دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

وجدان بیدار جامعه

و اى فرزندم محمد... بدانید که معاشرت با مردم دردی است معضل، و بلائى است سخت، ...و باز دارنده از یاد خداوند (جل جلاله)، تا جایى که مردم را به حالت زمان جاهلیت برگردانده است، که به سبب اشتغال به اصنام و بت‌ها از یاد خدا و اشتغال به جلال حضرتش بازمانده بودند، پس اى فرزندم، تا جایى که ممکن است از معاشرت با آنان خوددارى نما، و خلطه و آمیزش با ایشان را کم کن، همانا من به تجربه یافته‌ام که معاشرت با مردم مورث امراض هولناکى است در دین مردم، که موجب هلاکت آنان خواهد بود.
وجدان بیدار جامعه
وجدان بیدار جامعه

موضوع: وجدان بیدار جامعه

نگارنده: رضی‌الدین سیدبن طاووس(رحمة‌الله‌علیه)

مخاطب: پسر سید بن طاووس

و اى فرزندم محمد... بدانید که معاشرت با مردم دردی است معضل، و بلائى است سخت، ...و باز دارنده از یاد خداوند (جل جلاله)، تا جایى که مردم را به حالت زمان جاهلیت برگردانده است، که به سبب اشتغال به اصنام و بت‌ها از یاد خدا و اشتغال به جلال حضرتش بازمانده بودند، پس اى فرزندم، تا جایى که ممکن است از معاشرت با آنان خوددارى نما، و خلطه و آمیزش با ایشان را کم کن، همانا من به تجربه یافته‌ام که معاشرت با مردم مورث امراض هولناکى است در دین مردم، که موجب هلاکت آنان خواهد بود.

از آن جمله است ابتلاء به تکلیف امر به معروف و نهى از منکر، که اگر از روى حقیقت و راستى و اداء امانت به آن قیام نمائى، به طور حتم و یقین همه دشمن تو خواهند شد، و همین سبب خواهد شد که ترا از یاد پروردگار عالمیان باز دارند، و اگر نفاق ورزیده و با آنان مدارا نمائى هر آینه معبود و الهه تو آنان خواهند بود، نه سید و مولاى حقیقى تو، در این حال در پیشگاه حضرتش مفتضح و رسوا می‌شوی، زیرا مى‌بیند که خلاف آنچه در باطن دارى اظهار نموده، و او را در حضور حضرتش استهزاء می‌نمائى؛ زیرا که حرمت وى را سبک شمرده اطلاع مردمان بر حالات تو در نظرت مهم‌تر از اطلاع‌ او(جل جلاله) بر حالات تو است.

و اگر شیطان و طبع حیوانى و هواى نفس، و محبت دنیا تو را مغرور نمایند و در نظر تو جلوه دهند، که تو را قدرت بر انکار و مبارزه با مردم نیست، گول آنها را مخور و به گفته آنها مغرور مشو، و به آنها بگو: من از این مکر و خدعه‌هاى شما باخبرم و خلاف آنچه شما می‌گوئید می‌دانم؛ و این بدان جهت است که آنان به سبب قبایح اعمال و منکراتى که مرتکب می‌شوند استخفاف به حرمت مالک اولین و آخرین، و حرمت انبیاء و مرسلین (علیهم السلام) نموده، و کسر حرمت جدت رسول خدا (صلّى اللَّه علیه وآله وسلّم)، و حرمت ائمه بزرگوار (علیهم السلام)، و حرمت هر یک از اولیاء عارفین را نموده، و هتک ناموس دین مبین را کرده‌اند.

و اگر در مقام هتک احترام تو یا هتک احترام کسى که در نزد تو عزیز است برآیند هرگز ساکت ننشینى، و در مقام انکار برآمده و با آنان مبارزه نمائى.

شاهد این مطلب اینکه اگر در حضور جمعى ترا اهانت نمایند ...از آنان غافل ننشینى و صبر ننمائى و عذر نیاورى که مبارزه با آنان از تحت قدرت من خارج بود، بلکه با کمال جدیت مقاومت نمائى، و در مقام انتقام برآئى، و از دیگران نیز طلب نصرت نموده و بر علیه ایشان قیام نمائى.

