غیرت، یک ضرورت اخلاقی

قال علی(ع):«قَدْرُ الرَّجُلِ عَلَی قَدْرِ هِمَّتِهِ ... وَ عِفَّتُهُ عَلَی قَدْرِ غَیرَتِه‌»(نهج البلاغه، حکمت47)

غیرت از فضیلت‌های انسانی است که همواره حافظ ناموس انسان در برابر ضد ارزش‌هاست. نتیجه غیرت، تأمین و استمرار شرف انسانی و امنیت اجتماعی است و تنها عامل شکوفایی غیرت، دین و ایمان است.[1] امام صادق(ع) می‌فرمایند:

«الغَیرةُ مِن الإیمَانِ»[2]

غیرت از ایمان نشأت می‌گیرد.

حضرت علی(ع) نسبت به رفت و آمد زنان و برخورد با مردان بیگانه می‌فرمایند:

«أما تَستحیونَ و لاتَغارُونَ؟! نساءُکُم یخرُجنَ إلی الأسواقِ و یزاحِمنَ العُلُوجَ»[3]

آیا حیاء نمی‌کنید و غیرت ندارید؟! زنان شما روانه بازارها می‌شوند و با مردان بیگانه برخورد می‌کنند.

غیرت نوعی پاسبانی است که آفرینش برای مشخص بودن و مختلط نشدن نسل‌ها در وجود بشر نهاده است. سرّ اینکه مرد، حسّاسیت فوق‌العاده‌ای در جلوگیری از آمیزش همسرش با دیگران دارد، این است که خلقت مأموریتی به او داده تا نسب را در نسل آینده حفظ کند. اگر حسّ غیرت در مرد نمی‌بود، رابطه نسل‌ها با یکدیگر به‌کلّی قطع می‌شد، هیچ پدری فرزند خود را نمی‌شناخت و هیچ فرزندی پدر خود را نمی‌دانست کیست؟ پیشنهاد اینکه انسان به‌عنوان مبارزه با خودخواهی، غیرت را کنار بگذارد، درست مثل این است که پیشنهاد شود غریزه علاقه به فرزند بلکه به‌طور کلّی، مطلق حسّ ترحّم و عاطفه انسانی را به‌عنوان اینکه یک میل نفسانی است، ریشه‌کن کنیم. غیرت یک میل نفسانی در درجات پایین حیوانی نیست؛ بلکه یک احساس عالی بشری و احساس خاصّی است که قانون خلقت برای تحکیم اساس زندگی خانوادگی ایجاد کرده است.[4]

[1]. کوهی، محمدرضا؛ آسیب‌شناسی شخصیت زن، قم، اتقان، 1384، چاپ دوم، ص142.
[2]. مجلسی، محمدباقر؛ بحارالانوار، بیروت، مؤسسه الوفا، 1404ه‌ق، ج68، ص342.
[3]. کلینی، محمد‌بن‌یعقوب؛ کافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، ج5، ص537.
[4]. مطهری، مرتضی؛ مسأله حجاب، تهران، صدرا، 1368، ص61 و 62.