مراقبت در محضر خدا

انسان در محضر خدا است؛ زيرا همه هستي در محضر اوست و هيچ چيز از او نهان نيست و حتي نسبت به چيزهايي که به اصطلاح جزو ضمير ناخودآگاه انسان است نه تنها اطلاع بلکه آگاهي و علم دارد. خداوند به انسان ها هشدار مي دهد و مي فرمايد: اَلَمْ يَعْلَمُواْ اَنَّ اللّهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَاهُمْ وَاَنَّ اللّهَ عَلاَّمُ الْغُيُوبِ؛ آيا ندانسته‌اند كه خدا، راز آنان و نجوايشان را مي‌داند و خدا داناي رازهاي نهاني است؟(توبه، آيه 78)

کسي که به اين مرتبه برسد که همواره خود را در برابر خداوند ببيند، به طور طبيعي در برابر عظمت الهي خشيت پيدا مي کند و ترسي عالمانه جان و دلش را در بر مي گيرد.

اصولاً کسي که بداند کسي به ويژه شخص محترمي او را زير نظر دارد، رفتارهاي خويش را به گونه اي تنظيم مي کند که احترام خودش حفظ شود.

قرآن در آيه 14 سوره علق مي فرمايد: اَلَمْ يَعْلَمْ بِاَنَّ اللَّهَ يَرَي؛ مگر ندانسته كه خدا مي‌بيند؟

همچنين در آيه 94 سوره توبه مي فرمايد: وَسَيَرَي اللّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ؛ به تحقيق خداوند و پيامبرش عمل شما را مي بينند و در قيامت شهادت مي دهند.

در آيه 105 سوره توبه دايره بينندگان را افزايش داده و چهارده معصوم را نيز به عنوان بينندگان بيان مي کند و مي فرمايد: وَقُلِ اعْمَلُواْ فَسَيَرَي اللّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَ الْمُوْمِنُونَ؛ و بگو: «هر كاري مي‌خواهيد بكنيد، چون به تحقيق خدا و پيامبرش و مؤمنان اعمال شما را می‌نگرند و در قيامت شهادت مي دهند.

وقتي انسان بداند که خدا و پيامبر(ص) و چهارده معصوم(ع) ناظر اعمال ما هستند، حيا مي کند و هر کاري را انجام نمي دهد. از اين رو در روايات آمده اگر به مقامي نرسيده ايد که ببينيد خداوند و معصومان(ع) اعمال شما را مي بينند، دست کم بدانيد که خدا و آنان می‌ببيند. در روايت آمده: قال جبرئيل يا رسول الله حدثني ما الإحسان قال الإحسان ان تعمل لله کانک تراه فإن لم يکن تراه فإنه يراک؛ جبرئيل گفت: اي رسول الله درباره احسان برايم سخن بگو. پيامبر(ص) فرمود: احسان آن است که براي خداوند کار کني گويي که تو خدا را مي بيني. پس اگر خدا را نمي بيني به راستي بدان که خداوند تو را مي بيند. (بحارالانوار، ج 59، ص 260 و 261؛ الدرالمنثور، سيوطي، ج 1، ص 93)

البته شيخ طبرسي در مجمع البيان در ذيل معناي احسان و محسن در قرآن، به جاي «تعمل» واژه «تعبد» را آورده و مي نويسد: روي عن النبي (ص) انه سئل عن الاحسان فقال: ان تعبد الله کانک تراه، فان لم تکن تراه فانه يراک؛ از پيامبر(ص) روايت شده که ايشان در پاسخ سؤال از احسان فرمود: اينکه خداوند را عبادت کني گويي او را مي بيني. پس اگر او را نمي بيني به تحقيق که او تو را مي بيند.(مجمع البيان، ج 3، ص 116؛ ذيل آيه 113 سوره نساء؛ بحارالانوار، ج 70، ص 219)

روزنامه كيهان، شماره 21518 به تاريخ 4/10/95، صفحه 8 (معارف)