آب قلیل

كلمات كليدي : قليل – متنجس – مطهرات – نجس - تطهير- كر

نویسنده : محمدحسين بيگدلو

قلیل در لغت به معنی اندک، کم و ناچیز است.[1] و در اصطلاح فقهی: آبی است که کمتر از کر می‌باشد، و آب باران هم نیست و ماده هم ندارد یعنی وصل به منبع ریزش یا جوشش نیست.[2]

جایگاه آب قلیل

آب قلیل یکی از مطهرات است. و در باب طهارت از آن بحث می‌شود. ادله متعددی بر پاک بودن آن وجود دارد. که دو نمونه ذکر می‌شود:

کتاب

« وَیُنَزِّلُ عَلَیْکُم مِّن السَّمَاء مَاء لِّیُطَهِّرَکُم »

خداوند آبی از آسمان برایتان فرستاد. تا شما را با آن پاک کند. [3]

روایت

«الماءُ یُطَهِّرُ ولایُطَهَّرُ»

آب پاک ساز و پاک کننده شیء نجس است. اگر خودش نجس شود غیر از آب چیزی آن را پاک نمی‌کند. [4]

تطبیق: طریقه تطهیر شی متنجس با آب قلیل

اگر لباس یا فرشی بوسیله بول متنجس شود، با آب قلیل دو مرتبه شسته می‌شود. و لباسی که به خون متنجس شده با آب قلیل یک دفعه شسته می‌شود تا پاک شود. و لازم است در مثل لباس و فرش فشار داده شود تا آب آن خارج شود. و ظرفی اگر به آب دهان سگ متنجس شود. بعد از خاک مالی کردن سه دفعه، با آب قلیل شسته می‌شود. و بعد از سه دفعه ظرف پاک می‌گردد.[5]

نجس شدن آب قلیل

آب قلیل به مجرد رسیدن نجاست به آن نجس می‌شود مثلاً اگر قطره خونی در آن بیفتد تمام آن نجس می‌شود.

و هم چنین آب قلیل اگر روی شی نجس نیز ریخته شود، نجس می‌شود. مگر این که آب قلیل از بالا به نجاستی که پائین است بریزد که در این صورت مقداری که با نجاست ملاقات کرده متنجس می‌شود. ادله متعددی است بر این که آب قلیل به محض ملاقات با نجاست متنجس می‌شود، از جمله روایت:

محمدبن حسن قال سالت ابالحسن: عن الرجل یدخل یده فی الاناء وهی قذرةُ: قال: «یکفی الاناء» [6]

پرسیدم از امام رضا در مورد مردی که دست خود را در ظرفی که متنجس شده قرار می‌دهد. امام (ع) فرمودند آب ظرف دور ریخته می‌شود. دور ریختن آب ظرف کنایه از نجس شدن آب می‌باشد.

کیفیت تطهیر آب قلیل متنجس

اگر آب قلیل متنجس، به آب جاری یا به آب کر وصل شود، یا باران بر آن ببارد پاک می‌گردد. پس اگر ظرفی، پر از آب متنجس باشد و آب جاری به آن وصل شود یا باران بر آن ببارد یا ظرف را به گونه‌ای در آب کر پاک، فرو برند که آب تمام قسمت‌های ظرف را فرا گیرد آب و ظرف هر دو پاک می‌شوند.[7]