دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

تزلزل و دودلی(7) (پرسش و پاسخ)

تردید، دودلی و تزلزل چیست و چه آثاری در زندگی فردی و اجتماعی انسان دارد و راهکارهای از بین بردن این رذیلت کدام است؟
تزلزل و دودلیʇ) (پرسش و پاسخ)
تزلزل و دودلی(7) (پرسش و پاسخ)

تزلزل و دودلی(7) (پرسش و پاسخ)

روزنامه کیهان

تاریخ انتشار: یکشنبه 13 اسفند ماه 1396

پرسش:

تردید، دودلی و تزلزل چیست و چه آثاری در زندگی فردی و اجتماعی انسان دارد و راهکارهای از بین بردن این رذیلت کدام است؟

پاسخ:

در شش بخش قبلی به مفهوم شک و انواع شک و مراتب شک و عوامل و اسباب ایجاد شک شامل: 1- ر‌ذایل اخلاقی 2- تکبر در مقابل حق و تکذیب آیات الهی 3- پرورانیدن شک اولیه 4- جهل 5- مجادله‌های دینی بیهوده و سنگین 6- ترس از پیروی حق، و اقسام تذبذب و ثبات شامل: تذبذب در دین و تذبذب در امور دنیوی و اخروی، و آثار شک و شک در قرآن و روایات پرداختیم. اینک در بخش پایانی دنباله مطلب را پی می‌گیریم.

راهکارهای پیشگیری از شک

شک و عوامل شک‌آفرین، آفتی است که همواره انسان مؤمن اخلاق جو را تهدید می‌کند. به همین علت امام علی(ع) می‌فرماید: داناترین (و در روایتی دیگر، بزرگترین) مردم کسی است که شک وی باعث از بین رفتن یقینش نشود (غررالحکم و درالکلم آمدی، ص 46) به همین جهت مؤمن باید همواره خود را از این آفت حفظ کند که به آن مبتلا نشود.

چند اصل می‌تواند در این مسئله راهگشا باشند:

1- پرهیز از رذایل و صبر در مقابل هوای نفس: تا قدرت حق‌یابی و حقیقت فهمی و توانایی قلب در تولید یقین فرو نکاهد و به بیماری مبتلا نشود. همان طور که قرآن کریم توانایی درک آیات خود را منوط به وجود صبر بسیار و شکرگزاری در انسان می‌داند (ابراهیم- 5) ]و امام علی(ع) فرمود: هر که از فرمان خدا سرپیچی نماید به شک دچار گردد (تحف العقول، ص 275) در بحث علت‌شناسی، جایگاه تأثیر رذایل و گناهان در ایجاد شک در دل، بیشتر تبیین شد.

2- تقویت یقین: زیرا امام علی(ع) می‌فرماید: انسان مخلص و نیز فرد صاحب یقین که یقینش صادقانه و صحیح باشد، در شک نمی‌افتد (میزان‌الحکمه، ج 5، ص 1987).

3- پرهیز از مجادلات کلامی و دین‌شناختی: خصوصاً وقتی که در مقام جدل و تخاصم با انگیزه‌های برتری جویی باشد (شرح چهل حدیث، امام خمینی(ره)، ص 394) یا در هماوردی با آن مباحث علمی درکشان ناتوان باشد.

4- شک‌زدایی در امور جزیی: مقابله با روحیه شک پرورانی خصوصاً در عبادات، می‌تواند در تقویت انسان در مقابله با شک در اعتقادات کمک کند. همانطور که در روایات فرموده‌اند اعتنا به شکیات در وضو لازم نیست[(48)] و بلکه نباید نماز را با شک از بین برد (قرب‌الاسناد، حمیری، ص 177)

5- پرهیز از مقدمات شک و درمان فوری شک ابتدایی: [امام علی(ع) بارها می‌فرمود: ریب نکنید تا به شک نیفتید امالی شیخ مفید، ص 206)] گوئی در گفتار ایشان، ارتیاب (دودلی و تردید) مقدمه و مبدأ شک است.

