دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

ولی خدا؛ واسطه نزول الطاف الهی

ولی یکی از اسمای الهی است به مصداق آیه کریمه «و هو الولی الحمید» (شوری، 28) «ولایت‌» مقامی است که از سوی خداوند متعال به افراد خاصی از بندگان صالح اعطا می‌شود.
ولی خدا؛ واسطه نزول الطاف الهی
ولی خدا؛ واسطه نزول الطاف الهی

نویسنده: آیدین تبریزی

ولی یکی از اسمای الهی است به مصداق آیه کریمه «و هو الولی الحمید» (شوری، 28) «ولایت‌» مقامی است که از سوی خداوند متعال به افراد خاصی از بندگان صالح اعطا می‌شود. به موجب این مقام، او واسطه نزول الطاف الهی به مردم می‌گردد و وصول همه خیرات به واسطه وجود ولی صورت می‌گیرد . این مقام شایسته افراد محدودی از بندگان صالح خداوند می‌باشد که هر چند در بین آنها به صورت تشکیک دیده می‌شود، ولی در بین برخی از افراد از شدت بیشتری برخوردار است که این افراد به عقیده اهل تشیع به «امام‌» و قطب عالم شناخته می‌شوند. ولایت ‌به این معنا به دو نوع کلی تقسیم می‌شود: ولایت مطلقه و مقیده. ولایت مطلقه اصل در ولایت است؛ یعنی تمام کسانی که دارای ولایت مقید، می‌باشند، وابسته به ولایت مطلقه بوده و نورشان را از آن می‌گیرند؛ همانند نبوت مطلقه و مقیده .عرفا در اعتقاد به این معنا از «ولایت‌»، با اهل تشیع اشتراک دارند. همچنین در تعیین افراد صاحب ولایت مطلقه و مقیده نیز معمولاعرفا و صوفیان همانند شیعیان می‌اندیشند. ولی در این میان، محی‌الدین بن عربی، از شیعیان فاصله‌گرفته است. او صاحب ولایت مطلقه را حضرت عیسی علیه السلام و ولایت مقیده را شخص خودش می‌داند. بر خلاف نظر غالب شیعه که صاحب ولایت مطلقه را حضرت علی علیه السلام و صاحب ولایت مقیده را امام مهدی(عج) می‌داند. بنابراین تفکر ولایی یکی از خصوصیات شیعه البته در بعد عرفانی و نه در بعد فقاهتی آن است و اهمیت آن تا بدانجا است که  می‌توان گفت هرکس تفکر ولایی را در بحث عرفانی آن اساس اسلام بداند شیعی است اگرچه در صورت ظاهر سنی بنماید. این گونه است که به گفته «سید حیدر آملی» هیچ اهل تصوف و عرفانی نیست که شیعه نباشد و این نکته ای است که از سوی برخی به عنوان ملاک برای شیعه دانستن ابن عربی معرفی شده است.«ولی» از اسمای الهی و از کمالات حق است اما در عین حال برخی انسانها نیز شایستگی نامیده شدن به این نام را پیدا  می‌کنند. از طرف دیگر همان طور که خداوند ازلی و ابدی است ولایت نیز ازلی و ابدی است. شرط اساسی انسان کامل شدن رسیدن به مرتبه ولایت و مظهر اسم ولی شدن است. به تعبیر ابن عربی ولی شدن یک انسان به معنای فراتر رفتن از مرزهای عبودیت و قرار گرفتن در جایگاه ربوبیت است و این جز با استغراق کامل عارف در حق و احصای تمام اسمای الهی میسر نیست. انسان ولی با توجه به اینکه  می‌داند تنها خدا شایسته نامیده شدن با نام ولی است از اینکه در بین مردم با این نام خوانده شود خوشحال نمی شود. با این حال گاه اتفاق می‌افتد که سالک به جهت استغراق در حق فاقد آگاهی نسبت به عبودیت خود باشد. نکته قابل ملاحظه در بحث ولایت تفاوتی است که با نبوت و رسالت دارد. در تعبیرات عرفا دایره ولایت اخص از دایره نبوت و رسالت است. اما باید دانست که تفاوت این سه مفهوم به این مورد منتهی نمی‌شود بلکه نکته مهم تر و تفاوت اساسی تر دائمی و ازلی بودن ولایت و پایان پذیر بودن نبوت و رسالت است. بر این اساس سلسله نبوت به لحاظ تاریخی به حضرت محمد(ص) ختم شده است و این نکته ای است که ابن عربی به آن تصریح کرده و معتقد است پس از پیامبر اسلام چیزی جز نبوت فاقد تشریع که همان ولایت است وجود نخواهد داشت.ولایت باطن نبوت و رسالت است و حقیقت محمدیه عین ثابت انسان کامل در مرتبه اعیان ثابته است. از طرف دیگر با توجه به آنچه که برخی اهل نظر گفته اند، حقیقت محمدیه دارای دو اعتبار است یکی اعتبار ظاهر و دیگری اعتبار باطن. اعتبار اول مخصوص نبوت است و اعتبار دوم خاص ولایت است.

