دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

اخلال

No image
اخلال

كلمات كليدي : اخلال، علم بلاغت، ایجاز مخلّ، ایجاز قصر

عنوان یکی از عیوب سخن، در اصطلاح علم بلاغت است که به دو دسته تقسیم می شود:

1ـ اخلال در باب ایجاز: آن است که بعضی از الفاظی که معنی با آن تمام می‌شود ذکر نشود. بنابراین، بر اثر حَذْف یا قَصْر، الفاظ شعر یا نثر وافی به مقصود نباشد و چنین نقصانی را «ایجازِ مُخِلّ» می نامند.

اخلالی که در نتیجۀ ایجازِ قصر پیدا شده باشد، مانند:

شـعلۀ ادراک خاکستر کلاه افــتاده است

نیست غیر از بالِ قُمری پنبۀ مینای سرو

(بیدل دهلوی)

و اخلالی که در نتیجۀ ایجازِ حذف پیدا شده باشد، مانند:

زنِ بـــدخـــو را مانی که مــــرا با تـو

سازگاری نه صواب است و نه بیزاری

(ناصر خسرو)

که شاعر، زنِ بدخو و دارای مهریه سنگین را اراده کرده است.

2ـ اخلال در باب اطناب: افزودنِ لفظی است که با افزودنِ آن معنی فاسد شود و بر این اساس،تَطْویل و حَشْوِ مُقْسِد، مُخلِّ بلاغت است. مانند:

وَلا فَضْلَ یها لِلشَّجاعةِ وَالنَّدی

وَ صَـبْرُ الفَتی لَوْ لا لقاءُ شَعوبِ

(متنبی)

یعنی اگر مواجهه با مرگ نبود، شجاعت و سخاوت و صبر انسان فضیلتی نداشت،

که لفظ «ندی» با مفهوم و مقصود مورد نظر شاعر سازگاری ندارد، زیرا اگر مرگ نباشد، و سخاوتمند بداند که جاویدان است، دلبستگی او به دنیا بیشتر و بخشندگی او کمتر می‌شود.

دانشمندان بلاغت، همچنین منطبق نبودن کلام با مقتضای حال، و فراهم نبودن شرایط فصاحت را مُخلِّ بلاغت دانسته‌اند.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

صندوق سرمایه گذاری مشترک Mutual Funds

صندوق سرمایه گذاری مشترک Mutual Funds

صندوق سرمایه‌گذاری مشترک، نهادی مالی است که فعالیت اصلی آن سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار بوده و مالکان آن به نسبت سرمایه گذاری خود، در سود و زیان صندوق شریک‌اند.
اوراق قرضه Bonds

اوراق قرضه Bonds

واژه Bond در لغت به‌معنای قید، بند، زنجیر، قرارداد الزامآور، عهد و میثاق، هرچیزی که شخص را مقیّدسازد، معاهده، قرارداد، کفیل، رابطه، پیوستگی، ضمانت، تضمین‌نامه یا تعهدنامه دایر به پرداخت وجه، رهن کردن، تضمین کردن و اوراق قرضه آمده است.
بورس Burse

بورس Burse

بورس از نام فردی به نام ون در بورزه(Van Der Burze) گرفته شده است. صرافان جهت داد و ستد کالا، پول و اوراق بهادار، در مقابل خانه وی، گرد می‌آمدند.
No image

فساد مالی Corruption

Powered by TayaCMS