امام علی(ع) می‌فرماید: هر کس در شک بماند، شک وی تقویت می‌شود (غررالحکم و دررالکلم آمدی، ص 72). بنابراین باید به سرعت این رذیله ویرانگر را معالجه نمود. درمان‌هایی برای شک در منابع اسلامی وجود دارد که به نظر می‌رسد بسته به نوع شک و میزان رسوخ آن، هر یک درمان نوع و مرتبه‌ای از شک هستند.

6- بی‌اعتنایی به شک: امیرالمؤمنین(ع) فرمود: هر کس یقینی دارد و سپس شک کند بر یقین خود بایستد؛ زیرا شک نمی‌تواند یقین را نقض کند (خصال صدوق، ج 2، ص 410). [این توصیه تنها در فقه و طهارت و نماز نیست.

7- روشمندی در تحقیق استدلالی درباره دین: از آنجا که غالباً شک وقتی پدید می‌آید که ادله با یکدیگر تعارض دارند (یعنی یک دلیل مطلبی را اثبات می‌کند و دلیل دیگر آن را رد می‌کند) بسیاری از شک‌های اعتقادی ناشی از ذهنیاتی غیریقینی است که فرد در ذهن خود آنها را یقین می‌پندارد اما ذهن فلسفی و به بیانی دیگر ریاضیاتی و الگوریتمی هرگز آنها را حرف درستی نمی‌داند. به همین جهت بزرگان اخلاق توصیه کرده‌اند به شکل منطقی و براساس استدلال‌های عقیدتی درست- که هر دلیلی دارای اجزایی باشد که قبلاً به اثبات رسیده باشد تا به بدیهیات اولیه منجر شود- مسائل مشکوک را بررسی کند تا به یقین برسد.

اگر قدرت بررسی علمی ندارد باید بر عبادت و قرائت قرآن مواظبت نماید و به مطالعه احادیث و شنیدن آنها از اهلش اشتغال ورزد و با صالحان و متقیان و پارسایان و اهل یقین همنشین شود تا نفس او کسب نورانیتی کند که به وسیله آن ظلمت شک از میان برود] چه بسا از زبان و بیان آنان نیز توضیحات و استدلال‌های آسان و اثرگذاری بشنود.

8- مطالعه آیات الهی در مخلوقات: امام علی(ع) می‌فرماید: در شگفتم از کسی که در خدا شک دارد اما مخلوقات خدا را می‌بیند. (ارشاد القلوب دیلمی، ج 1، ص 192)

9- یاد کردن اهل بیت علیهم‌السلام: امام علی (ع) فرمود: یاد کردن ما اهل بیت برای وسوسه‌های شک‌آمیز و... شفاست. (تحف العقول، ص 185)

10- تفکر مداوم: همانطور که امام علی(ع) می‌فرماید: با تکرار تفکر، شک به پاسخ (و یقین) می‌رسد (غررالحکم و دررالکلم آمدی، ص 57)

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

مطلب مکمل

تزلزل و دودلی ʁ) (پرسش و پاسخ)

تزلزل و دودلی (1) (پرسش و پاسخ)

تردید، دودلی و تزلزل چیست و چه آثاری در زندگی فردی و اجتماعی انسان دارد و راهکارهای از بین بردن این رذیلت کدام است؟
تزلزل و دودلی ʂ) (پرسش و پاسخ)

تزلزل و دودلی (2) (پرسش و پاسخ)

تردید، دودلی و تزلزل چیست و چه آثاری در زندگی فردی و اجتماعی انسان دارد و راهکارهای از بین بردن این رذیلت کدام است؟
تزلزل و دودلی ʃ) (پرسش و پاسخ)

تزلزل و دودلی (3) (پرسش و پاسخ)

تردید، دودلی و تزلزل چیست و چه آثاری در زندگی فردی و اجتماعی انسان دارد و راهکارهای از بین بردن این رذیلت کدام است؟
تزلزل و دودلیʄ) (پرسش و پاسخ)

تزلزل و دودلی(4) (پرسش و پاسخ)

تردید، دودلی و تزلزل چیست و چه آثاری در زندگی فردی و اجتماعی انسان دارد و راهکارهای از بین بردن این رذیلت کدام است؟
تزلزل و دودلی ʅ) (پرسش و پاسخ)

