دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

فاعل جبری

No image
فاعل جبری

كلمات كليدي : فاعل جبري، فاعل بالجبر، جبر، اختيار

نویسنده : مهدي افضلي

یکی از اقسام علت فاعلی، فاعل بالجبر یا فاعل جبری است. اقسام فاعل و نام هریک دایر مدار وجود علم و نحوة علم فاعل به فعل و سازگاری یا ناسازگاری فعل با وجود فاعل است. فاعل بالجبر فاعلی است که کارهایش را از روی شعور و آگاهی انجام می‌دهد، ولی انجام فعل از روی اختیار و ارادة فاعل نیست. در مواردی که فاعل مختاری مانند انسان، فعلی را به اجبار و تهدید از سوی کس دیگر انجام می‌دهد، فاعل را بالجبر می‌نامند. انسان در فعل غیر اختیاری علم به فعل دارد و علم او نیز در انجام فعل مدخلیت دارد، اما نه فعل موافق طبع اوست و نه او خود به قصد خویش آن را انتخاب کرده‌ است، بلکه فشار بیرونی او را وادار به این کار کرده است. بسیاری از فلاسفه همانند چنین فعلی را اختیاری نمی‌دانند. ولی برخی از فلاسفه معتقدند تاثیر عامل بیرونی در انجام این کار، آنرا از اختیاری بودن خارج نمی‌کند، زیرا انسان می‌تواند آن فعل را انتخاب نکند و به مفاد تهدید نیروی قاهر تن دهد. سخن فلاسفه مبنی بر غیر اختیاری دانستن فعل وقتی تمام است که فشار به حدی باشد که کاملا اختیار را از فاعل سلب کند، اگر چنین شود، در این صورت صدق عنوان فاعل بر آن نوعی تسامح خواهد بود، زیرا بیشتر به منفعل شبیه است تا فاعل.

مقاله

نویسنده مهدي افضلي

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

امکان اخص Contingency,probability

بنابراین باید امکان را مقابل ضرورت دانست؛ اما بسته به اینکه واژه امکان در مقابل چه ضرورتی مطرح شود، معانی مختلفی از امکان خواهیم داشت.
No image

فاعل بالتسخیر

No image

علت صوری

No image

علت مادی

No image

فاعل جبری

پر بازدیدترین ها

No image

کون و فساد

صفات خداوند

صفات خداوند

No image

علت تامه و علت ناقصه

No image

مُثُل افلاطونی

Powered by TayaCMS