دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

سلمانیه

No image
سلمانیه

نویسنده : سيد حسين ميرنور الهي

كلمات كليدي : سلمان فارسي، روزبه، غلات، سينيه، سلمانيه

اعتقادات نابجا و گزاف در فرق و مذاهب مختلفی وجود داشته که امروزه جز یک امر تاریخی از فرقه­ای منقرض شده نیست. اما با بررسی پیرامون چنین عقایدی به این نتیجه می­رسیم که همچنانکه احتمال بدنام کردن و تحریف عمدی شخصیت انسانهای والا و متقی بلکه معصومین(ع) توسط انسانهای سودجو و فرق غلات و گزافه­گو و دشمنان ایشان وجود داشته، احتمال ایجاد فرقه­سازی الحادی به انگیزه­های مختلف سیاسی و اجتماعی از چهره­های شناخته شده، وجود داشته؛ چراکه انسانهای پرهیزکار و مشهوری چون سلمان(ره) که هیچ ارتباطی با فرق منحرف نداشته ازجمله فرق غلوآمیز معرفی شده­است. فرقه سلمانیه به عنوان یک فرقه از غلات در فرق و مذاهب اسلامی معرفی شده که به بیان آن می­پردازیم.

سلمان(ره)

یکی از بزرگترین اصحاب پیامبر(ص) که با تحقیق خود به پیامبر(ص) دسترسی پیداکرد و به رسالت و نبوت آن حضرت ایمان آورد[1] و در این راه ثابت قدم ماند و از خط ولایت اهل­بیت(ع) و جانشینان برحق پیامبر(ص) منحرف نشد[2] و مخلصانه از ولایت دفاع نمود، سلمان فارسی است. اسم او روزبه بن جشبوذان بوده[3] و گویا سلمان در زبان آرامی شلمانا بوده که در عربی سلمان خوانده شده­است.[4] او بعد از تحقیق برای رسیدن به دین صحیح از عده­ای از بزرگان مسیحیت، فهمید که پیامبری در وادی قری ظهور نموده و از گروهی از اعراب درخواست نمود که او را به آن محل ببرند، که آن اعراب این کار را کردند ولی به او ظلم کردند و او را به عنوان برده به یک زن یهودیه فروختند.[5] پیامبر(ص) او را از یهودیه در برابر سیصد نخل و مقداری طلاخریداری کرد و آزاد نمود.[6] وی نزد پیامبر(ص) و اهل­­بیت(ع) و مسلمین جایگاه خاص و ویژه­ای دارد. پیامبر(ص) به مشورت او برای مقابله با مشرکین دست به ساخت خندق نمود.[7] اصلیتی ایرانی داشته اما در تعیین زادگاهش اختلاف است که رامهرمز و یا اصفهان و یا شیراز بوده­است.[8] از زندگانی و فضائل او کتابهای مختلفی چون سلمان فارسی، سلمان محمدی، سلمان اهل بیت(ع) و سلمانیه نوشته شده­است و روایات مختلفی را بیان نموده که بیشتر آنها در مورد فضائل اهل­بیت(ع) و حقانیت ایشان است. خداوند پیامبر(ص) را امرنموده بود که چهار نفر را دوست داشته باشم که از جمله ایشان سلمان فارسی است.[9] او از جمله کسانی بود که در دفاع از امامت و ولایت امیرالمومنین علی(ع) با حکومت ابوبکر به مخالفت برخواست تا جائی که امیرالمومنین علی(ع) او را قسم می­دهد که خود را کنترل کند و از افشاگری بیشتر خودداری کند.[10] مقام او آنچنان است که خداوند به او سلام می­رساند و نیز پیامبر(ص) و اهل­بیت در کلامی معروف (سلمان منا اهل­البیت)[11] او را از جمله اهل­بیت­(ع) قرار داد. همچنین او از آخرین اوصیای حضرت عیسی(ع) معرفی شده[12] و فرمودند که او همانند لقمان حکیم است و به علم اولین و آخرین داناست.[13] در بیانی دیگر سلمان محدث نامیده شده و علت این عنوان این است که پیامبر(ص) و امیرالمومنین علی(ع) او را از احادیثی که دیگران تحمل آن را نداشتند باخبر می­نمودند.[14] خداوند به پیامبر(ص) دستور داده بود که سلمان را از علم منایا و بلایا و انساب و فصل الخطاب مطلع سازد.[15] او از جمله خواصی بوده که به اخبار آینده و حوادث مهم توسط پیامبر(ص) و امیرالمومنین علی(ع) اطلاع داشت و برترین اصحاب از نظر ایمان است.[16] علاقه او به اهل­بیت(ع) به دلیل شناخت حق اهل­بیت(ع) بود که بصیرت سلمان را نسبت به دیگر اصحاب بیشتر نموده بود و به همین دلیل بعد از رسول­الله(س) منحرف نشد. او حضور پر رنگی در نقل فضائل و حقانیت امیرالمومنین علی(ع) و اهل­بیت(ع) دارد و علاوه بر آن در فقه نیز او روایاتی نقل شده­است. یکی از کارهای معمول او این بود که سوال کنندگانی که ابوبکر و عمر از جواب آنها عاجز می­شدند را به امیرالمومنین علی(ع) معرفی می­کرد تا حقیقت را روشن کند.[17] مقام او را از زیارت نامه او یادآور می­شویم که:

