ماهیت نهضت انبیا

پیامبران برگزیدگان خاص الهی برای انجام ماموریت مهم تبیین حق و حاکمیت بخشیدن به آن هستند. حال برای بررسی ماموریت مهم و نهضت مستمر پیامبران ابتدا باید به تبیین حق و باطل و مشخص کردن مظاهر آن بپردازیم.

حق و باطل

محوری ترین موضوع در راه سعادت و شقاوت انسان که شناخت آن هدف عمده حرکت انبیا بوده است، مسئله حق و باطل است. تبیین حق و باطل معیار افتراق حرکت‌های الهی از شیطانی را مشخص می‌نماید. حق یعنی چیزی که واقعیت خارجی دارد و ثابت و زوال ناپذیر است. بنابراین حق فقط خداوند است و آنچه که از حضرت حق نشات بگیرد. (بقره آیه 147) پیامبران حق‌اند چون رسول خدایند. اعتقادات صحیح و اخلاق متعالی و اعمال صالح حق اند چون رساننده به خدایند. در مقابل خدایان مشرکان باطل‌اند، زیرا واقعیت ندارند و فقط موجوداتی توهمی و ساخته ذهن مشرکانند.

اختلاف حق و باطل

حق در عالم ملکوت، صریح و خالص است ولی وقتی به عالم ماده تنزل می‌کند خلطی از باطل با آن همراه می‌گردد و گاه این خلط باطل که درلباس حق جلوه گر شده حق را می‌پوشاند و این خصوصیت عالم ماده و امتحان است تا انسان‌ها بر فتنه گرفتار آیند و جوهر ذاتی شان آشکار شود. پیامبران روشنگر حقایق و پاک کننده نفوس هستند. با توجه به این اختلاف حق و باطل در دنیاست که بشر محتاج هدایت می‌گردد و با توجه به ناتوانی عقل از تبیین همه حقایق چشم به راه هدایتگر آسمانی می‌ماند. هدف بعثت پیامبران، تبیین حقایق و راهبری انسان ها و پاک کردن آنان است. به بیان قرآن، درخت پاکی ها و درخت پلیدی‌ها دو واقعیت‌اند و پیامبران شناساننده به این دو درخت ‌ند. کلمه توحید درخت تناور و پرثمره طیبات است و شرک و کفر درخت ناپاکی و ام الخبائث.

پیامبران منادیان و مدافعان حاکمیت حق هستند که در قبال آن حاکمیت طاغوت است. طاغوت و استکبار، بزرگترین مظهر کفر و شرک است. استکبار به معنی خودبینی، خود را از بندگی برتر دانستن و اطاعت همه یا بعضی فرمان‌های خدا را دون شان خود دیدن و سرپیچی کردن است. اصل طاغوت و اولین مستکبر عالم شیطان است که در برابر حق تعالی استکبار ورزید و خود را از سجده بر آدم برتر دید و امر خدا را در این مورد اجابت نکرد.

پیروان شیطان در سه چهره ظهور می‌کنند:

-1 جباران، طاغوتیان و ستمگرانی که با قهر و غلبه انسانها را به بردگی گرفته و از عبودیت خداوند بازداشته اند.

-2 زورمداران، ثروتمندان و خدایان زر و سیم که با اتکا به گنجینه های خود استکبار ورزیده و بندگان خدا را به خدمتکاری خویش می‌گیرند.

-3 کارگزاران و اشراف که صاحب مقام و منصب اند و به این جاه و مقام دل بسته‌اند.

طاغوت ستیزی: پیامبران برای پروراندن درخت طیب توحید در زمینه وجود انسان‌ها و ریشه کن کردن یوغ پلید شرک از آن مبعوث شده‌اند و در این راستا، طاغوت ستیزی بارزترین وجه سیره آنان است. کفر به طاغوت و ایمان به خدا در جنب یکدیگرند. پیامبران اولین پرچمدار مبارزه با طاغوت ها بوده اند. رسالت پیامبران واداشتن انسان به قیام برای محو و نابود ساختن مظاهر کفر و ظلم و ستیز و ایجاد قسط و عدالت است تا در زمینه آن اعتقادات پاک و فضایل اخلاقی و عملی رشد کند.از طرفی طاغوتیان نیز برای سرکوب قیام به قهر متوسل می‌شوند و تنور مبارزه گرم می‌شود .(نساء آیه 76)