دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

تواضع و فروتنی

پیامبر اکرم(ص): فروتنی جز بر سربلندی بنده نیفزاید، پس تواضع کنید، خدایتان شما را رحمت کند
تواضع و فروتنی
تواضع و فروتنی

قال رسول الله(ص): «ان التواضع لا يزيد العبد الا رفعة فتواضعوا یر خمگم الله: فروتنی جز بر سربلندی بنده نیفزاید، پس تواضع کنید، خدایتان شما را رحمت کند.» (جامع السعادات، ج ۱، ص ۳۴۲)
تواضع و فروتنی سرشت گل آدمی عجین بود به تمام خوبی ها و به دور از همه زشتیها، صفاتی که هر کدام شمیم دل انگیز عبودیت را در تمام کائنات طنین انداز کرده و تمام خلائق را تا نهایت سجده بر کمالاتش سوق داد؛ در این حال بود که شیطان قسم خورد و کمر بست به آغشته نمودن این عطر معطر به تعفن زشتی؛ چون این انسان خاکی بود که عیار عبادت هزار ساله اش را در هم پیچید و تمام آبرویش را به یک آن در محضر معبود به باد نابودی سپرد و سرپیچی خالق را در برابر بهت کائنات تفسیر نمود و این همه ناشی نشد جز از کبر و غرور بندگی گذشته، پس چه زیباست که راه نامبارک و منقوش به گام شیطان دوباره رد پای انسانی را به خود نبیند. تواضع عبارتست از شکسته نفسی ای که نگذارد آدمی خود را بالاتر از دیگری بیند.
ز خاک آفریدت خداوند پاک پس ای بنده افتادگی کن چو خاک
تواضع سر رفعت افرازدت تکبر به خاک اندر اندازات
به عزت هر آنکو فروتر نشست به خواری نیفتد زبالا به پست
بگردن فتد سرکش و تندخوی بلندیت باید بلندی مجوی

حدیث فوق فروتنی را عامل بزرگی میپندارد، شاید در نگاه اول بین این دو تضاد فراوان احساس شود؛ فروتنی در عین بزرگ منشی ممکن است؛ چون طبیعت آدمی به برقراری ارتباط با افراد متواضع گرایش دارد و در همین حال در نهان و آشکار در حضور و غیبت از فروتنی اش می گویند، در نگاه مردم به مدد الهی بالا می رود تا جایی که همه او را فردی متخلق به رفتار کریمانه می شناسند، از طرف دیگر نه تنها عزت دنیوی، بلکه بلندمرتبگی در آخرت نیز تحفه ای ارزنده و در خور چنین رفتار شایسته ای است.
افتادگی آموز اگر طالب فیضی هرگز نخورد آب زمینی که بلند است یکی از برجستگی های اخلاقی که قرآن کریم در وصف بندگان خدا بیان کرده، رفتار متواضعانه آنان است:
((و عبادالرځمن الذین یمشون علی الارض هوناً و اذا خاطبهم الجاهلون قالوا سکلامأ: بندگان خدای رحمان کسانی اند که با تواضع روی زمین راه می روند و چون نادانان خطابشان کنند سخن نرم و مسالمتجویانه گویند))
رسول اکرم(ص) تواضع را سبب رفع ستم از جامعه دانسته، می فرماید: «تواضغوا خنی لایبغی اخله علی اخلی:" نسبت به یکدیگر فروتن باشید تا کسی بر دیگری ستم روا ندارد.»
همانطور که در احادیث گذشته نیز بر آن تکیه داشتیم، هر اخلاق حسنه حد وسطی است که دو طرف افراط و تفریط دارد؛ افراط این خلق پاک تکبر و تفریط آن ذلت و خواری است؛ پس همچنان که کبر مذموم است، خوار و ذلیل ساختن خویش نیز مهلک است، البته مخفی نماند آنچه که در مدح تواضع بیان شد نسبت به کسانی است که متکبر نباشند، اما کسی که متکبر باشد بهتر آن است که تواضع او را نکند؛ زیرا که فروتنی بر کسی که متکبر است موجب ذلت خویش است و باعث گمراهی آن متکبر و زیادت کبر او می شود؛ و چه بسا اگر مردم تواضع او را نکنند
متنبه شده و دست از کبر بردارد. در همین رابطه حضرت رسول(ص) میفرماید: هرگاه متواضعین امت مرا ببینید از برای ایشان تواضع کنید و هرگاه متکبرین را ببینید بر
ایشان تکبر کنید؛ به درستی که این باعث مذلت و حقارت ایشان می شود.

نراقی، ملا احمد؛ معراج السعاده، قم، انتشارات قائم آل محمد، چاپ هفتم، ص ۲۳۷.
سوره فرقان، آیه ۶۳ . ری شهری، محمد؛ میزان الحکمة، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ج ۱۰، ص ۵۰۸.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

پیشنهاد اصلاح و حذف موادی از قانون مدنی بخش سوم و پایانی

پیشنهاد اصلاح و حذف موادی از قانون مدنی بخش سوم و پایانی

اشاره: «پیشنهاد اصلاح و حذف موادی از قانون مدنی ) مواد ۸۲۶ الی ۱۲۵۱)» عنوان مقاله‌ای است که بخش دوم آن در شماره قبلی صفحه حقوقی اطلاعات چاپ شد. بخش سوم و پایانی این مقاله را می‌خوانیم.
چرا امام رضا(ع) در طوس مدفون است؟

چرا امام رضا(ع) در طوس مدفون است؟

اوضاع کشورهای اسلامی در عهد مأمون بسیار آشفته و نگران کننده بود و شکلگیری نهضت علویان که عکسالعمل سختگیریهای خلفای عباسی به خصوص هارونالرشید بود، مأمون را به فکر و چارهاندیشی واداشت تا با دست زدن به اقدامات تازه جنبش به وجود آمده را به آرامش و سکون مبدل کند.
چرا امام‌حسن(ع) فرمان صلح و امام‌حسین(ع) فرمان جهاد دادند؟

چرا امام‌حسن(ع) فرمان صلح و امام‌حسین(ع) فرمان جهاد دادند؟

موضوع فرمان صلح امام حسن (ع) و فرمان جهاد و شهادت امام حسین (ع) دو رویدادی است که به اقتضای زمان رخ داد و مشابه آن در زمان پیامبر (ص) وجود داشت، اما در هر دو مقطع تاریخ بسیاری از مسلمانان تقوا پیشه نکردند و از فرمان معصوم سرپیچی کردند.
چرایی وجوب حکومت اسلامی

چرایی وجوب حکومت اسلامی

بر اساس آموزه‌های قرآن، وجوب حکومت اسلامی الزامآور است تا بتواند احکام الهی را هم چون اقامه نماز، گرفتن زکات، اجرای قوانین قضایی و مانند آنها را اجرایی کند؛ زیرا هر گونه قضاوتخواهی از طاغوت حرام بوده و ولایت طاغوت باطل است و لازم است به جای طاغوت به ولایت غیر طاغوت تن داد که ولایت الهی است.(بقره، آیه 257؛ نساء، آیه 76)
چه مواقعی مراجعه به پزشکی قانونی الزامی است؟

چه مواقعی مراجعه به پزشکی قانونی الزامی است؟

بسیاری نمی‌دانند که مثلاً چه زمانی باید به پزشکی قانونی مراجعه کرد و چه مدارکی را باید به همراه برد؟ آیا فرد می‌تواند رأساً برای گرفتن طول درمان یا هر موضوع دیگری که مراجعه به پزشکی قانونی را الزامی می‌کند، به مراکز مربوط مراجعه کند؟
Powered by TayaCMS