دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

تمسخر

ای کسانی که ایمان آورده‌اید! نباید گروهی از شما گروه دیگر را مسخره کنند، شاید آنها از اینها بهتر باشند.
تمسخر
تمسخر

تمسخر

قال الله تعالی: «یا أیّها الذینَ آمنُوا لایَسخَر قومٌ مِن قومٍ عَسَی أن یَکُونوُا خیراً منهُم» (حجرات/11)

تقلید رفتار و یا کردار و یا صفت و یا نقص و عیب دیگری، برای خنداندن مردم، استهزاء و تمسخر نامیده می‌شود. استهزاء و تمسخر از بیماریهای اخلاقی است که عواقبی چون آزردگی، دشمنی، کینه و انتقام‌جویی را در جامعه به‌دنبال دارد.[1] این رفتار، یکی از رفتارهای بسیار زشتی است که برخی برای بی‌اعتبار کردن دیگران و یا سرگرمی، از آن بهره می‌گیرند. این صفت، در قرآن و روایات، بسیار مورد نکوهش واقع شده است. برخی از افراد به گمان اینکه در این دنیا دارای جایگاه و مقامی هستند، دیگران را مورد تمسخر قرار داده و تحقیر می‌کنند؛ در حالی‌که ممکن است همان فردی را که مسخره کرده‌اند و کوچک شمرده‌اند نزد خداوند محبوبتر باشد. انسان نباید صرفاً با این تصوّر که از دیگران از لحاظ علمی، موقعیّت شغلی، موقعیّت اجتماعی و خانوادگی، از لحاظ ظاهر و یا ... بالاتر است، دیگران را مسخره کند و آنها را کوچک بشمارد. پیامبر اکرم می‌فرمایند:

«لاتَحقِرنّ أحداً مِن المُسلمینَ فإنّ صغیرَهُم عندَ الله کبیرٌ»[2]

هرگز هیچ‌یک از مسلمانان را کوچک مشمار و تحقیر نکن، چه بسا کوچکشان نزد خداوند بزرگ باشد.

کسی که در این دنیا دیگران را مورد تمسخر قرار می‌دهد، باید به این نکته توجه داشته باشد؛ که در روز قیامت مورد ریشخند و تمسخر واقع می‌شود. در روایتی از پیامبر گرامی اسلام(ص) وارد شده که: در روز قیامت بر هر یک از کسانی که در دنیا، دیگران را مورد تمسخر قرار می‌دادند، دری از درهای بهشت باز می‌شود و به او گفته می‌شود: جلو بیا. جلو بیا. هنگامی که او به‌سختی و زحمت جلو می‌آید، آن در بسته می‌شود، سپس در دیگری گشوده و گفته می‌شود: جلو بیا. جلو بیا. او دوباره به سختی و زحمت پیش می‌آید و باز هنگامی که جلوی در می‌رسد، آن در بسته می‌شود و این کار ادامه پیدا می‌کند؛ تا وقتی که دیگر، آن شخص مأیوس شده و پیش نمی‌آید. [3]بنابراین کسی که دیگران را مسخره می‌کند باید به عواقب دنیوی و اخروی کار خود نیز توجه داشته باشد. کسی که دیگران را مسخره می‌کند، علاوه‌بر اینکه موجب رنجش خاطر دیگری می‌شود، خدا را نیز از خود ناخشنود کرده است و سزا و جزای کار خود را در روز قیامت مشاهده خواهد کرد.

    پی نوشت:
  • [1]. مهدوی کنی، محمدرضا؛ نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1372، چاپ دوم، ص286-287.
  • [2]. ورام، ابن‌ابی فراس؛ مجموعه ورام، قم، مکتبه الفقیه، ج1، ص31.
  • [3]. تهرانی، مجتبی؛ اخلاق الهی، تهران، فرهنگ و اندیشه اسلامی، جلد چهارم، بخش یکم، ص296: به نقل از: فیض کاشانی، ملامحسن؛ محجةالبیضاء، ج5، ص237.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

چگونه در مهمانی‌ها رفتار کنیم؟

رعایت آداب مهمانی می‌تواند روابط برادرانه میان مۆمنان را مستحکم‌تر ساخته و در رشد تعالی اجتماع تأثیر بسزایی داشته باشد.
No image

نقش ابراز علاقه و معاشرت درست در اسلام

نسان علاقه دارد كه مورد علاقه و محبت دیگران باشد. اگر آن‏ دوستداران، محبت‏خود را آشكار كنند، محبوب هم به محبان‏ علاقه‏ مند مى‏ شود و این محبت دو جانبه، زندگیها را از صفا و صمیمیت‏ بیشترى برخوردار مى‏سازد. ما اگر بدانیم كه خدا دوستمان دارد، ما هم‏خدا را بیشتر دوست‏خواهیم داشت. اگر بدانیم و بفهمیم كه رسول‏ خدا(ص) و اهل بیت(ع) به ما شیعیان عنایت و محبت دارند و این ‏علاقه را بارها نشان داده و اظهار كرده‏اند، محبت عترت در دل ما بیشترخواهد شد.
No image

اخلاق معاشرت اجتماعی، نمونه ای از سبک زندگی اسلامی

نمونه های بسیاری از سیره ی ائمه ی معصوم علیهم السلام درباره ی تشویق و تحریض مؤمنان به دوستی و برادری با هم، ایجاد پیوند برادری و دوستی بین آنها، اصلاح اختلافات و رفع کدورت ها گزارش شده است.
No image

اخلاق معاشرت و ارتباط با خویشاوندان در اسلام

سنّتِ «صله رحم»، از نیکوترین برنامه های دینی در حیطه معاشرت است. گرچه شکل نوین زندگی و مشغله های زندگیهای امروزی، گاهی فرصت این برنامه را از انسانها گرفته است، ولی حفظ ارزشهای دینی و سنّتهای سودمند و ریشه دار دینی، از عوامل تحکیم رابطه ها در خانواده ها است. بویژه در مناسبتهای ملّی، در اعیاد و وفیات و آغاز سال جدید، فرصت طبیعی و مناسبی برای عمل به این «سنّت دینی» است.
No image

تحلیل یافته‌های الگوی دینی رفتارها در خانواده و نقش رسانه ملی

آنچه از امور فطری در بحث تربیت مورد نظر است و مبنای تربیت مطرح می‌شود، امور فطری در زمینه خواست‌ها و گرایش‌هاست. البته باید توجه داشت آن دسته از خواست‌های فطری مبنای تربیت قرار می‌گیرد که ویژه انسان است و امتیاز او بر حیوان به شمار می‌آید، نه آن بخش از خواست‌ها و گرایش‌ها که میان هر دو مشترک است؛ زیرا در این بخش، انسان مانند حیوان برای شکوفاسازی نیازی به تربیت ندارد.
Powered by TayaCMS