    روزنامه رسالت، شماره 7110، 27/7/89، صفحه 18

مقاله

نویسنده آیدین تبریزی

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

شگفتی های آفرینش در نهج البلاغه

شگفتی های آفرینش در نهج البلاغه

امیرمؤمنان علیه السلام در خطبه ای درباره آفرینش آسمان و شگفتی های آن می فرماید: «خداوند، فضای باز و پستی و بلندی و فاصله های وسیع آسمان ها را بدون این که بر چیزی تکیه کند، نظام بخشید و شکاف های آن را به هم آورد... و آفتاب را نشانه روشنی بخش روز، و ماه را با نوری کمرنگ برای تاریکی شب ها قرار داد. بعد آن دو را در مسیر حرکت خویش به حرکت درآورد و حرکت آن دو را دقیق اندازه گیری کرد تا در درجات تعیین شده حرکت کنند که بین شب و روز تفاوت باشد و قابل تشخیص شود و با رفت و آمد آن ها، شماره سال ها و اندازه گیری زمان ممکن باشد.
خلقت مورچه از نظر نهج البلاغه

خلقت مورچه از نظر نهج البلاغه

منظور از این جمله که در انبار نگهداری می نماید این است که مورچه دانه را به درون خاک می برد به طور طبیعی دانه پس از مدتی رویش می کند و از خاک سر برمی آورد اما مورچه برای جلوگیری از این امر همه دانه ها را به دو نیم تقسیم می کند و مانع از بین رفتن روزیش می شود.
چگونگی و مراحل آفرینش جهان در قرآن و نهج البلاغه

چگونگی و مراحل آفرینش جهان در قرآن و نهج البلاغه

پژوهش حاضر با عنوان چگونگی و مراحل آفرینش جهان، در پی آن است که آیات آفرینش جهان را در تفاسیر معاصر شیعه (المیزان و نمونه ) مورد بررسی قرار داده و در میان آنها حقایق ناب قرآنی را در زمینه های مبدا خلقت جهان، دوره های آفرینش وغیره روشن و آشکار سازد. برای این منظور مقدمه به تبین و پیشینۀ موضوع اختصاص یافته است و در قسمت­های بعد برخی از واژگان مفهوم شناسی شده و دیدگاه علامه طباطبایی و آیت ا... مکارم در پیدایش جهان تبیین شده است.
آفرينش جهان در نـهج البلاغه

آفرينش جهان در نـهج البلاغه

دقت و تأمل در سخنان حضرت على(ع) نشان ميدهد كه جهان دو انفجار گونه ى متفاوت را تجربه كرده است. انفجار نخست فضا و زمان و ماده را بوجود آورده است و انفجار دوم در ظرف فضا صورت گرفته و ماده را تحريك نموده است. سپس حباب ها بر خواسته و هفت آسمان را بوجود آورده اند. در پى چنين توضيحاتى خواننده ى محترم بايد بداند كه نويسنده در اين مجموعه تلاش نموده است كه با بهره گرفتن از منابع مختلف درك جديدى را از سخنان امام على(ع) در باره ى خلقت جهان كه در خطبه ى اول آمده است، ارائه دهد.
دنیاشناسی در نهج البلاغه

دنیاشناسی در نهج البلاغه

امیرمؤمنان علیه السلام به خانه یکی از یاران خویش به نام علاءبن زیاد وارد شد. وقتی خانه بسیار پر زرق و برق او را دید، فرمود: «با این خانه وسیع در دنیا چه می کنی، در حالی که در آخرت به آن نیازمندتری. آری، اگر بخواهی می توانی با همین خانه به آخرت برسی! اگر در این خانه بزرگ از مهمانان پذیرایی کنی، به خویشاوندان با نیکوکاری بپیوندی
Powered by TayaCMS