دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

شاخصه های اقتصاد اسلامی

امروزه در غالب کشورهای در حال توسعه‌، غرب و نظام اقتصادی سرمایه داری به عنوان شاه کلید پیشرفت و توسعه یافتگی محسوب می‌گردد.
شاخصه های اقتصاد اسلامی
شاخصه های اقتصاد اسلامی

امروزه در غالب کشورهای در حال توسعه‌، غرب و نظام اقتصادی سرمایه داری به عنوان شاه کلید پیشرفت و توسعه یافتگی محسوب می‌گردد. شاخصه و ملاک اصلی توسعه یافتگی امروز‌، در غرب تعیین می‌شود و به سایر کشورها نیز تسری می‌یابد. در واقع گفتمان غالب بر جهان امروز گفتمان پیشرفت براساس راه‌های توصیه ای غرب است.غرب سمبل پیشرفت در تمام زمینه‌هاست و سایر جوامع نیز باید تمامی تلاش خود را برای رسیدن به این سطح از پیشرفت انجام دهند.با این حال باید به این نکته توجه داشت که بنیان‌های نظام سرمایه داری در غرب که شالوده توزیع ثروت و قدرت را تعیین می‌کند بر اساس منفعت گرایی افراد در جامع شکل گرفته است.اصول اقتصادی این نظام نیز بر پایه ربا‌، مشاغل کاذب و ایجاد ذائقه‌های مصنوعی در جوامع برای کسب هرچه بیشتر درآمد تدوین یافته است.در خقیقت فلسفه اومانیستی غرب حوزه اقتصاد را نیز تحت تاثیر قرار داده است. البته برخی از صاحب نظران بر این باورند که اساس منفعت طلبی تمدن غرب از حوزه اقتصاد آغاز شده است!

با این حال بحث اصلی ما از اینجا آغاز می‌گردد که آیا سرمایه داری لیبرال پاسخی واقعی به نیاز‌های اقتصادی جوامع سنتی و بخصوص کشورمان هست؟ آیا نظامی که مبتنی بر نفسانیت انسان است در یک جامعه والانگر و اسلامی قابلیت پیاده شدن را داراست؟

غالب اندیشمندان بر این باورند که راه پیشرفت جامعه از درون افکار‌، آرمان‌ها و عقاید همان جامعه نضج می‌گیرد. در واقع قطار پیشرفت در هر جامعه حرکت اولیه خود را باید از ایستگاه‌های داخلی آغاز کند. با این حساب پاسخ درست و واقع بینانه ای که به نیاز‌های اقتصادی جامعه ما داده می‌شود نمی‌تواند یک کپی برداری صرف از فرهنگ توسعه اقتصادی درغرب باشد. بسیاری از پژوهشگران و متخصصان در زمینه توسعه بر این باورند که دستیابی به پیشرفت و توسعه در یک کشور یک پدیده درون اجتماعی است . حتی در بحث نسخه‌های توسعه‌ای غرب نیز به وضوح این نکته آشکار می‌گردد که جوامع هر کدام به انحای مختلف باید به مبانی توسعه غرب دست یابند.ضمن آنکه الگوی توسعه بر مبنای اومانیسم امروز به بن بست رسیده است. آنان که معتقدند ایران باید الگوی غربی توسعه را مد نظر قرار دهد از خود پرسیده‌اند که نهایت الگوی غربی چیست؟! آیا انتهای پیشرفت غربی وضعیت اروپای کنونی نیست؟ طی چند سال اخیر مقالات متعددی از سوی اندیشمندان غربی مبنی بر به انتها رسیدن تمدن غرب منتشر شده است. امروز غرب با بحران‌های جدی در بحث اقتصادی و اجتماعی رو به روست. از این رو دیگر ماهیت الگوی توسعه غربی کلااز هم پاشیده است چرا که این الگو تجربه خویش را با شکست پس داده است.

از سوی دیگر جامعه سنتی و اسلامی ما خود دارای یک سری اهداف‌، آرمان‌ها و بن مایه‌های فکری است که می‌بایست تمامی فعالیت‌های توسعه‌ای آن در چارچوب این مفاهیم انجام بگیرند.البته در داخل پرانتز بگوییم که منظور ما از عدم تقلید از غرب به منزله استفاده نکردن از فنون و تکنیک‌های روزاقتصاد دنیا نیست بلکه موضوع بر سر فلسفه وجودی و جوهره علم اقتصاد است که می‌بایست در داخل کشور و با استفاده از قابلیتهای بومی تدوین گردد.

شاید یکی از مهمترین وجه تمایزات اقتصاد لیبرال بااقتصاد اسلامی در موضوع عدالت اقتصادی پیش آید. در واقع مفهومی که از عدالت در دین شریف اسلام برگرفته می‌شود با تعریف عدالت در جامعه لذت گرا و منفعت طلب که اساس بنیان خود رادر تامین فرصت برای کسب هرچه بیشتر سود افراد قرار داده است بسیار متفاوت است.در فرهنگ اقتصادی اسلام پیرامون واژه عدالت مفاهیم گسترده‌ای مطرح می‌شود.

