دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

رابطه معرفت با ایمان و تقوا

مطابق تعالیم دینی، شرط دستیابی به معرفت حقیقی، طهارت روح است و کلید طهارت روح، ایمان به خدا و تقواست.
رابطه معرفت با ایمان و تقوا
رابطه معرفت با ایمان و تقوا
نویسنده: رضا جاودان

مطابق تعالیم دینی، شرط دستیابی به معرفت حقیقی، طهارت روح است و کلید طهارت روح، ایمان به خدا و تقواست. پیداست جان و دلی که با ایمان به خدا و محبت او پیوند داشته باشد و به تقوا و پارسایی روی آورد، بی تردید درون را از اوهام و ظنون و باورهای ناصواب و خیال پردازی‌ها پیراسته می‌سازد و حقایق را آن گونه که هست می‌شناسد و به خود اجازه نمی دهد ذره ای از حقیقت و واقعیت کنار رود و خواسته‌ها و هوسها، اندیشه‌ها و معرفتهای او را بسازند و سراب را به جای آب و جهالت را به جای معرفت قالب کنند.

از سوی دیگر، ایمان و تقوا از منظر قرآن کریم علم آفرین و معرفت سازند، زیرا آن گاه که دل از قاذورات دنیا و زنگارها و حجابها پیراسته و تمامی گفتار و رفتار و اندیشه و عمل با مواظبت و مراقبت انجام پذیرفت، بی تردید دل از نورانیت و صفا برخوردار و مجلای تجلیلات حضرت باری تعالی می‌گردد و معرفت‌های سترگ نصیب انسان می‌شود، بنابراین معرفت و ایمان و تقوا در یکدیگر تاثیر متقابل دارند. در قرآن کریم به روشنی ارتباط معرفت با ایمان و تقوا بیان شده است، در یک مورد ایمان به خدا به عنوان نور و روشنایی و روشن بینی و سرمایه ای که بدان می‌توان درست اندیشید، صحیح تصمیم گیری کرد و زندگی شایسته داشت تلقی شده است. ولی در برابر، کسی که ایمان به خدا ندارد اولااو بسان مردگان است و ثانیا پیوسته در تاریکی‌ها به سر می‌برد و نور روشنایی و روشن بینی برای او نیست: «او من کان میتا فاحییناه و جعلنا له نورا یمشی به فی الناس کمن مثله فی الظلمات لیس بخارج منها؛ آیا کسی که مرده بود و زنده‌اش گرداندیم و برای او نوری پدید آوردیم تا در میان مردم در پرتو آن نور راه برود همانند کسی است که در ظلمتها قرار گرفته و از آن خارج نمی‌شود»(انعام: 122).

از این آیه به خوبی استفاده می‌شود که ایمان نور آفرین، معرفت ساز و آگاهی دهنده است و انسان را از اشتباهات در زندگی دنیوی باز می‌دارد. در این باره آیات دیگری نیز وجود دارد اما ارتباط معرفت و تقوا به روشنی در آیات شریفه قرآن کریم بیان شده است از جمله: «یا ایها الذین آمنوا ان تتقوا الله یجعل لکم فرقانا؛ ای کسانی که ایمان آورده اید اگر از خدا پروا کنید برای شما نیروی تشخیص قرار می‌دهد»(انفال: 29). واژه فرقان به معنای نیرویی است که حق را از باطل و صحیح را از سقیم تشخیص می‌دهد و از آنجا که به صورت نکره و مطلق ذکر شده دال بر گستردگی این نیرو و سعه آن می‌کند و تمامی نورانیت و معرفتها را پوشش می‌دهد. از این رو شجره طوبای تقوا پرمیوه است و از جمله آنها معرفت و علم است، بنابراین رابطه تقوا و معرفت وثیق و عمیق است.

در سوره حدید آیه 28 می‌فرماید: «یا ایها الذین آمنوا اتقوا الله و آمنوا برسوله یوتکم کفلین من رحمته و یجعل لکم نورا تمشون به و یغفر لکم والله غفور رحیم؛ ای کسانی که ایمان آورده اید از خدا پروا کنید و به پیامبر او بگروید تا از رحمت خویش شما را دو بهره عطا کند و برای شما نوری قرار دهد که به برکت آن راه سپرید و بر شما ببخشاید و خدا آمرزنده مهربان است». در این آیه شریفه رابطه تقوا و معرفت به روشنی بیان شده است و در مجموع سه پاداش برای پارسایان قرار داده شده است: رحمت مضاعف، معرفت و مغفرت. بنابراین تقوا با معرفت ارتباط وثیق دارد.

مقاله

نویسنده رضا جاودان

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (فلسفه احکام)

مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (فلسفه احکام)

گروهى، سؤالهایى درباره فلسفه احکام مى‌کنند؛ به عنوان مثال، مى‌پرسند: چرا باید نماز بخوانیم؟ چرا باید براى نماز وضو بگیریم؟ فلسفه این که در نماز پیشانى خود را بر روى خاک مى‌گذاریم چیست؟ چرا در اسلام استعمال ظروف طلا و نقره حرام است؟ چرا دفن میت لازم است؟ چرا خوردن گوشت مردار جایز نیست؟ و چرا....
مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (دانستنیهایی از بحثهای فقهی)

مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (دانستنیهایی از بحثهای فقهی)

احکام فقهى به دو بخش کلى تقسیم مى‌شود:1. احکام ثابت 2. احکام متغیر
مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (شرایط احکام)

مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (شرایط احکام)

احکام شرایطى دارد که خود به سه قسمت تقسیم مى‌شود:
مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (اجتهاد و شئون فقیه)

مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (اجتهاد و شئون فقیه)

اجتهاد از نظر لغت‌به معناى رنج‌بردن و کوشیدن تا سر حد توانایى است و در اصطلاح فقه اسلامى به کار بردن همت و کوشش درراه پى بردن به احکام و قوانین شرعى از منابع و ادله استنباط و در مقابل آن، تقلید عبارت است از پیروى از راى دیگرى بدون تحقیق شخصى.
مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (تاریخچه فقه و اجتهاد)

مجموعه درسهایی از احکام اسلامی (تاریخچه فقه و اجتهاد)

همان طور که در جاى خود ثابت‌شده، هدف از آفرینش انسان، تکامل فردى و اجتماعى در امور مادى، معنوى و اخلاقى است و او براى رسیدن به کمال، احتیاج مبرم به قوانینى دارد که تمام جنبه‌هاى فوق را دارا باشد; از این رو خداوند براى هر امتى شریعت و قوانینى مقرر فرموده:
Powered by TayaCMS