نشان دهد..»

شیطان برای این کار از راهی وارد می‌شود که شخص او را نمی‌بیند:

«انّه یراکم هو و قبیلُهُ من حیثُ لا تَرَونَهُم....»(اعراف/ 27)

«او وهمکارانش شما را می‌بینند از جایی که شما آنان را نمی‌بینید..»

تسلّط و ولایت شیطان

«انّما سُلطانُهُ علی الّذین یَتَولّوْنَهُ والّذین هُم بِه مُشرِکُون»(نحل/ 100)

«تسلط او تنها بر کسانی است که او را به سرپرستی خود برگزیده‌اند و آنها که نسبت به او [خدا] شـرک می‌ورزند (و فرمان شیطان را به جای فرمان خدا، گردن می‌نهند»

مراحل نفوذ شیطان در انسان[10]

1- تزیین:

«وإذ زَیَّنَ لَهُمُ الشَیْطانُ اَعمالَهُمْ...» (انفال/ 48)

«و (به یاد آور) هنگامی را که شیطان، اعمال آنها [مشرکان] را در نظرشان جلوه داد»

2- افکندن آرزوهای باطل در دل:

«وَ لِاُضِلََّنََّهُم و لَاُمَنِیّنَّهُم...» (نساء/119)

«و آنها را گمراه می سازم و به آرزوها سرگرم می‌سازم...»

3- وسوسۀ اکید:

تادنبال آرزو رود و آن را به دست آورد؛

«الّذی یُوسوسُ فی صُدورِ النّاسِ» (ناس/5)

« در درون سینۀ انسانها وسوسه می‌کند»

4- تسویل:

یعنی خوب را بد و بد را خوب جلوه می‌دهد؛

«...الشَیْطانُ سَوَّلَ لَهُمْ وأمْلی لَهُم» (محمّد/ 25)

«کسانی که بعد از روشن شدن هدایت برای آنها، پشت به حق کردند، شیطان اعمال زشتشان را در نظرشـان زینت داده و آنان را با آرزوهای طولانی فریفته است!»

شراب و قمار از اعمال شیطانی

«یا ایها الّذینَ آمَنُوا إنّما الخَمْرُ ... رِجسٌ مِنْ عَمَلِ الشیطانِ »(مائده/ 90)

« ای کسانی که ایمان آورده‌اید! شراب و قمار و بتها و ازلام [نوعی بخت آزمائی] پلید و از عمل شیطان است، از آنها دوری کنید تا رستگار شوید»

شیطان مانع نماز و عامل فراموشی ذکر خداوند:

«...و یَصُدَّکُمْ عَنْ ذِکْرِ اللهِ ...» (مائده/ 91)

«شیطان می‌خواهد بوسیله شراب و قمار، در میان شما عداوت و کینه ایجاد کند و شما را از یاد خداوند و از نماز باز دارد»

کیفر اطاعت کنندگان از شیطان:

«قالَ فَالحَقُّ وَالْحَقَّ اَقُولُ لَأمْلَأنَ جَهَنَّمَ مِنْکَ وَمِمَّنْ تَبِعَکَ مِنْهُمْ اَجْمَعینَ» (ص/ 84 و 85)

«فرمود: به حق سوگند و حق می‌گویم که جهنّم را از تو و هر کدام از آنان که از تو پیروی کنند، پر خواهم کرد».

مقاله

نویسنده کاظم احمدزاده
جایگاه در درختواره تفسیر قرآن
جایگاه در درختواره علوم قرآن و حدیث - قرآن پژوهی - هستی شناسی

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

حقوق بشر رویه ای Human Rights  Due process

حقوق بشر رویه ای Human Rights Due process

حقوق بشر را از آن جهت که آن حقوق متضمن حق ماهوی هست، یا این که به عنوان شیوه، روش و رویه‌ای جهت تضمین رعایت حقوق و آزادی‌های دیگر است، به دو دسته حقوق بشر ماهوی و حقوق بشر رویه‌ای، یا به اختصار حقوق ماهوی و حقوق رویه‌ای تقسیم می‌نمایند.
حق آزادی بیان

حق آزادی بیان

حق آزادی بیان در زمره حقوق به رسمیت شناخته حقوق بشر است که تا کنون در اسنادی که این حق را به رسمیت شناخته‌اند مورد تعریف قرار نگرفته است.
فرقه فطحیه Fthyh

فرقه فطحیه Fthyh

نیمه اول قرن دوم از نظر ظهور فرق و مذاهب گوناگون در دامن امت اسلامی بسیار گسترده می‌نماید.
میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی

میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی

میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی که گاهی از آن به عنوان سند منعکس کننده حقوق نسل دوم یاد می‌شود و با علایم اختصاری (ICESCR) بیان می‌گردد از جمله مهم ترین اسناد بین المللی در حمایت از حقوق بشر است که ابعاد گوناگون آن به شرح زیر مورد تحلیل قرار می‌گیرد:
فرقه شمطیه Shmtyh

فرقه شمطیه Shmtyh

اعتقاد به مهدویت از ارکان عقائد شیعی است و در ادیان و مذاهب دیگر وجود منجی آخرالزمان به اشاره بیان شده است. این عامل امید دهنده اگر به طور صحیح تبیین نشود مشکلاتی را به دنبال خواهد داشت.

پر بازدیدترین ها

Powered by TayaCMS