اتحادیه‌های صنفی – کارگری

اتحاديه‌هاي صنفي، كارگري، توسعۀ صنايع، تضاد منافع، كارگران، كارفرمايان، نهضت سنديكاليسم، ماركسيست

نویسنده : محمود طلوعی

اتحادیه‌های صنفی – کارگری

اتحادیه‌های صنفی و کارگری، که نخستین بار در قرن نوزدهم در فرانسه و انگلستان پا به عرصۀ وجود نهادند، در آغاز تشکیلاتی برای دفاع از حقوق و منافع صاحبان مشاغل و کارگران بودند. اتحادیه‌های صنفی که بیش از اتحادیه‌های کارگری قدمت دارند، در آغاز هم صاحبان صنوف مختلف و هم کارگران آن‌ها را در برمی‌گرفت و منحصراً برای دفاع از منافع صنف در برابر دولت به وجود آمده بود، ولی با توسعۀ صنایع و تضاد منافع کارگران و کارفرمایان، کارگران به تشکیل اتحادیه‌های کارگری در برابر کارفرمایان دست زدند و نهضت سندیکالیسم، در اواخر قرن نوزدهم در اروپا شکل گرفت، در آغاز یک حرکت انقلابی بود که با شعار مالکیت و نظارت اتحادیه‌های کارگری بر کارخانه‌ها و ابزار تولید به شیوه‌های قهرآمیزی متوسل شد و در آستانۀ جنگ اول جهانی وضع آشفته‌ای در کشورهای صنعتی اروپا به وجود آورد.

در فاصلۀ جنگ اول و دوم جهانی، اتحادیه‌های کارگری در اروپا بیش از پیش تحت تأثیر مارکسیست‌ها قرار گرفتند، ولی در بعضی از کشورها مانند آلمان و ایتالیا، که همکاری صاحبان صنایع و سرمایه‌داران با فاشیست‌ها زمینۀ استقرار حکومت‌های فاشیستی در این کشورها گردید، اتحادیه‌های کارگری به ابزاری در دست دولت و حزب حاکم تبدیل شدند.

بعد از جنگ دوم جهانی، اتحادیه‌های کارگری در کشورهای دمکراسی غرب به نیروی سیاسی مهمی تبدیل شدند، گرایش کلی اعضای این اتحادیه‌ها همیشه به سوی احزاب و گروه‌های چپ، عمدتاً سوسیالیست‌ها و سوسیال دمکرات‌ها بوده است.

در کشورهای کمونیست، تا قبل از سقوط رژیم‌های کمونیستی اتحادیه‌های کارگری شعبه‌ای از احزاب کمونیست حاکم بر این کشورها به شمار می‌آمدند که در واقع کارفرمای آن‌ها نیز به شمار می‌آمد، نداشتند، تا این‌ که در سال 1980 با تشکیل نخستین اتحادیۀ مستقل کارگری در لهستان، نخستین موج اعتراض علیه رژیم‌های کمونیست از سوی اتحادیه‌های کارگری برخاست. در حال حاضر در کشورهای اروپای شرقی و جمهوری‌های تازه استقلال یافته شوروی اتحادیه‌های کارگری، مهم‌ترین نیروی سیاسی به شمار می‌آیند، ولی در بحران و آشفتگی اقتصادی که پس از فروپاشی کمونیسم بر این کشورها حاکم شده است، بیشتر به حفظ حقوق و منافع اعضای خود می‌اندیشند و از گرایش‌های مشخص سیاسی پرهیز می‌نمایند.

در ایالات متحدۀ آمریکا، دو اتحادیۀ بزرگ کارگری که جمعاً در حدود 17 میلیون نفر عضو دارند، بیشتر متمایل به حزب دمکرات هستند، ولی اعضای این اتحادیه‌ها ملزم به دادن رأی به حزب معینی نیستند و کاندیداهای حزب دمکرات همیشه نمی‌توانند روی آراء اعضای اتحادیه‌های کارگری حساب کنند.