السلام علیک یا ولی امیرالمومنین

السلام علیک یا مودع اسرار سادة المیامین

السلام علیک یا بقیه الله من البررة الماضین[18]

السلام علیک یا من خالف حزب الشیطان[19]

امام صادق(ع) در شأن سلمان فرمود: نگویید سلمان فارسی بلکه بگویید سلمان محمدی. سلمان بنده صالح صحیح الاعتقاد مسلمانی بود که هرگز مشرک نشد.[20] خداوند و رسولش او را دوست داشتند و هرگاه جبرئیل حاضر می­شد به پیامبر(ص) عرضه می­داشت که سلام خداوند را به سلمان برساند.[21] همچنین پیامبر(ص) در شأن سلمان فرمود: إِنَّ سَلْمَانَ مِنِّی مَنْ جَفَاهُ فَقَدْ جَفَانِی وَ مَنْ آذَاهُ فَقَدْ آذَانِی وَ مَنْ بَاعَدَهُ فَقَدْ بَاعَدَنِی وَ مَنْ قَرَّبَهُ فَقَدْ قَرَّبَنِی.[22] پیامبر(ص) در رد کسی که سلمان را مجوسی معرفی کرد فرمودند: سلمان مجوسی نبوده بلکه تقیه می­کرده ( وانمود به مجوسیت می­کرد) و در باطن ایمان داشته.[23] اگر درجات ایمان را ده درجه بدانیم، سلمان دارای ایمان در رتبه دهم معرفی شده است.[24]

و در مقام سلمان این بس که امیرالمومنین علی(ع) وصی او بود و برای غسل و کفن و دفن او حاضر شدند.[25]

سلمانیه

غلو و اعتقاد گزاف از زمان خود سلمان در افکار برخی از مردم به سبب مقام سلمان وجو داشته بطوریکه در قضیه­ای مردمی از کوفه نزد امیرالمومنین علی(ع) می­روند و درخواست دعا برای باران می­کنند که آن حضرت امام­حسن(ع) و امام­حسین(ع) را مامور به دعا می­کنند و با دعای ایشان باران نازل می­شود. مردم قضیه را به سلمان(ره) خبر می­دهند و می­گویند این دعا را شما به ایشان تعلیم داده­اید!! سلمان(ره) در رد ایشان می­گوید: وای برشما آیا از از پیامبر(ص) نشنیدید که می­فرمود حکمت بر زبان اهل بیتم جریان یافته است.[26] عده­ای نیز از این افراد سلمان را برتر از امیرالمومنین علی(ع) می­پنداشتند.[27] از این حدیث واضح می­شود که عظمت شخصیت سلمان موجب گفتارهای ناروای مردم در مورد او بوده و با گذشت زمان و با وجود فرق غلات، نام سلمان نیز در اعتقادات گزاف ایشان راه یافت و در بسیاری از این فرق بروز یافت تا حدی که فرقه سلمانیه نیز بروز کرد. فرقی چون کیسانیه و برخی از اسماعیلیه و سینیه و سبعیه و میمیه و عینیه و بشاریه و نصیریه و.... از سلمان به غلو یاد کرده­اند. نجاشی در رجال خود از علی بن عباس جراذینی نام می­برد که متهم به غلو است ولی کتابی در رد سلمانیه که گروهی از غالیان بوده­اند، نوشته است.[28] ابوحاتم رازی گفته­است که سلمانیه کسانی بودند که قائل به نبوت سلمان(ره) بوده­اند و آیه و سئل من ارسلنا من قبلک من رسلنا[29] را در مورد سلمان می­دانند و گروهی به الوهیت او معتقد بودند.[30] این افکار مشرکانه در زمان نزول قرآن نیز وجود داشت به صورتی که برخی از مشرکان معتقد بودند که پیامبر(ص) قرآن را از سلمان فارسی یاد می­گیرد که در آیه­ای این قول مشرکان بیان شده (وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ یَقُولُونَ إِنَّما یُعَلِّمُهُ بَشَرٌ لِسانُ الَّذی یُلْحِدُونَ إِلَیْهِ أَعْجَمِیٌّ وَ هذا لِسانٌ عَرَبِیٌّ مُبینٌ ).[31] فرقه سلمانیه در واقع یک تفکر الحادی و غالی است که از ترکیبی از عقاید باطل تشکیل شده که به مرور زمان نابود شده­اند ولی عقاید ایشان به فرق منحرف دیگر وارد شد و در عصر حاضر توسط بعضی از پیروان اندیشه زرتشتی­گری مجددا ترویج می­شود و به آن دامن می­زنند.

مقاله

جایگاه در درختواره فرق و مذاهب شیعی - غالیان

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

بشاریه

No image

نقطویه

No image

سلمانیه

No image

نصیریه(نمیریه)

No image

اسحاقیه

پر بازدیدترین ها

No image

اسحاقیه

No image

فرقه خطابیه Khtabyh

No image

نصیریه(نمیریه)

No image

فرقه ناووسیه Navvsyh

Powered by TayaCMS