پس چرا هتک حرمت مولایت و هتک ناموس دین در نظرت برابر با هتک احترام تو نیست و حال اینکه هتک احترام تو نسبت به هتک حرمت او (جل جلاله) بسیار ناچیز است و چگونه هتک احترام تو از هتک حرمت او (جل جلاله) مهم‌تر و بالاتر بوده باشد؟ در حالتى که تو همیشه غرق در نعمت‌هاى وى هستى، و مملوک ضعیفى در قبضه قدرت او می‌باشى، آیا چه چیز این جرات هولناک را در ساحت قدسش بر تو آسان نموده و آن را سهل و سبک شمرده است؟[1]

پیام‌ها و نکته‌ها:

1- از جمله مراحل جهاد با نفس، مرحله علمی است. بدین صورت که ضررهای دنیوی و اخروی عمل بد و فوائد عمل نیک را به نفس خود القاء کنی و او را نسبت به آن عمل تشویق یا تحذیر نمائی. عطار گوید:

در وقت خشم از دلش آتش ‌چنان جهد

کاندر سخن معاینه می‌افکند شرر

در وقت حرص تا که به دست آورد جوی

گوئی که گشت هر سر موییش دیده‌ور

در وقت حقد اگر بودش بر حسود دست

قهرش چنان کند که هبا گردد و هدر

2- برای این که بدانیم عمل ما چه تأثیری ناخوشایندی در دیگران دارد باید خود را به جای آنان بگذاریم و ببینیم اگر کسی این چنین رفتاری با ما داشت چه حالتی به ما دست می‌داد.

3- امر به معروف و نهی از منکر با تمام سختی‌هائی که دارد عامل پویایی جامعه و بیداری وجدان آن است و تأثیر بسزائی هم در شخص آمر و هم در طرف مقابل ایجاد می‌کند.

  • [1] - منبع نامه: برنامه سعادت(ترجمه کشف المحجه لثمرة المهجه)؛ سید محمد باقر شهیدى گلپایگانى‌، تهران، مرتضوی، چاپ اول‌، صص 131-132

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

معاد در نهج البلاغه

يکى از برنامه‏ هاى مهمى که تمامى پيامبران الهى پس از خداپرستى، مردم را به آن توجه مى دادند، اعتقاد به معاد بوده است؛ زيرا در سايه اعتقاد به معاد است که هدف از آفرينش تحقق مى يابد و اعمال و رفتار انسان ارزش و معنا پيدا مى کند. از اين رو ما مسلمانان معتقديم که خداوند بارى تعالى در روز قيامت، همه انسان‏ها را دوباره زنده خواهد کرد تا در پيشگاه او، به حساب اعمال و رفتارشان رسيدگى شود.
معاد در نهج البلاغه

معاد در نهج البلاغه

اين درس را به بحث مرگ و رستاخيز اختصاص داده ايم كه از پايه هاى اصلى ايمان و عمل است. امام علیه السلام در اين خطبه "خطبه 109" مطالب مختلفى را بيان كرده كه، بخشى از آن را كه درباره ى مرگ و قيامت است برايتان انتخاب كرده ايم در آغاز وضع انسانها به هنگام مرگ را مجسم مى كند مى گويد: 'وضعى كه به هنگام مرگ براى آنان پيش مى آيد وصف ناشدنى است'. "فغير موصوف ما نزل بهم".
No image

مبدأ و معاد در نهج البلاغه ، با نگاه تطبیقی به معنویت‌های کاذب

مبدأ و معاد یعنی اعتقاد خدا به منزله سرآغاز آفرینش و معاد یعنی اعتقاد به سرانجام انسان و عالم. مبدأ و معاد مجموعه اعتقادهای انسان را در بر می گیرد. از بدو پیدایش اسلام، پیشوایان دین، راه و رسم ارتباط با خدا را در زندگی فردی و اجتماعی انسان بیان نموده و بر سرانجام زندگی و اعمال انسان تاکید ورزیده اند. در مقابل گروه های متعدد معنویت گرا نگاهی متفاوت به این مسأله را بیان داشته اند برخی منکر مبدأ و معاد گشته اند و برخی تفسیری غلط از آن، بیان نموده اند.
بهشت چگونه مكانى است؟

بهشت چگونه مكانى است؟

پس اگر با ديده دل به آنچه از بهشت براى تو وصف شده است نگاهت را بدوزى، جان تو از آنچه از دنيا، همچون شهوت ها و خوشى ها و زيورها و منظره هاى دل انگيز و زيباى آن كه براى تو آفريده شده است بيزارى جسته و با انديشيدن در صداى برگ هاى درختانى كه در اثر وزش نسيم پديد مى آيد و ريشه هاى آن درختان در درون تپه هايى از مشك بر ساحل جوى هاى بهشت پنهان گرديده است، و نيز با انديشيدن در خوشه هاى مرواريد، و شاخه هاى تر و تازه آن، و ظاهر شدن آن ميوه ها به صورت هاى گوناگون، در پوست شكوفه هاى آن درختان، جان تو حيران و سرگردان و از خود بيخود مى گردد.
پیشگفتار

پیشگفتار

هر چند معاد، موضوع اصلى اين كتاب را تشكيل نمى دهد، ولى از لابه لاى آن مى توان به خوبى و روشنى ابعاد گوناگون آن را دريافت . از اين رو نگارنده بر آن شده است كه در اين باره تحقيقى به عمل آورد كه نتيجه اين تحقيق و بررسى چيزى است كه در برابر خوانندگان قرار گرفته ، و به نام معاد در نهج البلاغه تقديم مى گردد.
Powered by TayaCMS