تقاضا Demand

كلمات كليدي: تقاضا، تقاضاي بازار، قانون تقاضا، تغييرات در تقاضا و مقدار تقاضا

نویسنده: احسان شریعتی نجف‌آبادی

تقاضا demand

یکی از اساسی‌ترین کلماتی که در علم اقتصاد بسیار زیاد تکرار می‌شود، عرضه و تقاضاست. تقاضا تمایل، توانایی و خواست یک فرد برای خرید کالا و یا خدمتی را نشان می‌دهد؛ که در علم اقتصاد عموماً به صورت ریاضی نمایش داده می‌شود؛ به این صورت که تقاضای یک خریدار برای یک کالای معین را بررسی کرده و از آن جدولی استخراج می‌کنند مبنی بر این که در هر واحد از پول چه مقداری از کالا توسط فرد خریداری می‌شود سپس این فهرست مقادیر که از قیمتهای متفاوت خریداری می‌‌شود بر روی نمودار هندسی نمایش داده می‌شود.[1]

 تعریف تقاضا:

تمایل به خرید و کسب کالایی (خدمتی) خاص، به طوری که تقاضاکننده ابزار مناسب و لازم جهت انتقال مالکیت (پول) را در اختیار داشته باشد؛ به عبارت دیگر تنها زمانی تقاضا کننده توان دستیابی به کالای موردنظر را خواهد داشت، که پول در اختیار داشته باشد.

اصطلاح تقاضا مبین کل وضعیت امکانات فردی است که وی را قادر به خرید کالاها در قیمت‌های متفاوت می‌نماید و با فرض ثابت بودن سایر شرایط، بیان می‌کند که چه ارتباطی میان جهت و مقدار درخواستی کالا وجود دارد.[2]

عوامل مؤثر بر تقاضا:

عوامل مؤثر بر تقاضای یک کالا عبارتند از: قیمت خود کالا، درآمد مصرف کننده، تعداد مصرف کنندگان در بازار، سلیقه‌ و ترجیحات مصرف کنندگان، دامنه انتخاب و تعداد مصرف کننده، انتظارات قیمیتی و قیمت سایر کالاهای مرتبط می باشد.

تابع و منحنی تقاضا:

به بیان جبری به همه عوامل اثر گذار برتقاضا تابع تقاضا گفته می شود . محنی تقاضا هم به نمایش هندسی تابع تقاضا گفته می شود که اولا بجز قیمت خود کالا ، بقیه عوامل اثر گذار را ثابت فرض می کنیم و ثانیا از معکوس ریاضی تابع تقاضا استفاده می کنیم. با این دو ویژگی با تغییر مقادیر تقاضای هر مصرف کننده [مصرف کنندگان]، در سطح قیمتهای مختلف، جدول تقاضای مصرف کننده [مصرف کنندگان یا تقاضای بازار] بدست می‌آید. از این جدول می‌توان منحنی‌ای را استخراج نمود که به آن منحنی تقاضا گفته می‌شود و بیانگر تقاضاهای متفاوت در قیمت‌های متفاوت است.

منحنی تقاضا دارای سه ویژگی است. اولا نزولی است یعنی رابطه معکوس بین قیمت کالا و مقدار تقاضای همان کالا وجود دارد. رابطه معکوس بین قیمت و مقدارهم بیانگر شیب منفی منحنی تقاضاست. ثانیا حداکثر قیمتی را نشان می دهد که مصرف کننده مایل به پرداخت است و ثالثا حداکثر مقداری را نشان می دهد که مصرف کننده قادر به خرید آن است.

حرکت روی منحنی تقاضا و جابجایی آن

در این منحنی دو نوع تغییر داریم:

1. حرکت روی منحنی تقاضا که از تغییر در قیمت همان کالا ناشی می شود و در این صورت گفته می­شود که مقدار تقاضا تغییر کرده است اما خود تقاضا ثابت است
2. جابجایی منحنی تقاضا که از تغییر سایر عوامل موثر بر تقاضا بجز قیمت همان کالا ناشی می شود. در این صورت گفته می­شود که تقاضا تغییر کرده است.

 تغییر در تقاضا موجب انتقال و جابجائی منحنی تقاضا می‌شود؛ به این معنی که اگر عوامل فوق غیر از قیمت تغییر کنند هم روی قیمت و هم روی مقدار اثر گذاشته و موجب انتقال منحنی به سمت راست یا چپ خواهد شد و تغییر در مقدار تقاضا حرکت روی منحنی تقاضا خواهد بود.

قانون تقاضا:

قانونی که بیان می‌کند همگام با افزایش سطح قیمتها مصرف کننده از میزان تقاضای خود خواهد کاست (رابطه معکوس بین قیمت و مقدار تقاضا).

 منحنی تقاضای بازار:

نمایش نموداری مجموع مقادیر یک کالا را که مصرف کنندگان در قیمت‌های مختلف، در طی یک دوره زمانی معین، مایل و قادر به خرید آن هستند، با فرض ثابت بودن بقیه شرائط، منحنی‌ تقاضای بازار را به ما می‌دهد. شیب منحنی تقاضای بازار یک کالا، عموماً منفی است که نشان‌گر مقدار خرید بیشتر در قیمت‌های پائین‌تر است.[3]