تزلزل و دودلی (5) (پرسش و پاسخ)

تردید، دودلی و تزلزل چیست و چه آثاری در زندگی فردی و اجتماعی انسان دارد و راهکارهای از بین بردن این رذیلت کدام است؟
تزلزل و دودلی ʆ) (پرسش و پاسخ)

تزلزل و دودلی (6) (پرسش و پاسخ)

تردید، دودلی و تزلزل چیست و چه آثاری در زندگی فردی و اجتماعی انسان دارد و راهکارهای از بین بردن این رذیلت کدام است؟

جدیدترین ها در این موضوع

No image

معاد در نهج البلاغه

يکى از برنامه‏ هاى مهمى که تمامى پيامبران الهى پس از خداپرستى، مردم را به آن توجه مى دادند، اعتقاد به معاد بوده است؛ زيرا در سايه اعتقاد به معاد است که هدف از آفرينش تحقق مى يابد و اعمال و رفتار انسان ارزش و معنا پيدا مى کند. از اين رو ما مسلمانان معتقديم که خداوند بارى تعالى در روز قيامت، همه انسان‏ها را دوباره زنده خواهد کرد تا در پيشگاه او، به حساب اعمال و رفتارشان رسيدگى شود.
معاد در نهج البلاغه

معاد در نهج البلاغه

اين درس را به بحث مرگ و رستاخيز اختصاص داده ايم كه از پايه هاى اصلى ايمان و عمل است. امام علیه السلام در اين خطبه "خطبه 109" مطالب مختلفى را بيان كرده كه، بخشى از آن را كه درباره ى مرگ و قيامت است برايتان انتخاب كرده ايم در آغاز وضع انسانها به هنگام مرگ را مجسم مى كند مى گويد: 'وضعى كه به هنگام مرگ براى آنان پيش مى آيد وصف ناشدنى است'. "فغير موصوف ما نزل بهم".
No image

مبدأ و معاد در نهج البلاغه ، با نگاه تطبیقی به معنویت‌های کاذب

مبدأ و معاد یعنی اعتقاد خدا به منزله سرآغاز آفرینش و معاد یعنی اعتقاد به سرانجام انسان و عالم. مبدأ و معاد مجموعه اعتقادهای انسان را در بر می گیرد. از بدو پیدایش اسلام، پیشوایان دین، راه و رسم ارتباط با خدا را در زندگی فردی و اجتماعی انسان بیان نموده و بر سرانجام زندگی و اعمال انسان تاکید ورزیده اند. در مقابل گروه های متعدد معنویت گرا نگاهی متفاوت به این مسأله را بیان داشته اند برخی منکر مبدأ و معاد گشته اند و برخی تفسیری غلط از آن، بیان نموده اند.
بهشت چگونه مكانى است؟

بهشت چگونه مكانى است؟

پس اگر با ديده دل به آنچه از بهشت براى تو وصف شده است نگاهت را بدوزى، جان تو از آنچه از دنيا، همچون شهوت ها و خوشى ها و زيورها و منظره هاى دل انگيز و زيباى آن كه براى تو آفريده شده است بيزارى جسته و با انديشيدن در صداى برگ هاى درختانى كه در اثر وزش نسيم پديد مى آيد و ريشه هاى آن درختان در درون تپه هايى از مشك بر ساحل جوى هاى بهشت پنهان گرديده است، و نيز با انديشيدن در خوشه هاى مرواريد، و شاخه هاى تر و تازه آن، و ظاهر شدن آن ميوه ها به صورت هاى گوناگون، در پوست شكوفه هاى آن درختان، جان تو حيران و سرگردان و از خود بيخود مى گردد.
پیشگفتار

پیشگفتار

هر چند معاد، موضوع اصلى اين كتاب را تشكيل نمى دهد، ولى از لابه لاى آن مى توان به خوبى و روشنى ابعاد گوناگون آن را دريافت . از اين رو نگارنده بر آن شده است كه در اين باره تحقيقى به عمل آورد كه نتيجه اين تحقيق و بررسى چيزى است كه در برابر خوانندگان قرار گرفته ، و به نام معاد در نهج البلاغه تقديم مى گردد.
Powered by TayaCMS