دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

یکتاپرستی اصل مشترک شرایع آسمانی

توحید از ریشه وحدت و واحد در لغت عرب به معنای یکتا می‌باشد. پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند: «بهترین علم، علم توحید است. چه اینکه ارزش هر علمی به معلوم و متعلق آن است و معلوم در این علم، خداوند است».
یکتاپرستی اصل مشترک شرایع آسمانی
یکتاپرستی اصل مشترک شرایع آسمانی
نویسنده: احمد فضلیان


توحید از ریشه وحدت و واحد در لغت عرب به معنای یکتا می‌باشد. پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند: «بهترین علم، علم توحید است. چه اینکه ارزش هر علمی به معلوم و متعلق آن است و معلوم در این علم، خداوند است». از جمله راههای اثبات توحید در قرآن کریم، راه فطرت و برهان نظم است که بدون ناظم، وجود نظم در جهان محال و دور از ذهن می‌باشد. تمایل مشترک تمامی انسان‌ها به کمال گرایی یک امری فطری و اثبات گر توحید است. چرا که محال است امری در میان تمامی انسان‌ها به صورتی مشترک به ودیعه نهاده شود و در عالم خارج، عاطل بوده و وجود نداشته باشد. لذا فطرت مشترک در نهاد آدمیان نشان از خالقی واحد در جهان بیکران هستی دارد.

توحید یک امر بسیط بوده دارای درجات و مراتبی است. بسیاری از محققان اسلامی درجات توحید را در چهار مرتبه ذکر کرده‌اند: توحید ذاتی، توحید صفاتی، توحید افعالی و توحید عبادی. توحید ذاتی یعنی اعتقاد به وحدانیت و بی همتایی خداوند در ذات خویش. به عبارتی عدم اعتقاد به تکثر وجودی و پرهیز از تعدد گرایی از لوازم توحید ذاتی به شمار می‌آید. منظور از توحید صفاتی این است که صفات باری تعالی همچون ذات یگانه وی، بی همتا و یکتا است. توحید افعالی به این مرتبه از توحید اشاره دارد که تمامی نظامات و اسباب و روابط بین نظام آفرینش ناشی از اراده وقدرت الهی است. اعتقاد به این که تنها خداوند سزاوار عبادت و پرستش است به توحید عبادی مربوط می‌گردد. باید اذعان داشت توحید ذاتی و توحید عبادی از اصول اولیه و اساس اعتقادی اسلامی به شمار می‌آید. توحید افعالی دارای شاخه‌های توحید در ربوبیت و توحید خالقیت می‌باشد. توحید در ربوبیت به معنا ی آن است که در مجموع، کل آفرینش و هستی دارای یک مدبر است. توحید خالقیت اشاره به آن دارد که برای جهان آفرینش تنها یک آفریدگار و خالق وجود دارد. و به عبارتی دیگر برآیند توحید افعالی و اعتقاد به توحید در ربوبیت و توحید خالقیت این است که مدبّر و خالق یکی است.

بی تردید هر موجودی در ذات و هستی خویش و در افعال و کردار خویش نیازمند اراده و خواست الهی است. اعمال انسان‌ها و نظام علت و معلول دارای دو جنبه مباشری و تسبیبی است. اعمال آدمی نسبت به خود او جنبه مباشری دارد و نسبت به خداوند دارای جنبه تسبیبی است. خداوند در قرآن می‌فرماید: «تو تیر نینداختی هنگامی که تیر انداختی بلکه خدا انداخت». به عبارتی تاثیر سبب‌ها ناشی از اراده الهی است. ودر قرآن کریم می‌خوانیم:« به دریا فرمان دهد که موسی و قوم او را غرق نکند». در این بین معجزات پیامبران که اموری خارق‌العاده و غیر عادی تلقی می‌شوند دارای علت طبیعی و شناخته شده نبوده و خارج از نظام عادی علت و معلول می‌باشند.

مقاله

نویسنده احمد فضلیان

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

نیازی خطیر به نام هویت ملی

نیازی خطیر به نام هویت ملی

پژوهشکده تاریخ اسلام، نشست «هویت ملی در روند تاریخ از منظر روان شناسی»را با سخنرانی دکتر حسین مجتهدی برگزار کرد.
شگفت انگیز مثل عاشقی

شگفت انگیز مثل عاشقی

چه بسیار حلاج‌ها بر دار کردند به جرم او و چه بسیار مجنون‌ها که جان دادند با زمزمه اش و چه بسیار فرهادها در گور شدند از ترس فقدانش و چه بسیار زلیخاها پشت به دنیا کردند از غمش و چه بسیار شیرین‌ها به خواب ابدی رفتند با بیدادش و این طبیعت شگفت انگیز او بود که پود سرنوشت وفادارترین پیروانش را با تار رنج گره زند بر دار زمان.
آزاداندیشی

آزاداندیشی

رابطه میان سنت و مدرنیته یکی از دغدغه‌های اساسی روشنفکران ایران طی صد سال اخیر بوده است
موفقیت و موفقیت‌ها بخش اول

موفقیت و موفقیت‌ها بخش اول

موضوع این گفتگو چیزى نیست، جز موفقیت. استحضار دارید که مسئله موفقیت‌به‌صورت تقریبى هم در بین جوانها و هم در غیر جوانها موضوعیت دارد و در دوره‌کنونى به‌شدت بر این موضوعیت مقدار زیادى نیز افزوده شده است و کم نیستندکسانى‌که به موفقیت فکر مى‌کنند. نخستین سؤالى که قابلیت طرح دارد، این است که شما موفقیت به چه چیزى ‌مى‌گویید؟ موفقیت را چگونه تعریف مى‌کنید و نگاه‌تان به مسائل و زوایاى آن‌چگونه است؟
حرکت بین سنت و تجدد

حرکت بین سنت و تجدد

گفت‌و‌گو با حجت‌الاسلام والمسلمین علی باقری‌فر مدیر مسئول موسسه فرهنگی هنری دین پژوهشی بشرا
Powered by TayaCMS