دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

اعجاز

No image
اعجاز

كلمات كليدي : معجزه، خارق عادت، اعجاز قرآن، سحر

نویسنده : حميدرضا قرباني مبين

معنای لغوی:

معجزه از ماده عجز به معنای ضعف و ناتوانی[1]است. و اسم فاعل از باب افعال است.

اعجز به معنای عاجز و ناتوان کرد، اسم فاعلِِ آن «معجز» به معنای خالقِ عجز و ناتوان کننده است.

معنای اصطلاحی

خواجه نصیر طوسی در تعریف معجزه می‌گوید: «ثبوت ما لیس بمعتاد او نفی ما هو معتاد مع خرق العادة و مطابقة الدعوی».[2]

یعنی: اثبات آن چه که عادی نباشد و یا نفی چیزی که عادی است در صورتی که خارق عادت باشد و با ادّعا نیز مطابقت کند.

علامه طباطبایی می‌گوید: معجزه یعنی امری که خارق عادت باشد، و دلالت کند بر اینکه عاملی غیر طبیعی و از ما وراء طبیعت و بیرون از نشئه ماده در آن دست داشته است، البته معجزه باین معنا را قرآن قبول دارد، نه بمعنای امری که ضرورت عقل را باطل سازد.[3]

ارتباط معنای لغوی و اصطلاحی معجزه، که در اصطلاح به معنای عمل خارق العاده به کار می‌رود در معنای حقیقی و وصفیِ اسم فاعل، استعمال نمی‌شود بلکه مقصود از آن، خود فعل و سببی است که دیگران از انجام آن عاجزند و پیامبران آنها را برای اثبات نبوّت خود می‌آورند به عبارت دیگر معنای سببی معجزه منظور شده است که در اصطلاح از آن به تسمیة الشی‌ء باسم مسببّه تعبیر می‌شود.[4]

فرق معجزه و وقایع عادی

تنها فرقی که میان روش عادت با معجزه خارقِ عادت، هست، این است که اسباب مادی برای پدید آوردن آن گونه حوادث، در جلو چشم ما، اثر می‌گذارند، و ما روابط مخصوصی که آن اسباب با آن حوادث دارند، و نیز شرایط زمانی و مکانی مخصوصش را می‌بینیم، ولی این امور را در معجزات نمی‌بینیم، و دیگر اینکه در حوادث طبیعی اسباب، اثر خود را بتدریج می‌بخشند، و در معجزه آنی و فوری اثر می‌گذارند.[5]

فرق معجزه و سحر

  1. معجزه بر خلاف سحر از طریق تعلیم و تعلّم به دست نمی‌آید.
  2. معجزه بر خلاف سحر، قابل معارضه نیست.
  3. در سحر بر خلاف معجزه تحدّی و به مقابله طلبیدن نیست.
  4. بر خلاف معجزات، سحرهای متعدد در نوع و جنس شبیه یکدیگرند زیرا در نتیجه تعلیم آموخته می‌شوند.
  5. در معجزه بر خلاف سحر اهداف، الهی است.
  6. اصحاب معجزه بر خلاف اصحاب سحر، مزیّن به کمالات و اخلاق انسانی هستند.[6]

اعجاز قرآن

قرآن قطعاً معجزه‌ای است که، کسی قادر نیست مثلِ آن و یا حتی آیه‌ای از آیاتِ آن بیاورد چنانچه در قرآن می‌فرماید:

«وَإنْ کُنْتُمْ فیِ رَیْبٍ مِمَّا نَزَّلْنا عَلی عَبْدِنا فَأتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَ ادْعُوا شُهَداءکُمْ مِنْ دُونِ اللهِ إنْ کُنْتُمْ صادِقِین».[7]

«و اگر درباره آنچه بر بنده خود [پیامبر] نازل کرده‌ایم شک و تردید دارید، (دست کم) یک سوره همانند آن بیاورید و گواهان خود را – غیر خدا – برای این کار، فرا خوانید اگر راست می‌گویید!»

وجوه اعجاز قرآن

  1. اعجاز علمیِ قرآن.
  2. اعجاز از این جهت که قرآن بر کسی نازل شد که امّی و درس نخوانده بود.
  3. اعجاز قرآن، از جهت خبر دادن از غیب.
  4. اعجاز قرآن به این که در آن اختلافی یافت نمی‌شود.
  5. اعجاز در بلاغت قرآن.[8]

مقاله

نویسنده حميدرضا قرباني مبين
جایگاه در درختواره علوم قرآن و حدیث - قرآن پژوهی - علوم قرآنی - اعجاز

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

پیامدهای تصویب لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی چه بود؟

پیامدهای تصویب لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی چه بود؟

دوره پهلوی را می‌توان دوره رشد و گسترش بهائیت دانست. بسیاری از چهره‌های شاخص بهائیت در این دوره، با بهره‌مندی از حمایت‌های ویژه شاه، سمت‌های سیاسی و اقتصادی متعددی را به دست آوردند.
چگونه عاشورا مسیر اسلامِ شیعی و شیعیانِ ایرانی را تغییر داد؟

چگونه عاشورا مسیر اسلامِ شیعی و شیعیانِ ایرانی را تغییر داد؟

درباره عوامل گرایش ایرانیان به علویان و مذهب تشیع، مورخان و پژوهشگران نظرات متفاوتی بیان کرده‌اند.
چگونگی متخلق شدن به اخلاق فاضله(کیمیای اخلاق)

چگونگی متخلق شدن به اخلاق فاضله(کیمیای اخلاق)

انسان چگونه خودش را به اخلاق فاضله متخلق کند و از رذایل اخلاقی دوری نماید؟ چگونه این معنا را در مرحله عمل پیاده کند؟ علمای اخلاق می‌گویند: ابتدا انسان باید حالت موجود نفس را حفظ کند و سپس به تهذیب رذایل و جبران ضررهای گذشته بپردازد.

پر بازدیدترین ها

Powered by TayaCMS