زردشت

زردشت
هنگامى که چند قرن بر ورود آریاییان به ایران گذشت این قوم اندک اندک به شهر نشینى روى آوردند. در آن روزگار انسان اصلاح‌گرى بر خاست و آریاییان را که خواستار ترک خرافات قدیم بودند، به آیین تازه اى دعوت کرد. این پیامبر مصلح که خود را فرستاده خداى خوبى و روشنایى معرفى مى کرد، زردشت نام داشت . وى مدعى بود آیین خود را از آهورمزدا دریافت کرده تا جهان را از تیرگی‌ها پاک کند و آن را به سوى نیکى و روشنایى رهنمون شود.
زردشتیان به نام‌هایى چون گبر و مجوسى و پارسى خوانده مى‌شوند. آیین زردشت حدود یک قرن قبل از میلاد مسیح تحول یافت و آن صورت تحول یافته را آیین مزدیسنى مى‌نامند. مزدیسنا در لغت به معناى ستایش مزداست .
سرگذشت زردشت
دانشمندان در مورد وجود تاریخى پیامبر ایران باستان شک دارند، اما بیشتر آنان وجود وى را نفى نمى‌کنند. زردشت، از واژه «زرثوشتر» (Zarathushtra)
مى‌آید که طبق نظریه صحیح‌تر معادل زرداشتر یعنى دارنده شتر زرد است
نام پدرش پوروشسب یعنى دارنده اسب پیر، نام مادرش دغدو یعنى دوشنده گاو ماده و نام خاندان وى سپیتمه یعنى سپیدنژاد بود.
محل برانگیختگى او کوهى نزدیک دریاچه ارومیه بود.
بر اساس نظریه مشهور، وى در سال 660 قبل از میلاد به دنیا آمد و در 630 قبل از میلاد به پیامبرى مبعوث شد. وى در سال 583 ق .م . در آتشکده‌اى در بلخ (افغانستان ) توسط لشکر قومى مهاجم به شهادت رسید.

تعالیم زردشت
در آیین زردشت سه اصل عملى گفتار نیک، پندار نیک، کردار نیک وجود دارد که مانند آن را در ادیان مختلف مى‌یابیم. احترام به آتش به عنوان یکى از مظاهر خداى روشنایى و افروخته نگه‌داشتن آن و انجام مراسمى خاص در اطراف آن در معابدى به نام آتش‌کده مشخص‌ترین ویژگى این آیین است. همچنین آبادانى، کشاورزى، دامدارى و شهرنشینى مورد ستایش قرار گرفته است. احترام به حیوانات، هم‌چنین خوش‌رفتارى با مردم نیز جای‌گاهى ویژه دارد. برخى از آداب و رسوم سرزمین ما از قبیل مراسم چهارشنبه سورى و سوگند خوردن به روشنایى چراغ و چیزهاى دیگر با تعالیم زردشتى ارتباط دارد.

اوستا
کتاب آسمانى زردشتیان اوستا نام دارد که به معناى اساس و بنیان و متن است. این کتاب به خط و زبان اوستایى نوشته شده است که به ایران باستان تعلق دارد و با زبان پهلوى و سانسکریت هم‌ریشه است. به عقیده بسیارى از محققان، خط اوستایى در دوره ساسانیان پدید آمد و اوستا که قبلا در سینه‌ها بود، به آن خط کتابت شد.

داستان خلقت و دو گانه پرستى
کسى نمى‌داند گرایش زردشتیان به خدایان دو گانه (خداى نیکى و خداى بدى یا خداى روشنایى و خداى تاریکى ) در چه عصرى آغاز شده است . در قسمت گاتهای اوستا که به خود زردشت نسبت داده مى شود، اهریمن در برابر خرد مقدس صف آرایى مى‌کند و نه در برابر آهورمزدا که خداى واحد و فوق پروردگاران روشنایى و تاریکى است . همچنین گروهى از زردشتیان به نام زروانیان در عصر ساسانى پدید آمدند که معتقد به خداى یکتا به نام زروان بودند و او را از خداى روشنایى و تاریکى برتر مى‌شمردند. این فرقه پیروان بسیارى در ایران آن روز داشته است .

خدایان
با مطالعه در آیین زردشت معلوم مى‌شود که وى در میان ایرانیان به اصلاح دینى قیام کرده و خرافات مذهب باستانى آریاییان را مورد حمله قرار مى داده است . از جمله آنکه وى از آهور مزدا تبلیغ مى‌کرده و خدایان قوم خود را که دئوه (یعنى دیو) خوانده مى‌شده اند، باطل مى‌دانسته و آنها را خداى دروغ دوستان مى‌نامیده است.
در آیین زردشت ، آهور مزدا 6 دستیار دارد که به منزله فرشتگان ادیان ابراهیمى هستند. آن دستیاران را امشاسپندان یعنى جاویدان مقدس ‍ مى‌نامند. آنها رهبرى دارند به نام سپنتامئنیو یعنى خرد مقدس و نام‌هاى خودشان از این قرار است:
1. وهومن (Vohuman) ؛
2. اشه وهیشته (vahishta-Asha)؛
3. خشتره وائیریه (vairya-Xshathra)؛
4. سپنته ارمئیتى (armaiti-Spenta)؛
5. هئورتات (Haurvartat)؛
6. امرتات (Ameretat).

آخر الزمان
در هزاره گرایى زردشتى (Millennialism Zoroastrean) انتظار ظهور سه منجى از نسل زردشت مطرح است. این منجیان یکى پس از دیگرى جهان را پر از عدل و داد خواهند کرد.
1. هوشیدر، 1000 سال پیش زردشت؛
2. هوشیدرماه ، 2000 سال پس از زردشت؛
3. سوشیانس (یا سوشیانت )، 3000 سال پس از زردشت که با ظهور او جهان پایان مى یابد.

بقاى روح
زردشتیان به جاودانگى روح عقیده دارند. آنان مى‌گویند روان پس ‍ از ترک جسم تا روز رستاخیز در عالم برزخ مى‌ماند. همچنین آنان به صراط، میزان اعمال، بهشت و دوزخ معتقدند. بهشت آیین زردشت چیزى مانند بهشت اسلام است، ولى به خاطر مقدس بودن آتش، دوزخ زردشتى جایى بسیار سرد و کثیف است که انواع جانوران در آن، گناه‌کاران را آزار مى‌دهند.

منبع:
توقیفی، حسین؛ آشنایی با ادیان بزرگ، ص 62