دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

فرقه شلمغانیه Shlmqhanyh

No image
فرقه شلمغانیه Shlmqhanyh

نویسنده : سيد حسين ميرنور الهي

كلمات كليدي : شلمغانيه، عزاقره، غلات، محمد بن علي شلمغاني، ابن ابي العزاقر

غلو و فضای آمیخته با گزافه­گویی و خرافه در بسیاری از فرق و مذاهب به مناسبتهای گوناگون بوجود می­آید. انگیزه و عامل روانی چنین مشکلی در فرق و مذاهب مختلف است. یکی از این عوامل حب مقام و حسد نمودن به صاحبان لایق و صالح امور معنوی و مذهبی است. همین عامل در منحرف شدن شخصیت اصلی فرقه شلمغانیه نقش داشت. با توجه به این عامل به بررسی و شناخت این منحرفین می­پردازیم.

مهدویت و نواب خاص

با ظهور مهدی موعود(عج) حقیقی در امت اسلامی، موجودیت نائبان آن حضرت نیز بوقوع پیوست. این عده از اصحاب خاص اهل بیت علیهم السلام بودند که علاوه بر مقامات بلند ایمان خالص و تقوی کامل از رازداران اسرار اهل بیت علیهم السلام محسوب می­شدند. یکی از این بزرگواران حسین بن روح نوبختی رحمه الله است.

حسین بن روح نوبختی رحمه الله

ابو القاسم حسین بن روح بن ابی بحر یکی از بزرگان خاندان نوبختی و از سران شیعه است. او بعد از محمد بن عثمان بن سعید رسما به مقام سفارت و نیابت خاص حضرت حجت عجل الله تعالی فرجه الشریف رسید. وى در زمان حیات محمد بن عثمان نیز امور نیابت را انجام می داده [1]و مدتها بر این امر بود. اولین نامه­ای که ایشان در امر نیابت صادر می­کند در سال 305 ه.ق ثبت شده[2] و تا سال 326 ه.ق که رحلت نمود سفارت و نیابت خاص وی استمرار داشته است.[3] در دوره او شلمغانی گمراه شد و حسین بن روح بود که مردم را از ضلالت او آگاه نمود.

ابن ابی العذاقر

ابو جعفر محمد بن علی شلمغانی معروف به ابن ابی العزاقر از شلمغان یکی از روستاهای واسط برخاست.[4] ابتداء نزد شیعه معتبر و مقامی بلند داشت. گفته شده که وی نزد شیخ ابو القاسم حسین بن روح نوبختی نیز جایگاه خاصی داشته است. او در واقع واسطه بین مردم و حسین بن روح بود. حوائج شیعیان را مکتوب می­نمود و آنها را به نوبختی می­رساند.[5] اما ابو علی بن همام از یاران حسین بن روح می­گوید: شلمغانی فقط یکی از فقیهان بوده و رابط بین مردم و حسین بن روح نبوده و حسین بن روح به او این مناصب را نسپرده و نمی­سپرد.[6]

در ایامی که هنوز به غلو کشیده نشده بود مورد اطمینان بوده و به همین دلیل ،اصحاب از او روایات متعددی نقل می­نمودند.[7] همچنین او یکی از نویسندگان و مؤلفین شیعه ٔ امامیه بود. مؤلفات وی مورد رجوع و استفاده گسترده امامیه واقع می شد.[8] بعد از ضلالت نیز به نوشتن کتب اشتغال داشت.

مؤلفات شلمغانی

او کتابهای متعددى را در طول زندگی خویش نوشته است:[9]

1.کتاب التکلیف

2.رسالة إلى ابن همام

3.کتاب ماهیة العصمة

4.کتاب الزاهر بالحجج العقلیة

5.کتاب المباهلة

6.کتاب الأوصیاء

7.کتاب المعارف

8.کتاب الإیضاح

8.کتاب فضل النطق على الصمت

10.کتاب فضائل (فضل) العمرتین

11.کتاب الأنوار

12.کتاب التسلیم

13.کتاب البرهان و التوحید

14.کتاب البداء و المشیئة

15.کتاب نظم القرآن

16.کتاب الإمامة الکبیر

17.کتاب الإمامة الصغیر

18. حس ششم

فتنه شلمغانی

فتنه و ادعای او بخاطر حسادتی بود که نسبت به مقام حسین بن روح نوبختی داشت.[10]

