دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

رابطه معرفت با ایمان و تقوا

مطابق تعالیم دینی، شرط دستیابی به معرفت حقیقی، طهارت روح است و کلید طهارت روح، ایمان به خدا و تقواست.
رابطه معرفت با ایمان و تقوا
رابطه معرفت با ایمان و تقوا
نویسنده: رضا جاودان

مطابق تعالیم دینی، شرط دستیابی به معرفت حقیقی، طهارت روح است و کلید طهارت روح، ایمان به خدا و تقواست. پیداست جان و دلی که با ایمان به خدا و محبت او پیوند داشته باشد و به تقوا و پارسایی روی آورد، بی تردید درون را از اوهام و ظنون و باورهای ناصواب و خیال پردازی‌ها پیراسته می‌سازد و حقایق را آن گونه که هست می‌شناسد و به خود اجازه نمی دهد ذره ای از حقیقت و واقعیت کنار رود و خواسته‌ها و هوسها، اندیشه‌ها و معرفتهای او را بسازند و سراب را به جای آب و جهالت را به جای معرفت قالب کنند.

از سوی دیگر، ایمان و تقوا از منظر قرآن کریم علم آفرین و معرفت سازند، زیرا آن گاه که دل از قاذورات دنیا و زنگارها و حجابها پیراسته و تمامی گفتار و رفتار و اندیشه و عمل با مواظبت و مراقبت انجام پذیرفت، بی تردید دل از نورانیت و صفا برخوردار و مجلای تجلیلات حضرت باری تعالی می‌گردد و معرفت‌های سترگ نصیب انسان می‌شود، بنابراین معرفت و ایمان و تقوا در یکدیگر تاثیر متقابل دارند. در قرآن کریم به روشنی ارتباط معرفت با ایمان و تقوا بیان شده است، در یک مورد ایمان به خدا به عنوان نور و روشنایی و روشن بینی و سرمایه ای که بدان می‌توان درست اندیشید، صحیح تصمیم گیری کرد و زندگی شایسته داشت تلقی شده است. ولی در برابر، کسی که ایمان به خدا ندارد اولااو بسان مردگان است و ثانیا پیوسته در تاریکی‌ها به سر می‌برد و نور روشنایی و روشن بینی برای او نیست: «او من کان میتا فاحییناه و جعلنا له نورا یمشی به فی الناس کمن مثله فی الظلمات لیس بخارج منها؛ آیا کسی که مرده بود و زنده‌اش گرداندیم و برای او نوری پدید آوردیم تا در میان مردم در پرتو آن نور راه برود همانند کسی است که در ظلمتها قرار گرفته و از آن خارج نمی‌شود»(انعام: 122).

از این آیه به خوبی استفاده می‌شود که ایمان نور آفرین، معرفت ساز و آگاهی دهنده است و انسان را از اشتباهات در زندگی دنیوی باز می‌دارد. در این باره آیات دیگری نیز وجود دارد اما ارتباط معرفت و تقوا به روشنی در آیات شریفه قرآن کریم بیان شده است از جمله: «یا ایها الذین آمنوا ان تتقوا الله یجعل لکم فرقانا؛ ای کسانی که ایمان آورده اید اگر از خدا پروا کنید برای شما نیروی تشخیص قرار می‌دهد»(انفال: 29). واژه فرقان به معنای نیرویی است که حق را از باطل و صحیح را از سقیم تشخیص می‌دهد و از آنجا که به صورت نکره و مطلق ذکر شده دال بر گستردگی این نیرو و سعه آن می‌کند و تمامی نورانیت و معرفتها را پوشش می‌دهد. از این رو شجره طوبای تقوا پرمیوه است و از جمله آنها معرفت و علم است، بنابراین رابطه تقوا و معرفت وثیق و عمیق است.

