راههای کسب امیدواری

پرسش: انسان در حیات فردی و اجتماعی خود چگونه می‌تواند از غلبه سرخوردگی، یاس و ناامیدی نجات پیدا کند و روحیه امیدواری، نشاط و شادابی را به صورت مستمر در خود حفظ کند؟

پاسخ: ناملایمات زندگی و وجود نقص در اموال وانفس و بهره‌ها همواره جزء لاینفک حیات فردی و اجتماعی انسان است. در این راستا نحوه نگاه و تعامل انسان در دو بعد مثبت و امیدواری و منفی و ناامیدی می‌تواند، نوعی تبیین و تفسیر از این نوع حیات را ارائه دهد. قبح و بطلان تفسیر بدبینانه و منفی بر کسی پوشیده نیست چرا که مانع بزرگی برای هر نوع تلاش و مجاهدت به حساب می‌آید و به مثابه ترمز و توقفی برای حرکت تکاملی و شروع سیر نزولی و انحطاطی انسان تلقی می‌شود. در این میان روحیه مثبت نگری و امیدوارانه زیستن امری ممدوح و در عین حال اکتسابی است، یعنی باید با تلاش و ممارست آن را به دست آورد. در اینجا به راهکارهایی که جوانه امید و مثبت نگری را در دل آدمی تقویت می‌کند به نحو اجمال اشاره می‌کنیم:

1- تفکر مثبت: قدرت تفکر و اندیشه و تاثیر آن در سلوک و رفتار آدمی بر هیچ کس پوشیده نیست. اندیشه نه تنها بر جسم انسان، بلکه برآینده مادی و معنوی او نیز تاثیر می‌گذارد. تفکر مثبت، تولید انرژی، توانایی و دلگرمی می‌کند و در عوض، تفکر منفی موجب اضطراب و تشویش افراد می‌شود. اگر بخواهیم امیدوارانه زندگی کنیم، همواره باید نیمه پر لیوان را ببینیم، نه نیمه خالی آن را و به آنچه می‌توانیم کسب کنیم بیندیشیم. برای رسیدن به این مقصود دو راهکار عمده وجود دارد:

الف) همراهی با زیبایی‌های زندگی: زندگی بشری از تیغ و خار و یا باغی از گل سرخ است؛ اما اینکه ما زندگی را از چه زاویه ای می‌بینیم مهم است. به راستی آنچه در زندگی به هر یک از ما داده شده کمتر از گل سرخی است که دوستی به ما اهدا می‌کند و ما به خار آن توجهی نداریم؟ پس از کنار خارهای زندگی، بزرگوارانه بگذریم و نگاه امیدوارانه و مثبت خود را متوجه گل‌ها کنیم.

ب) اندیشه در داشته‌های زندگی: بزرگ نمایی سختی‌ها و نظر افکندن در کاستی‌ها و کمبودها که یک روی سکه زندگی است، باعث شده است که از روی دیگر سکه که خوشی‌ها و زیبایی‌ها و داشته‌ها است غفلت شود. این نگرش منفی، افرادی را در کام یاس و افسردگی فرو برده است. امام هادی(ع) ابوهاشم جعفری را که در تنگنای شدیدی قرار داشت، با ذکر نعمت‌های الهی امیدوار ساخت و پیش از آنکه او چیزی بگوید، حضرت فرمود: کدام یک از نعمت‌های خدا را می‌خواهی شکرگذاری کنی؟ وی که شگفت زده شده بود، خود را جمع کرد و ندانست چه بگوید. امام(ع) یکی پس از دیگری نعمت‌های وی را بازگو کرد و فرمود: خداوند به تو ایمان داده و با این نعمت، بدنت را بر آتش حرام کرده و به تو سلامتی و تندرستی عطا فرموده و با این وسیله تو را بر انجام دادن فرامین الهی یاری رسانده و به تو قناعت ارزانی داشته، پس تو را از بذل و بخشش بیهوده حفظ کرده است. (بحارالانوار، ج 50، ص 129) حضرت با بیان این نعمت ها، او را به آنچه در حال حاضر داشت آشنا کرد و به او فهماند، آنچه دارد بیش از آن است که ندارد، زیرا همواره در کنار هر نقمتی، نعمتی وجود دارد. امام حسن عسکری(ع) می‌فرماید: هیچ بلایی نیست، مگر آنکه خداوند در نهادش خیری نهفته که آن را فرا می‌گیرد. (همان، ج 78، ص 374)