یار غار

كلمات كليدي : يار غار، پيامبر (ص)، ابوبكر، غار ثور، هجرت

این اصطلاح در منابع اهل سنت به ابوبکر (عتیق) بن ابی قحافه، که از طایفه بنی‌تمیم، از طوایف قریش بود، اطلاق می‌شود.

طایفه بنی تمیم در دوره جاهلیت و قبل از اسلام، موقعیت اجتماعی قابل توجهی نداشت و این که ابوسفیان در زمان به خلافت رسیدن ابوبکر گفت: چه شده است که حکومت در دست کم جمعیت‌ترین و ذلیل‌ترین قریش افتاده است. دلیل بر این سخن است. موقعیت اجتماعی خود ابوبکر نیز در دوره قبل از اسلام هم با توجه به نقل مورخان مشکوک است. برخی او را تاجر و برخی نیز شیر دوش و عده‌ای هم معلم دانسته‌اند که بعد از بعثت پیامبر (ص) نیز به خیاطی می‌پرداخت.

ابن هشام او را بعد از حضرت خدیجه، علی (ع) و زیدبن حارثه چهارمین نفر از اسلام آورندگان می‌داند. وی در دوره ده ساله حکومت پیامبر (ص) در مدینه نیز هیچ گونه مسئولیتی نداشته است ولی به خاطر ازدواج پیامبر (ص) با دختر وی، عایشه رابطه‌اش با حضرت رسول (ص) نزدیک گشت از سوی دیگر عایشه نیز سعی می‌کرد در حوادث مهم نقشی برای پدرش مهیا کند.

از دیگر قضایایی که به عنوان فضیلت برای ابوبکر قلمداد می‌شود همراهی وی با آن حضرت در غار ثور و هجرت پیامبر (ص) است که با عناوین مصاحب النبی، أنیس النبی، و در فارسی با عنوان یار غار از وی یاد می‌شود.

اینکه وی چگونه در جریان هجرت همراه پیامبر شده نقل‌های متفاوتی بیان شده است، طبری نقل می‌کند:

شب هجرت بعد از خروج پیامبر (ص) از منزل ابوبکر به منزل پیامبر (ص) راهنمائی نمود و او به سرعت به پیامبر (ص) ملحق شد.

گزارش دیگر :

ابوبکر در راه پیامبر (ص) را دید و همراه آن حضرت به غار رفت.

از این دو نقل فهمیده‌ می شود که حضرت پیامبر (ص) ابوبکر را از جریان هجرت مطلع نساخته بود و مصاحبت وی با نبی مکرم اسلام اتفاقی بوده است.

نقل سوم :

پیامبر (ص) وقتی از خانه خود خارج شدند به منزل ابوبکر رفته و تا شب آنجا بودند و سپس در تاریکی شب از پشت خانه ابوبکر خارج شدند و همراه وی به سوی غار ثور حرکت کردند.

به هر حال نحوۀ همراه شدن ابوبکر با حضرت رسول (ص) کاملاً مبهم است اما می‌توان گفت به احتمال قوی ابوبکر در راه با پیامبر (ص) روبر شده و چون حضرت قصد داشتند به صورت مخفی مهاجرت کنند و از طرفی هم قریش دنبال حضرت بودند. لذا برای اینکه ماجرای هجرت و رفتن به غار فاش نشود و ناگزیر ابوبکر را همراه خود برده است.