دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

آثار عجب

پرسش: عجب که یکی از رذایل اخلاقی به حساب می‌آید چه آثار و تبعاتی در حیات فردی و اجتماعی انسان دارد؟
آثار عجب
آثار عجب

پرسش: عجب که یکی از رذایل اخلاقی به حساب می‌آید چه آثار و تبعاتی در حیات فردی و اجتماعی انسان دارد؟

پاسخ: در بخش نخست پاسخ به این سوال به مسائلی همچون: مفهوم عجب، تفاوت عجب و تکبر و آثار عجب از منظر قرآن شامل عجب و خوشحالی نابجا و گمراهی آوردن عجب اشاره شد. اینک در بخش پایانی دنباله مطلب را پی می‌گیریم.

3- نادیده گرفتن حق: قرآن کریم در سوره غافر آیه 83 می‌فرماید: آنگاه که پیامبرانشان برای آنان پدیده های روشنگر آوردند از آن مقدار علمی که داشتند، شادمانی کردند و (تبعات) آنچه ریشخندش می‌کردند آنان را فرو گرفت.

مراد از «بما عندهم من العلم» آن چیزی است که دل های آنان و نفس آنان را به خاطر زینت های دنیا مشغول نموده و منظور تدبیری است که برای رسیدن به لذایذ و مطامع دنیا می‌کنند و قرآن این فن تدبیر دنیوی را علم خوانده و آگاهی آنان را تنها در این دانسته است. (المیزان، ج 17، ص 356)   

4- عذاب نتیجه آخرتی عجب: خداوند در سوره آل عمران آیه 188 می‌فرماید: هرگز کسانی را که به خاطر آنچه کرده اند شادمانی می‌کنند و دوست دارند برای آنچه نکرده اند ستوده شوند، رسته از عذاب نپندار و عذابی دردناک در پیش دارند...

بنابراین، عجب از رذایل اخلاقی بوده و زمینه ساز دور ماندن از خوبی‌ها و باقی ماندن بر بدی هاست. کسی که گرفتار عجب باشد به سبب غرور و خودپسندی، تکامل نخواهد داشت. قرآن خودپسندی را منشا دلبستگی های بی ارزش، گمراه کننده، گره زننده به علم باطل و در نهایت سبب عذاب دردناک معرفی می‌کند.

امام خمینی(ره) در کتاب شرح چهل حدیث، صفحه 61 می‌نویسد: عجب بنا به فرموده حکما (رضوان الله علیهم) عبارت است از بزرگ شمردن عمل صالح و کثیر شمردن آن و مسرور شدن و ابتهاج نمودن به آن و خود را از حد تقصیر خارج دانستن است.

آثار عجب از دیدگاه روایات:

علی(ع) در مذمت عجب و خودپسندی می‌فرماید: اوحش الوحشه العجب: وحشتناک ترین وحشت خودپسندی است. (نهج البلاغه، کلمات قصار، ح 83) همچنین آن حضرت در جای دیگر می‌فرماید: لاوحده اوحش من العجب: هیچ تنهایی وحشت آورتر از خودپسندی نیست.

امام رضا(ع) در روایتی چگونگی گرفتار شدن در عجب را اینگونه بیان می‌فرماید: علی بن سویه می‌گوید از حضرت ابی الحسن(ع) راجع به خودبینی و عجبی که عمل را فاسد می‌کند، پرسیدم، حضرت فرمود: خودبینی چند وجه دارد: بعضی از آن درجات این است که کردار زشت بنده به نظرش جلوه کند و آن را خوب پندارد و از آن خوشش آید و گمان کند کار خوبی می‌کند و بعضی از درجاتش این است که بنده به پروردگارش ایمان آورد و بر خدای عزوجل منت گذارد. در صورتی که خدا بر او منت گذاشته (که به ایمان هدایتش فرموده).

علی(ع) در حدیثی می‌فرماید: سیئه تسوک خیر عندالله من حسنه تعجبک: آن بدی که تو را بد آید بهتر است از آن خوبی که تو را به عجب درآورد.

بنابراین عجب از این جهت مذموم است که انسان را از خود و اعمالش غافل می‌کند، در حالی که اولین قدم خودسازی، بیداری و رهایی از غفلت است.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (فلسفه احکام)

مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (فلسفه احکام)

گروهى، سؤالهایى درباره فلسفه احکام مى‌کنند؛ به عنوان مثال، مى‌پرسند: چرا باید نماز بخوانیم؟ چرا باید براى نماز وضو بگیریم؟ فلسفه این که در نماز پیشانى خود را بر روى خاک مى‌گذاریم چیست؟ چرا در اسلام استعمال ظروف طلا و نقره حرام است؟ چرا دفن میت لازم است؟ چرا خوردن گوشت مردار جایز نیست؟ و چرا....
مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (دانستنیهایی از بحثهای فقهی)

مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (دانستنیهایی از بحثهای فقهی)

احکام فقهى به دو بخش کلى تقسیم مى‌شود:1. احکام ثابت 2. احکام متغیر
مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (شرایط احکام)

مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (شرایط احکام)

احکام شرایطى دارد که خود به سه قسمت تقسیم مى‌شود:
مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (اجتهاد و شئون فقیه)

مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (اجتهاد و شئون فقیه)

اجتهاد از نظر لغت‌به معناى رنج‌بردن و کوشیدن تا سر حد توانایى است و در اصطلاح فقه اسلامى به کار بردن همت و کوشش درراه پى بردن به احکام و قوانین شرعى از منابع و ادله استنباط و در مقابل آن، تقلید عبارت است از پیروى از راى دیگرى بدون تحقیق شخصى.
مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (تاریخچه فقه و اجتهاد)

مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (تاریخچه فقه و اجتهاد)

همان طور که در جاى خود ثابت‌شده، هدف از آفرینش انسان، تکامل فردى و اجتماعى در امور مادى، معنوى و اخلاقى است و او براى رسیدن به کمال، احتیاج مبرم به قوانینى دارد که تمام جنبه‌هاى فوق را دارا باشد; از این رو خداوند براى هر امتى شریعت و قوانینى مقرر فرموده:
Powered by TayaCMS