پرورش اخلاق

یکى از اهداف اصلى بعثت پیامبر اسلام صلى الله علیه و آله تزکیه نفوس و تربیت انسانها و پرورش اخلاق حسنه بوده است؛ حتّى مى‌توان گفت تلاوت آیات الهى و تعلیم کتاب و حکمت مقدّمه‌اى است براى مسأله تزکیه نفوس و تربیت انسانها؛ همان چیزى که هدف اصلى علم اخلاق را تشکیل مى‌دهد.

شاید به همین دلیل «تزکیه» در سه آیه بر «تعلیم» پیشى گرفته است، چرا که هدف اصلى و نهائى «تزکیه» است هرچند در عمل «تعلیم» مقدّم بر آن مى‌باشد.

و اگر در یک آیه دیگر «تعلیم» بر «تزکیه اخلاق» پیشى گرفته، ناظر به ترتیب طبیعى و خارجى آن است، که معمولًا «تعلیم» مقدّمه‌اى است براى «تربیت و تزکیه»؛ همان گونه که آموزشهاى صحیح سبب بالا بردن سطح اخلاق و تزکیه نفوس مى‌شود، وجود فضائل اخلاقى در انسان نیز سبب بالابردن سطح علم و دانش اوست؛ چرا که انسان وقتى مى‌تواند به حقیقت علم برسد که از «لجاجت»و «کبر» و «خودپرستى» و «تعصّب کورکورانه» که سدّ راه پیشرفتهاى علمى است خالى باشد، در غیر این صورت این گونه مفاسد اخلاقى حجابى بر چشم و دل او مى‌افکند که نتواند چهره حق را آن چنان که هست مشاهده کند و طبعاً از قبول آن وا مى‌ماند.