زکات

كلمات كليدي : باب زكات، اموال أغنياء، فقراء، زكات واجب، ماليات، غلاّت، دام ها، نصاب زكات

نویسنده : حسن بهاری قراملکی

معنای زکات:

در مفردات راغب د رمعنی واژة زکات این گونه آمده است:

« زکات عبارت است از رشد ونموّی که از برکت إلهی در امور دنیوی وأخروی حاصل می‌شود ».

ودر اصطلاح فقهی عبارت است از: حق واجبی که از قسمتی از اموال أغنیاء به نفع فقراء وصرف در مصالح عمومی، پرداخت می‌شود.

ودر اهمیت مسألة زکات همین کافی است که در قرآن در کنار نماز ذکر شده ونشانة ایمان وعامل رستگاری شمرده شده است، آنجا که می‌فرماید:

« وأقیموا اصلاه و آتوا الزکاه و أقرضوا الله قرضاً حسناً وما تقدّموا لأنفسکم من خیر تجدوه عند الله هو خیراً و أعظم أجراً...» (مزّمل/20)

نماز را بر پا دارید و زکات بپردازید و به خدا «قرض الحسنه» دهید [در راه او انفاق نمایید] و (بدانید) آنچه را از کارهاى نیک براى خود از پیش مى‌فرستید نزد خدا به بهترین وجه و بزرگترین پاداش خواهید یافت و از خدا آمرزش بطلبید که خداوند آمرزنده و مهربان است‌.

اقسام زکات:

اسلام دو نوع زکات را واجب کرده است:

1) یک نوع از زکات واجب، مالیات بدن و حیات است که هر سال یک مرتبه در روز عید فطر پرداخت می‌شود، وتنها بر کسانی واجب است که، هنگام غروب شب عید، بالغ، عاقل وغنی باشند، این افراد باید برای خودشان وکسانی که نان خور آنها هستند، به ازاء هر نفر به مقدار یک صاع ( سه کیلو گرم ) از آنچه که غذای نوع مردم آن محل است أعم از گندم وجو وخرما وبرنج وذرّت ومانند اینها یا قیمت آنها به مستحق پرداخت کنند.

2) نوع دیگر از آن، زکات اموال است ودر موارد معیّنی واجب می‌شود که می‌توان آنها را به سه دسته تقسیم کرد:

الف) غلاّت؛ که عبارتند از: گندم، جو، خرما، کشمش، ودر صورتی زکات به چهار دستة نامبرده تعلق می‌گیرد که هر کدام از آنها به حدّ نصاب(1) رسیده باشد وحدّ نصاب در غلاّت مقدار 850 کیلو گرم می‌باشد، بنابراین اگر محصول بدست آمده کمتراز این مقدار باشد زکات ندارد.

ب ) دام‌ها؛ عبارتند از: شتر، گاو وگوسفند، که برای هر کدام از اینها نصاب خاصّی در فقه معیّن شده است، علاوه بر اینکه در هر کدام از آنها نیز، چندین نصاب ذکر شده است که به خاطر اختصار به هر کدام از آنها اشاره می‌کنیم:

1) نصاب‌های زکات در گوسفند:

شماره	نصاب	مقدار زکات
1	121 گوسفند	2 گوسفند
2	201 گوسفند	3 گوسفند
3	301 گوسفند	بنا بر احتیاط واجب، 4 گوسفند
4	400 گوسفند وبیشتر از آن	هر صدتای آن یک گوسفند

2) نصاب‌های زکات در گاو:

شماره	نصاب	مقدار زکات
1	30رأس گاو	1 گوساله که یک سال آن تمام شده ووارد سال دوم شده باشد
2	40 رأس گاو	یک گوسالة ماده‌ای است که وارد سال سوم شده باشد
3	60 رأس گاو	2 گوساله
4	بیش از 60 رأس گاو	باید با عدد 40 یا 30 ویا هر دو حساب کرد

3) نصاب‌های زکات در شتر:

شماره	نصاب	مقدار زکات
1	5 شتر	1 گوسفند
2	10 شتر	2 گوسفند
3	15 شتر	3 گوسفند
4	20 شتر	4 گوسفند
5	25 شتر	5 گوسفند
6	26 شتر	یک شتری که وارد سال دوم شده باشد
7	36 شتر	یک شتری که وارد سال سوم شده باشد
8	46 شتر	یک شتری که وارد سال چهارم شده باشد
9	61 شتر	یک شتری که وارد سال پنجم شده باشد
10	76 شتر	دوشتری که وارد سال سوم شده باشد
11	91 شتر	دوشتری که وارد سال سوم شده باشد
12	121 شتروبیشتر	برای هر چهل شتر، یک شتری که وارد سال سوم شده باشد

ج ) سکّه‌ها؛ عبارتند از طلا و نقره که دارای سکّة رایج باشند.

نصاب طلا و نقره:

نصاب طلا 15 مثقال و نصاب نقره 105 مثقال می‌باشد و زکات هر کدام از آن‌ها در این صورت 40/1 از کلّ طلا یا نقره خواهد بود.