لزوم گزینش نام نیکو برای کودکان

انسان‌ها در زندگی اجتماعی خود با ویژگی‌های اکتسابی و انتسابی که دارند شناخته می‌شوند. یکی از این مواردی که نشان دهنده عقاید خانواده و خصوصیات وی است نام و اسمی است که شخص دارد. به همین دلیل والدین باید سعی نمایند نام نیکو و شایسته را برای فرزندان خود انتخاب نمایند. والدین باید توجه داشته باشند که نامگذاری معرف طرز تفکر و خلق و خوی آنهاست و از نظر روانی در روحیه کودک موثر خواهد بود. پیامبر گرامی اسلام، در پاسخ یک پدر، وظیفه وی را چنین بیان می‌فرماید: «تحسن اسمه و ادبه وضعه موضعاً حسناً» نام و تربیتش را نیکو کن و برایش شغل و همسر مناسبی در نظر بگیر. علاوه بر آن حق داشتن نام از بدیهیات است. آنچه باید در نام گذاری رعایت شود، زمان و چگونگی نامگذاری است که در روایات اسلامی بیان شده است. طبق دستور اسلام، بهتر است قبل از ولادت فرزند، نام نیکویی برایش انتخاب شود یعنی والدین دو نام دخترانه و پسرانه در نظر داشته باشند. حضرت علی(ع) می‌فرماید: «سمّوا اولادکم قبل ان یولدوا» فرزندانتان را قبل از ولادتشان نامگذاری نمایید.‌

باید از نهادن نام‌های عجیب اجتناب نمود، زیرا این نام‌ها ناشی از نادانی و عقده‌های خود کم بینی والدین می‌باشد که گاه حتی نام هایی بیگانه از فرهنگ ملی خود انتخاب می‌کنند و باعث سرافکندگی عقده حقارت در فرزند می‌شوند. چرا که نام‌های مذهبی و محلی و بومی بهترین نام هایی هستند که شخص می‌تواند داشته باشد و نشانگر اعتقاد و ملیت وی باشد.‌

رسول اکرم(ص) نام‌های زشت را تغییر می‌دادند و به جای آن‌ها نام‌های نیکو می‌گذاردند. امام صادق(ع) می‌فرماید: «کان رسول الله(ص) یغیر الاسماء القبیحه فی الرّجال و البلدان». رسول خدا(ص) نام‌های زشت مردها و شهرها را تغییر می‌داد.‌

نهادن نام نیکو بر فرزند و پرهیز از انتخاب نام‌های زشت، نخستین نیکی پدر در حق فرزندش است. صادقانه ترین و حقیقی ترین نام ها، اسم هایی اند نام‌های انبیاء و معصومین هستند. انتخاب نام‌های پیشوایان و رهبران دینی و نام‌های پهلوانان و ایثارگران ملی می‌تواند نامی شایسته برای افراد باشد.‌

رسول اکرم(ص) می‌فرماید: «سمّوا اولادکم اسماء الانبیاء و احسن الاسماء عبدالله و عبدالرحمن». فرزندانتان را به نام‌های پیامبران بنامید بهترین نام‌ها عبدالله و عبدالرحمن است. چرا که این نام‌ها بندگی و عبودیت انسان را نسبت به معبود و خالق خود نشان می‌دهد. امام محمد باقر(ع) می‌فرماید: «اصدق الاسماء ما سمّی بالعبودیه و افضلها اسماء الانبیاء» راست ترین نام‌ها آن است که بر بندگی الهی دلالت نماید و افضل نام ها، نام‌های پیامبران است.‌

نهادن نام مبارک پیامبران و ائمه معصوم و اولیای الهی بر فرزندان، نه تنها موجب تیمن و تبرک و رضای خاطر فرزندان و والدین می‌گردد، بلکه از جنبه معنوی نیز بسیار مفید است. رسول اکرم(ص) می‌فرماید: «ما من اهل بیتٍ فیهم اسم نبی الّا بعث الله الیهم ملکاً یقدّسهم بالغداه والعشی». هیچ خانواده‌ای نیست که در آن اسم پیامبر باشد، مگر آنکه خداوند فرشته‌ای را به سوی آنها می‌فرستد تا صبحگاه و شامگاه تقدیسشان نماید. البته این نحوه نامگذاری، اجرا و پادش اخروی نیز دارد و در آخرت سبب سرافرازی و خرسندی فرد می‌گردد.‌

رسول گرامی اسلام(ص) فرموده‌اند: «استحسنوا اسمائکم فانّکم تدعون بها یوم القیامه» نام خوب برای خود انتخاب کنید، زیرا شما در روز قیامت با همان نام‌ها خوانده می‌شوید. در نامگذاری فرزند باید به این نکات توجه کرد: انتخاب نامی نیکو که دارای نقش تربیتی و خاطره انگیز باشند؛ پرهیز از انتخاب نام ستمگران و کفار و مخالفان اهل بیت و نام هایی که در روایات اسلامی مورد نهی قرار گرفته اند؛ و تاثیر نپذیرفتن از فرهنگ و نام‌های بیگانه.‌

امام علی (ع) فرمود : و حق فرزند بر پدر این است که نام نیکو برای او برگزیند و ادبش را نیکو سازد و قرآن به او بیاموزد.

اسلام به عنوان‌های پسندیده و نامهای خجسته و مناسب در نامگذاری‌ها توصیه فرموده است.

پروردگار متعال در سوره حجرات از به کارگیری القاب ناپسند نهی فرموده و نام و عنوان ناپسند دادن را نتیجه سقوط اخلاقی و تباهی درونی دانسته است.

رسول خدا(ص) در برخورد با افراد ، نام‌ها و کنیه‌های جاهلیت را تغییر می‌دادند. عمر دختری داشت که « عاصیه » ( یعنی گناهکار) صدایش می‌زدند. پیامبر اکرم (ص) او را جمیله (یعنی زیبا) نامگذاری فرمودند. امام صادق(ع) می‌فرماید: رسول خدا نام ناشایسته مردان و شهرها را تغییر می‌دادند.