آثار گذشت

عفو و گذشت، آثار مثبت بسياری دارد و در رشد كمال انسانی، سلامت جسمی و روانی و بهبود روابط اجتماعی و نزديكی به خدا، مؤثر است. در اين جا به مهم‌ترين اثرات آن می‌پردازيم: ۱ - پاداش اخروی: امام علی (ع) می‌فرمايد: عفو و گذشت به هنگام قدرت، سپری است در برابر عذاب الهی». پيامبر اكرم (ص) می‌فرمايد: هنگام برپا شدن قيامت، ندا‌دهنده‌ای فرياد می‌زند: هر كس اجر او بر خداست وارد بهشت شود. گفته می‌شود: چه كسی اجرش بر خداست؟ در پاسخ می‌گويند: كسانی كه مردم را عفو كردند، آنان بدون حساب داخل بهشت می‌شوند. ۲ - عزت: عفو و گذشت، سبب عزت و آبرو می‌گردد، زيرا اين خصلت نيكو در نظر مردم، نشانه بزرگواری و شخصيت و سعه صدر است، در حالی كه انتقام‌جويی، نشانه عدم تسلط بر نفس است. پيامبر اكرم (ص) می‌فرمايد: «عليكم بالعفو فانّ العفو لا يزيد الاّ عزا؛ بر شما باد به عفو و گذشت كه عفو چيزی جز عزت بر انسان نمی‌افزايد». آدمی هر قدر بزرگ باشد، با انتقام گيری، ارزش خود را از دست می‌دهد و در نزد افكار عمومی كوچك می‌شود. امام علی (ع) می‌فرمايد: «سيادت و بزرگی، با انتقام جويی، ناسازگار است.» ۳ - صفای باطن: عفو و گذشت، مانع خشونت و كينه‌توزی می‌شود، همانطوری كه انتقام جويی، سبب برافروخته شدن آتش كينه در دل می‌گردد. رسول اكرم (ص) می‌فرمايد: «تعافوا تسقط الضغائن بينكم؛ يكديگر را عفو كنيد كه دشمنی‌ها و كينه‌ها را از بين می‌برد.» ۴ - سلامت جسمی: عفو و گذشت، موجب پايين آمدن فشارهای روحی می‌شود و از اين راه، مقاومت طبيعی بدن در برابر بيماری‌ها بيشتر می‌شود. پيامبر (ص) می‌فرمايد: «من كثر عفوه مدّ فی عمره؛ كسی كه عفوش افزون گردد، عمرش طولانی می‌شود.» ۵ - سلامت روانی: مطالعه بررسی‌های تجربی و بالينی نشان می‌دهد كه عفو و گذشت، در كاهش اضطراب و افسردگی، عصبانيت و پرخاش گری، اختلالات عاطفی - رفتاری و افزايش اعتماد به نفس، پيشرفت تحصيلی و كارايی در محيطهای حرفه‌ای، مؤثر بوده است. ۶ - اصلاح روابط اجتماعی: تحقيقات فراوان نشان داده است كه عفو و گذشت در اصلاح روابط بين افراد بسيار مؤثر است. وقتی كه افراد يكديگر را می‌بخشند، روابط آنها پايدارتر می‌شود و می توانند دوستی و پيوند خود را حفظ كنند. قرآن مجيد می‌فرمايد: خوبی و بدی برابر نيستند. همواره به نيكوترين وجه پاسخ بدی را بده تا كسی كه ميان تو و او دشمنی است، چون دوست مهربان تو گردد. ۷ - جلب رحمت الهی: امام علی (ع) می‌فرمايد: عفو و گذشت، موجب نزول رحمت الهی است. ۸ - عفو الهی: قرآن مجيد می‌فرمايد: «فليعفوا و ليصفحوا الا تحبون ان يغفر ا... لكم؛ بايد عفو كنند و چشم بپوشند، آيا دوست نمی‌داريد خداوند شما را ببخشد؟» به نظر روان شناسان، نبخشيدن ديگران و كينه توزی، موجب غم و اندوه و افسردگی می‌شود. وقتی از بخشيدن ديگران امتناع می‌كنيم در واقع می‌گوييم: من ترجيح می‌دهم به جای آن كه قدمی در جهت بهبود اوضاع بردارم، در گذشته زندگی كنم و ديگران را به خاطر اين اوضاع و احوال سرزنش كنم. وقتی خود را نمی‌بخشيم در واقع ماندن در احساس گناه را بر می‌گزينيم و بدين ‌ترتيب خود را در رنج روحی بيشتر قرار می‌دهيم و در واقع اين ما هستيم كه رنج می‌بريم. در پنجاه درصد موارد، آن كه خطا كرده، حتی خبر ندارد كه در سر ما چه می‌گذرد.