دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

فلسفۀ امامت

No image
فلسفۀ امامت

نویسنده : مهدي جدي

امامت در لغت به معنی «پیشوایی» و «رهبری» است و هر کسی که متصدّی رهبری گروهی شود «امام» نامیده می‌شود خواه در راه حق باشد یا در راه باطل.چنان‌که در قرآن کریم واژۀ «ائمة الکفر» (توبه/12) دربارۀ سران کفّار به کار رفته است.(1)

در اصطلاح علم کلام، امامت: «منصب الهی جانشینی پیامبر (ص)‌ در راهبری دینی و دنیوی امّت اسلامی است و امام انسانی معصوم و برخوردار از علوم خدادادی است که از سوی خدا و پیامبرش به این مقام برگزیده و به مردم معرّفی می‌شود تا پس از پیامبر (ص) عهده دار تداوم وظایف او (به جز مسئولیت دریافت و ابلاغ وحی) گردد» (2)

مهم‌ترین استدلال بر «لزوم وجود امام» بر پایۀ حکمت الهی است که می‌توان آن را به صورت زیر بیان کرد:

دین مقدس اسلام، دین خاتم است و پیامبر گرامی اسلام خاتم انبیاء‌ است. خاتمیت دین اسلام دو مدّعای اساسی را در خود جای داده است:

الف) این دین تا روز قیامت پاسخ‌گوی همۀ نیازهای بشر است؛

ب) این دین به گونه‌ای تنظیم شده است که مصون از تحریف است، زیرا لازمۀ تحریف پذیری، وجود پیامبر بعدی است تا تحریفات صورت پذیرفته را از بین ببرد و این با خاتمّیت دین اسلام سازگار نیست.

با این وجود می‌دانیم که:

الف)‌ قرآن با همه جامعیت و مصونیتش، مشتمل بر همه حقایق و جزئیات معارف و احکام نیست، به عنوان مثال تعداد رکعات نماز و کیفیت انجام و صدها حکم واجب و مستحب آن را نمی‌توان از قرآن کریم به دست آورد، تفصیل کلّیات احکام و تبیین ابهامات قرآن کریم به امر الهی به عهدۀ پیامبر است:

« وَأَنزَلْنَا إِلَیکَ الذِّکْرَ لِتُبَینَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَیهِمْ » (نحل/44)

«و ما این ذکر [= قرآن] را بر تو نازل کردیم تا آن‌چه را که به سوی مردم نازل شده است بر آنها روشن‌ سازی»

امّا شرایط دشوار زندگی آن حضرت اجازه نداد که همه احکام و قوانین اسلام را برای عموم مردم بیان کند و همان اندازه هم که اصحاب فرا می‌گرفتند ضمانتی برای محفوظ ماندن نداشت چنان‌چه کیفیت وضو گرفتن آن حضرت که سال‌ها در جلوی دید مردم بود، مورد اختلاف واقع شد و در جایی که چنین احکامِ عملی – که روزانه مورد نیاز همه مسلمانان بود و انگیزۀ چندانی برای تغییر و تحریف عمومی ندارد – در معرض اختلاف باشد، خطر اشتباه در نقل و تحریفات عمدی در مورد احکام دقیق و پیچیده به ویژه احکام و قوانینی که با هوس‌های افراد و منافع گروه‌ها، برخورد می‌کند، به مراتب بیشتر خواهد شد.

ب) تحریفات لفظی و معنوی فراوانی در سنّت پیامبر (ص)‌راه یافته است، علامه امینی نام هفتصد تن از دروغ پردازان و جعل کنندگان حدیث را در کتاب الغدیر آورده‌اند که به بعضی از آنان بیش از یکصد هزار حدیث، نسبت داده شده است.(3)

با توجه به نکات یاد شده، روشن می‌شود که هنگامی دین اسلام می‌تواند به عنوان یک دین کامل و پاسخ‌گوی نیازهای همه انسان‌ها تا پایان جهان مطرح باشد که در متن دین، راهکاری برای تبیین احکامِ بیان نشده و زدودن تحریفات صورت گرفته، وجود داشته باشد و این راهکار، چیزی جز نصب جانشین شایسته برای رسول اکرم (ص) نخواهد بود و در صورت نبودن چنین جانشینی، لازم می‌آید خداوند حکیم غرض خویش از ارسال پیامبر (ص)‌و تشریع آیین اسلام به عنوان آخرین دین را نقض کند حال آن‌که نقض غرض از سوی حکیم، ممتنع است.

حاصل‌ آن‌که: ختم نبوّت هنگامی موافق با حکمت الهی خواهد بود که توأم با نصب امام معصوم باشد امامی که همه ویژگی‌های پیامبر اکرم (ص)‌ به جز نبوت و رسالت را دارا باشد.(4)

مقاله

نویسنده مهدي جدي

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

پیشرفت علمی (Scientific progress)

کار نظریه پیشرفت علمی فقط این نیست که به تشریح و توصیف نمونه‌ها و الگوهایی بپردازد که علم به واقع از آنها پیروی کرده است، بلکه باید ارزش‌ها یا اهدافی را مشخص سازد که بتوانیم آنها را به عنوان شاخص‌هایی برای تعیین "علم خوب" به کار گیریم. علاوه بر این، به سبب همین پیشرفت علمی است که جامعه‌ی علمی به کار خویش افتخار می‌ورزد و خود را نمونه‌ی بی‌رقیب عقلانیت نهادینه شده می‌داند.
ابن سینا؛ نابغه مشرق زمین

ابن سینا؛ نابغه مشرق زمین

ابوعلی سینا معروف به شیخ الرئیس، یکی از بزرگترین و معروفترین فیلسوفان جهان اسلام می‌باشد که تاثیر وافری بر فلسفه و نظریات فلسفی نهاده است.
No image

از ممکن الوجود تا واجب الوجود

برهان صدیقین نخستین بار بر اساس آیات قرآن کریم و توسط ابوعلی سینا فیلسوف و دانشمند مسلمان ارائه شد.
ابن عربی و مخالفت عرفانی با قاعده الواحد

ابن عربی و مخالفت عرفانی با قاعده الواحد

آنچه مسلم است آنکه ابن عربی از جمله عارفان بزرگ مسلمان است. عرفان ابن عربی وحدت وجودی است.
تقریر علامه طباطبایی شاهکاری در مسئله برهان صدیقین

تقریر علامه طباطبایی شاهکاری در مسئله برهان صدیقین

گرچه علامه طباطبایی تقریر خود از برهان صدیقین را مبتنی بر کتاب اسفار ملاصدرا بیان می‌کند، اما به اذعان بسیاری از متفکران برهان علامه کاملترین و بهترین برهان نسبت به پیشینیان خود است.
Powered by TayaCMS