برون همسری

كلمات كليدي : برون همسري، درون همسري، گروه اجتماعي خودي، كاست، برون گروهي

از ریشه‌های یونانی در معنای «زن گرفتن»، «در درون» و «برون از» گرفته شده است.

برون همسری یا ازدواج برون گروهی یا برون وصلتی، ازدواجی است که زن و شوهر می‌توانند از گروههای اجتماعی و شغلی مختلف یا وابسته به مناطق جغرافیایی گوناگون باشند، یعنی هیچ گونه محدودیتی، چه قومی چه قبیله‌ای، خانوادگی، خاندانی، شهری و روستایی، منطقه‌ای، کشوری و نظایر آن برای همسر گزینی وجود نداشته باشد. در مقابل آن درون همسری یا ازدواج درون گروهی قرار دارد؛ که عبارتست از نوعی الزام برای فرد به منظور گزینش همسر در درون گروه اجتماعی خودی است. در درون همسری فرد (چه زن و چه مرد) مجبور است از درون قبیله، طایفه یا گروه اجتماعی خود همسر انتخاب کرده و ازدواج کند. لذا وی هیچ گونه آزادی عمل، برای همسر گزینی از گروههای اجتماعی دیگر ندارد. در زمانهای گذشته، درون همسری به شدت در بسیاری از اقوام و طوایف و گروههای اجتماعی رعایت می‌شد و برای آن مقررات و قواعد سنتی اجرا می‌کردند. هر چه جامعه‌ها به سوی گستردگی و پیچیدگی رو کرده‌اند از محدودیت درون همسری کاسته شده است و موانع گزینش همسر از گروههای غیر خودی برداشته شده است. در میان کاست‌های هند، عضو یک کاست ناچار بود، از درون کاست خویش همسر گزیند. درون همسری غالباً ناشی از اشتراک فرهنگی و تعلقات گروهی و حفاظت از هویت اجتماعی گروه و برای مصالح و منافع اقتصادی صورت می‌گرفته است.

تاریخچه واژه برون همسری و درون همسری

درون همسری و برون همسری اصطلاحهای مرتبطی هستند که "مک لنان" آن را وارد قوم شناسی کرده است. به بیان مختصر آنچه که از تاریخچه ریشه شناسی این واژه بر می‌آید، این اصطلاح‌ها گاهی بر خلاف معنای لغوی خود در مورد روابط جنسی خارج از ازدواج به کار برده می‌شدند. درون همسری و برون همسری را می‌توان فرایندهای اجتماعی‌ای دانست که از گرایش به ازدواج با خودی و یا غیر، شروع شده و به رعایت بی‌چون و چرای آئین‌های اجتماعی که تکلیف امر را روشن کرده‌اند ختم می‌شود.

گاهی تصور می‌شود که درون همسری، مشخصه فرهنگی جوامع نانویسا است، پس تصور می‌شود که برون همسری مشخصه فرهنگهای پیشرفته‌تر است. حقیقت این است که اکثر گروههای مربوط به فرهنگ ما قبل، حظ ازدواج برون همسری هم داشته‌اند و این در حالی است که در فرهنگهای بالاتر و متأخرتر مانند کاست‌ها، اشرافیت، پیروان مذهب و... درون همسری رواج بیشتری داشته است. فرایندهای درون همسری و برون همسری گرچه متضاد یکدیگرند، اما تفکیک ناپذیر و جهان شمولند. مقرراتی که شخص را مکلف می‌سازد که برای ازدواج از گروه خود خارج شود، مقرراتی است که او را وادار می‌سازد که اگر قصد ازدواج دارد به گروه دیگری وارد شود. مقرراتی نیز هستند که ازدواج با غیر را منع می‌کنند. مانند قانونی که جلوی ازدواج سفید پوستان و سیاهپوستان را می‌گیرد و هر دو گروه را به درون همسری وادار می‌سازد.