دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

تجربیات

No image
تجربیات

كلمات كليدي : تجربيات، مشاهده، تجربه

نویسنده : مهدي افضلي

تجربیات قضایایی است که در پی تکرر مشاهده، در نفس انسان نسبت به چیزی حالتی پیدا می‌شود که بر اثر آن حکمی صادر می‌کند. از باب نمونه هرگاه ببیند که‌ آهن بر اثر حرارت انبساط پیدا می‌کند و این مشاهده بارها تکرار شود، سرانجام تردید نمی‌کند که هر آهنی بر اثر حرارت منبسط می‌شود. غالب منطق‌دانان پشتوانه صدق این نوع قضایا را که مبتنی بر تجربه است، در حقیقت دو تا قیاسی می‌دانند که در ضمن این حکم وجود دارد. یکی از این‌ قیاس‌ها، یک قیاس استثنایی است که در آن اتفاقی بودن وقوع این پدیده (در مثال ما انبساط آهن بر اثر حرارت) نفی می‌شود.

1.اگر حصول انبساط در پی حرارت اتفاقی و بدون علت باشد، همیشگی نخواهد بود.

2. لکن انبساط آهن در پی حرارت همیشگی است.

3.حصول انبساط در پی حرارت اتفاقی و گاه‌گاهی نیست، بلکه به خاطر حرارت است. آنگاه نتیجه این قیاس را صغری برای یک قیاس اقترانی قرار می‌دهد:

1.تحقق انبساط جسم در پی حرارت معلول حرارت است.

2. هر معلولی تخلفش از علت محال است.

3. تخلف تحقق انبساط جسم از حرارت ممتنع است.

به همین دلیل باید توجه داشت که بدون قیاس خفی، از صرف مشاهدات مکرر این تجربه حاصل نمی‌شود. البته باید توجه داشت که هرچند احکام تجربی کلی است، ولی کلی مطلق نیست، بلکه منوط به همان شرایطی است که تجربه در آن تحقق یافته است و چه بسا اگر شرایط متفاوت شود، این حکم کلی صدق نکند.

مقاله

نویسنده مهدي افضلي

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

پیشرفت علمی (Scientific progress)

کار نظریه پیشرفت علمی فقط این نیست که به تشریح و توصیف نمونه‌ها و الگوهایی بپردازد که علم به واقع از آنها پیروی کرده است، بلکه باید ارزش‌ها یا اهدافی را مشخص سازد که بتوانیم آنها را به عنوان شاخص‌هایی برای تعیین "علم خوب" به کار گیریم. علاوه بر این، به سبب همین پیشرفت علمی است که جامعه‌ی علمی به کار خویش افتخار می‌ورزد و خود را نمونه‌ی بی‌رقیب عقلانیت نهادینه شده می‌داند.
ابن سینا؛ نابغه مشرق زمین

ابن سینا؛ نابغه مشرق زمین

ابوعلی سینا معروف به شیخ الرئیس، یکی از بزرگترین و معروفترین فیلسوفان جهان اسلام می‌باشد که تاثیر وافری بر فلسفه و نظریات فلسفی نهاده است.
No image

از ممکن الوجود تا واجب الوجود

برهان صدیقین نخستین بار بر اساس آیات قرآن کریم و توسط ابوعلی سینا فیلسوف و دانشمند مسلمان ارائه شد.
ابن عربی و مخالفت عرفانی با قاعده الواحد

ابن عربی و مخالفت عرفانی با قاعده الواحد

آنچه مسلم است آنکه ابن عربی از جمله عارفان بزرگ مسلمان است. عرفان ابن عربی وحدت وجودی است.
تقریر علامه طباطبایی شاهکاری در مسئله برهان صدیقین

تقریر علامه طباطبایی شاهکاری در مسئله برهان صدیقین

گرچه علامه طباطبایی تقریر خود از برهان صدیقین را مبتنی بر کتاب اسفار ملاصدرا بیان می‌کند، اما به اذعان بسیاری از متفکران برهان علامه کاملترین و بهترین برهان نسبت به پیشینیان خود است.
Powered by TayaCMS