ادعای وی چنان بود که حسین بن روح نوبختی را دعوت به مباهله نمود و ادعا می­نمود که خود مقام نیابت را دارد و اکنون مأمور به اظهار چنین مقامی شده است.[11]

او برای رسیدن به مقام، دعاوی خود را از درون دربار خلیفه شروع می­کند. زیرا از مشاهیر و متنفذین کسانی­که به وی گرویدند حسین بن القاسم وزیر مقتدر خلیفه، ابو جعفر بن بسطام و ابو علی بن بسطام و إبراهیم بن أبی عون و ابن شبیب الزیّات و أحمد بن محمّد بن عبدوس و أبی عمران إبراهیم بن محمد بن المنجم که از کاتبان و درباریان خلیفه عباسی بودند.[12]

اعتقادات ابن ابی العزاقرو عزاقره

وى از کسانى است که به مخالفت با حسین بن روح برخاست و مسلکى به نام عزاقریه یا شلمغانیه تأسیس کرد. از جمله مهم­ترین عقاید سخیف آنان این است:

الف. در باب قائم آل محمد(عج) مى­گویند همان ابلیسى است که در قرآن اشاره شده است: فسجد الملائکه کلهم اجمعون الأ ابلیس و چون سجده نکرد و گفت لاقعدون لهم صراطک المستقیم. از این جا معلوم مى­شود که در موقع امر به سجود، او قائم بوده و بعد نشسته است و در این که شیعه مى­گوید که قائم قیام خواهد کرد این ابلیس است که در موقع امر به سجده، قائم بوده و از سجده ابا نموده است.[13]

ب. حق واحد است ولی پیراهنش هر روز تغییر می­کند.[14]

خود را خداوندگار خدایان، اول قدیم، ظاهر و باطن، تام می­دانست.

می­گفت: خداوند سبحانه و تعالى در هر چیزی به مقداری که آن شئ تحمل دارد حلول می­کند.

خدا در آدم و ابلیس حلول نموده است.

مدعی بود که روح خدا در او حلول کرده و خود را روح القدس می­نامید.

ج.مدعی بودند که هارون، موسی را و علی علیه السلام محمد صلی الله علیه و اله و سلم را به رسالت فرستاده­اند ولی موسی و رسول الله خیانت نموده­اند.

د.عبادات را انجام نمی­دهند.

ذ.نکاح را به عقد نمی­دانند و نکاح با محارم و لواط... را جایز می­دانند در صورتی­که بر مذهب ایشان باشند.

ر.او ادعای نیابت از امام منتظر را نمود.

برخورد حضرت حجت عجل الله تعالی فرجه الشریف با او

ابو القاسم حسین بن روح نوبختی در تاریخ ذیحجه سال 312 ه.ق توقیع شریف حضرت حجت عجل الله تعالی فرجه الشریف را در لعن و برائت از ابن ابی العزاقر و کسانی­که از او تبعیت کنند و راضی به گفته­های او باشند و... ظاهر نمود. [15]

سرانجام شلمغانی

در شوال سال 322 ه.ق ابن مقله وزیر خلیفه عباسی، شلمغانی را دستگیر می­کند و بعد از بازجوئی او و برخی پیروانش را به دار کشید و کشت و جسد ایشان را سوزاند و به دجله ریخت.[16]