در سوره حدید آیه 28 می‌فرماید: «یا ایها الذین آمنوا اتقوا الله و آمنوا برسوله یوتکم کفلین من رحمته و یجعل لکم نورا تمشون به و یغفر لکم والله غفور رحیم؛ ای کسانی که ایمان آورده اید از خدا پروا کنید و به پیامبر او بگروید تا از رحمت خویش شما را دو بهره عطا کند و برای شما نوری قرار دهد که به برکت آن راه سپرید و بر شما ببخشاید و خدا آمرزنده مهربان است». در این آیه شریفه رابطه تقوا و معرفت به روشنی بیان شده است و در مجموع سه پاداش برای پارسایان قرار داده شده است: رحمت مضاعف، معرفت و مغفرت. بنابراین تقوا با معرفت ارتباط وثیق دارد.

مقاله

نویسنده رضا جاودان

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

شگفتی های آفرینش در نهج البلاغه

شگفتی های آفرینش در نهج البلاغه

امیرمؤمنان علیه السلام در خطبه ای درباره آفرینش آسمان و شگفتی های آن می فرماید: «خداوند، فضای باز و پستی و بلندی و فاصله های وسیع آسمان ها را بدون این که بر چیزی تکیه کند، نظام بخشید و شکاف های آن را به هم آورد... و آفتاب را نشانه روشنی بخش روز، و ماه را با نوری کمرنگ برای تاریکی شب ها قرار داد. بعد آن دو را در مسیر حرکت خویش به حرکت درآورد و حرکت آن دو را دقیق اندازه گیری کرد تا در درجات تعیین شده حرکت کنند که بین شب و روز تفاوت باشد و قابل تشخیص شود و با رفت و آمد آن ها، شماره سال ها و اندازه گیری زمان ممکن باشد.
خلقت مورچه از نظر نهج البلاغه

خلقت مورچه از نظر نهج البلاغه

منظور از این جمله که در انبار نگهداری می نماید این است که مورچه دانه را به درون خاک می برد به طور طبیعی دانه پس از مدتی رویش می کند و از خاک سر برمی آورد اما مورچه برای جلوگیری از این امر همه دانه ها را به دو نیم تقسیم می کند و مانع از بین رفتن روزیش می شود.
چگونگی و مراحل آفرینش جهان در قرآن و نهج البلاغه

چگونگی و مراحل آفرینش جهان در قرآن و نهج البلاغه

پژوهش حاضر با عنوان چگونگی و مراحل آفرینش جهان، در پی آن است که آیات آفرینش جهان را در تفاسیر معاصر شیعه (المیزان و نمونه ) مورد بررسی قرار داده و در میان آنها حقایق ناب قرآنی را در زمینه های مبدا خلقت جهان، دوره های آفرینش وغیره روشن و آشکار سازد. برای این منظور مقدمه به تبین و پیشینۀ موضوع اختصاص یافته است و در قسمت­های بعد برخی از واژگان مفهوم شناسی شده و دیدگاه علامه طباطبایی و آیت ا... مکارم در پیدایش جهان تبیین شده است.
آفرينش جهان در نـهج البلاغه

آفرينش جهان در نـهج البلاغه

دقت و تأمل در سخنان حضرت على(ع) نشان ميدهد كه جهان دو انفجار گونه ى متفاوت را تجربه كرده است. انفجار نخست فضا و زمان و ماده را بوجود آورده است و انفجار دوم در ظرف فضا صورت گرفته و ماده را تحريك نموده است. سپس حباب ها بر خواسته و هفت آسمان را بوجود آورده اند. در پى چنين توضيحاتى خواننده ى محترم بايد بداند كه نويسنده در اين مجموعه تلاش نموده است كه با بهره گرفتن از منابع مختلف درك جديدى را از سخنان امام على(ع) در باره ى خلقت جهان كه در خطبه ى اول آمده است، ارائه دهد.
دنیاشناسی در نهج البلاغه

دنیاشناسی در نهج البلاغه

امیرمؤمنان علیه السلام به خانه یکی از یاران خویش به نام علاءبن زیاد وارد شد. وقتی خانه بسیار پر زرق و برق او را دید، فرمود: «با این خانه وسیع در دنیا چه می کنی، در حالی که در آخرت به آن نیازمندتری. آری، اگر بخواهی می توانی با همین خانه به آخرت برسی! اگر در این خانه بزرگ از مهمانان پذیرایی کنی، به خویشاوندان با نیکوکاری بپیوندی
Powered by TayaCMS