در توسعه عدالت اسلامی علی رغم مسائلی مانند ایجاد فرصت‌های برابر برای رشد اقتصادی افراد مفاهیم والای اخلاقی نیز مطرح می‌گردد. نقش یک فرد در سیستم اقتصاد اسلامی همواره باتوجه به موضوعاتی مانند زکات‌، خمس‌، وقف‌، اطعام ایتام و حتی ولایت پذیری تعریف می‌شود.توجه به این تمایزات اساسی ما را به این نکته می‌رساند که جامعه اسلامی برای تحقق آرمان‌ها و بایدهای متعالی خویش می‌بایست از یک نظام اقتصادی پویا که ازدرون مفاهیم ارزشمند اسلامی بالا آمده است بهره گیرد. در واقع توسعه اقتصادی باید همراه بامبانی فرهنگ سیاسی و اجتماعی و دینی هر جامعه باشد. امری که در سالهای اخیر توجه بسیاری ازصاحب نظران را به خود جلب کرده است.تدوین تئوری یک نظام جامع اقتصادی که توانایی پاسخگویی به نیازهای اقتصادی ایران پهناور رابادرنظر گرفتن ظرفیتهای بومی و ملی داشته باشد.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

اقتصاد اسلامی، اصالت فرد و جامعه

در شماره‌های قبل به تبیین و بررسی مقوله‌های بنیادین ذیل از نگاه اسلام و نظام لیبرال سرمایه داری مبادرت ورزیدیم: 1- خداشناسی؛ 2- جهان شناسی؛ 3- انسان شناسی.‌
ژان باتیست سه و قانون بازار

ژان باتیست سه و قانون بازار

اشاره: ژان باتیست سه، اقتصاددان، اندیشمند و نویسنده قرن هجدهم اروپاست که آثار و کتب قابل توجهی در باب اصول علم اقتصاد و روش‌های موفقیت در فعالیت‌های اقتصادی دارد.
شاخص های فعالیت های اقتصادی

شاخص های فعالیت های اقتصادی

پرسش: در آموزه‌های اسلامی چه شاخص‌هایی برای فعالیت‌های اقتصادی پربرکت معرفی شده است؟
No image

اختلاس چیست؟

کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مقابله با فساد در ماده 17 هرگونه برداشت، استفاده و تصرف غیرمجاز از مال یا وجوه دولتی یا شخصی یا اوراق بهادار و هرچیز دیگر با ارزش توسط مقام دولتی جهت منافع خود یا هر شخص یا هر نهاد دیگری را که بنا به موقعیت شغلی به وی واگذار شده است چنانچه با عمد صورت گرفته باشد تحت عناوین اختلاس Embezzlement Misappropriation و یا persion جرم دانسته است.
نقش تجارت در اقتصاد مقاومتی

نقش تجارت در اقتصاد مقاومتی

اقتصاد مقاومتی، اقتصادی است که بتواند ضمن قوامیت برای جامعه، هرگونه فشار و بحران‌های داخلی و بیرونی را به سادگی پشت سربگذارد و با قدرت، اقتصاد پویا و شکوفایی را به نمایش بگذارد و بامقابله با هر بحرانی اجازه ندهد استقلال جامعه با خطر مواجه شود.

پر بازدیدترین ها

نظام اقتصادی اسلام و علم تحلیل اقتصاد اسلامی

نظام اقتصادی اسلام و علم تحلیل اقتصاد اسلامی

دین و اقتصاد، دو حوزه کاملاًَ نزدیک به هم هستند. از جهت تاریخی ملاحظه می‌کنیم که عالمان پیشین اقتصاد از طبقه راهبان و عالمان ربانی بودند.
ربا، نرخ بهره و نرخ نسیه

ربا، نرخ بهره و نرخ نسیه

«ای کسانی که ایمان آورده‌اید از خدا پروا کنید، و اگر مومنید، آنچه از ربا باقی مانده است واگذارید و اگر [چنین] نکردید، بدانید به جنگ با خدا و فرستاده وی برخاسته‌اید»
آینده زیر شاخه اقتصاد سیاسی

آینده زیر شاخه اقتصاد سیاسی

توضیح مترجم: از آنجا که امروز محققان بیشتری در کشورمان اشتیاق به تحقیق در مباحث انتخاب عمومی و اقتصاد سیاسی پیدا کرده‌اند این مقاله ترجمه شده است تا آنان با راه آتی تحقیقات در این زیرشاخه از علم اقتصاد آشنا شوند.
No image

اختلاس چیست؟

کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مقابله با فساد در ماده 17 هرگونه برداشت، استفاده و تصرف غیرمجاز از مال یا وجوه دولتی یا شخصی یا اوراق بهادار و هرچیز دیگر با ارزش توسط مقام دولتی جهت منافع خود یا هر شخص یا هر نهاد دیگری را که بنا به موقعیت شغلی به وی واگذار شده است چنانچه با عمد صورت گرفته باشد تحت عناوین اختلاس Embezzlement Misappropriation و یا persion جرم دانسته است.
اوضاع اقتصادی ایران در دوران پهلوی دوم

اوضاع اقتصادی ایران در دوران پهلوی دوم

اقتصاد ایران از جمله بخش‌هایی که در طول دوران گذشته کمتر تحول تأثیر گذار و درون زایی را در آن شاهد بوده‌ایم.
Powered by TayaCMS