مقاله

جایگاه در درختواره فرق و مذاهب شیعی - غالیان

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

رفتار و منش امام خمینی (ره) با دختران

رفتار و منش امام خمینی (ره) با دختران

در همۀ جوامع بشری، تربیت فرزندان، به ویژه فرزند دختر ارزش و اهمیت زیادی دارد. ارزش‌های اسلامی و زوایای زندگی ائمه معصومین علیهم‌السلام و بزرگان، جایگاه تربیتی پدر در قبال دختران مورد تأکید قرار گرفته است. از آنجا که دشمنان فرهنگ اسلامی به این امر واقف شده‌اند با تلاش‌های خود سعی بر بی‌ارزش نمودن جایگاه پدر داشته واز سویی با استحاله اعتقادی و فرهنگی دختران و زنان (به عنوان ارکان اصلی خانواده اسلامی) به اهداف شوم خود که نابودی اسلام است دست یابند.
تبیین و ضرورت‌شناسی مساله تعامل مؤثر پدری-دختری

تبیین و ضرورت‌شناسی مساله تعامل مؤثر پدری-دختری

در این نوشتار تلاش شده با تدقیق به اضلاع مسئله، یعنی خانواده، جایگاه پدری و دختری ضمن تبیین و ابهام زدایی از مساله‌ی «تعامل موثر پدری-دختری»، ضرورت آن بیش از پیش هویدا گردد.
فرصت و تهدید رابطه پدر-دختری

فرصت و تهدید رابطه پدر-دختری

در این نوشتار سعی شده است نقش پدر در خانواده به خصوص در رابطه پدری- دختری مورد تدقیق قرار گرفته و راهبردهای موثر عملی پیشنهاد گردد.
دختر در آینه تعامل با پدر

دختر در آینه تعامل با پدر

یهود از پیامبری حضرت موسی علیه‌السلام نشأت گرفت... کسی که چگونه دل کندن مادر از او در قرآن آمده است.. مسیحیت بعد از حضرت عیسی علیه‌السلام شکل گرفت که متولد شدن از مادری تنها بدون پدر، در قرآن کریم ذکر شده است.
رابطه پدر - دختری، پرهیز از تحمیل

رابطه پدر - دختری، پرهیز از تحمیل

با اینکه سعی کرده بودم، طوری که پدر دوست دارد لباس بپوشم، اما انگار جلب رضایتش غیر ممکن بود! من فقط سکوت کرده بودم و پدر پشت سر هم شروع کرد به سرزنش و پرخاش به من! تا اینکه به نزدیکی خانه رسیدیم.

پر بازدیدترین ها

تعامل اعراب مسلمان و ایرانیان ʆ) نقش امام حسن(ع) و امام حسین(ع) در فتح ایران

تعامل اعراب مسلمان و ایرانیان (6) نقش امام حسن(ع) و امام حسین(ع) در فتح ایران

این نوشتار در نقد سلسله مقالاتی است که فتح ایران توسط اعراب مسلمان را یکی از مقاطع تلخ تاریخ معرفی نموده‌اند.
No image

امام حسین (ع): «الناسُ عبیدُ الدنیا و الدین لعق علی السنتهم یحوطونه مادرَّت معایشُهم فاذا مُحَّصوا بالبلاء قَلَّ الدَیّانون»

«مردم بندۀ دنیایند و دین بر زبانشان می‌چرخد و تا وقتی زندگی‌هاشان بر محور دین بگردد، در پی آنند، امّا وقتی به وسیلۀ «بلا» آزموده شوند، دینداران اندک می‌شوند.»
No image

قالَ رَسُولُ اللّهِ (صلّى اللّه علیه و آله):«اِنَّ لِقَتْلِ الْحُسَیْنِ علیه السّلام حَرارَةً فى قُلُوبِ الْمُؤمنینَ لا تَبْرُدُ اَبَداً.»

پیامبر اکرم (صلّى اللّه علیه و آله) فرمود: «براى شهادت حسین علیه السلام ، حرارت و گرمایى در دلهاى مؤمنان است که هرگز سرد و خاموش نمی‌شود.» (جامع احادیث الشیعه ، ج 12، ص 556)
راههای رسیدن به آرامش روانی از نگاه قرآن

راههای رسیدن به آرامش روانی از نگاه قرآن

قرآن کریم که بزرگترین معجزه پیامبراکرم(ص) است و تمام آنچه را که بشر برای هدایت نیاز داشته ودر آن آمده است، کاملترین نسخه برای آرامش روح است.
Powered by TayaCMS