تالیفات آیت الله سیف الله ایسی میانجی

تألیفات

از این فیلسوف و حکیم گمنام، آثار مکتوبی با عناوین زیر بر جای مانده است:

1 ـ عیون الحکم

2 ـ مطارح الفحول

3 ـ فوائد العرفان

4 ـ معرفه الربوبی

5 ـ رساله فی البداء

6 ـ پاسخ افسری

7 ـ ترجمه احتجاج طبرسی

مجموع این آثار به غیر از احتجاج، در یک مجلد با 355 صفحه وزیری تحت عنوان مطارح الفحول در سال 1331 شمسی از سوی چاپخانه ی طوس مشهد به چاپ رسیده است. نسخه های چاپی این اثر در قم کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی به شمار مسلسل 62 و در مشهد کتابخانه آستان قدس موجود است.

مؤلف در تاریخ 1/9/1331 از نوشتن آن فارغ شده است. یک نسخه دیگر مطارح الفحول به ضمیمه ی پاسخ، در کتابخانه ی مسجد اعظم، قفسه 18 با شماره 81 موجود است.

از سرنوشت ترجمه ی احتجاج چیزی حاصل این نویسنده نشد.

یک نسخه خطی از رساله فی البداء به خط مؤلف در بخش خطی کتابخانه ی آستانه ی قدس به شماره ی عمومی 6721 و به شماره ی خصوصی 1029 نگهداری می شود. مولف در تاریخ 6/7/1324 از نوشتش آن فارغ شده است.

از مجموع آثار قلمی این عالم پرتلاش به خوبی استفاده می شود، وی ضمن اشراف کامل به مبانی فلسفه ی مشاء و اشراق در بهره گیری و آگاهی از روایات نیز کاملاً متبحر و مجتهد بود. شیخ سیف الله در کتاب مطارح الفحول با گرایش خاص فلسفی به ابحاثی مانند اثبات ذات خدا، اقسام صفات خدا، بداء، جبر و اختیار، خودشناسی، اقسام نفس، نفس ناطقه، نفس حیوانی، قوای هر کدام، قوای حواس پنجگانه، اقسام موت، موت ارادی و اختیاری، کیفیت نزول جبرئیل و وحی، چگونگی مغایرت نفس با بدن، حدوث و قدم نفس،... پرداخت و آن ها را از دیدگاه قرآن و حدیث مورد بحث و بررسی قرار داده است. در هر بخش، به مناسبت موضوع، روایات متعددی را از اصول کافی و توحید صدوق و کتب دیگر نقل می کند و به گونه ای لطیف به شرح و تفصیل آن می پردازد. او در لابه لای این همه، به شرح موضوعات ظریف دیگر مثل «قلب المؤمن عرش الرحمن»، «قسیم الجنه والنار بودن امام علی، علیه السلام» و فلسفه ی تقدم آن حضرت و فرزندان معصومش، علیهم السلام، بر تمام بشر از جمله ی انبیای الهی، علیهم السلام، به استثنای نبیّ مکرم اسلام، صلی الله علیه وآله، روی آورده و با طرح سؤال و شبهات و پاسخ از آن ها، به خوبی از عهده ی این همه برمی آید.

کتاب دیگر وی به نام پاسخ افسری در شرح و تفصیل اعجاز قرآن است. وی در جواب شخصی به نام «محمد هاشم افسری» که ظاهراً از شاگردانش بوده، این کتاب را به رشته ی تألیف درآورده است. این اثر نیز به همان روش مطارح الفحول است که ضمن پرداختن به مباحث فلسفی، از آیات و روایات نیز به وجه احسن بهره برداری کرده است.

تألیف این اثر در تاریخ 10/9/1317 به پایان رسیده است.

مرحوم آقای مهدی ولائی از کارشناسان کتب خطی در کتابخانه ی آستان قدس رضوی که خود از شاگردان شیخ سیف الله ایسی بود و مرتب به منزل ایشان رفت و آمد داشت، طی مصاحبه ای که با این نویسنده در تابستان 1379 داشت، می گفت:

آقای ایسی تا آخر، شور و نشاط ستودنی به تدریس و تحقیق و بحث و گفت وگو در رشته های مختلف علمی، بخصوص فلسفه و کلام و عرفان داشت. هر هفته صبح روزهای جمعه در منزل ایشان، واقع در محله نوغان، مجلس روضه خوانی و توسل برقرار می شد. اقشار مختلف مردم و علما و شخصیت ها سرشناس در آن حضور می یافتند. پس از پایان مراسم دعای توسل، تا وقت اذان ظهر، بحث های علمی ادامه پیدا می کرد و از انظار و اظهارات ایشان بهره گرفته می شد.

علاوه، او در یکی از شبستان های مسجد گوهرشاد، به اقامه ی نماز جماعت می پرداخت.

منبع:فرهیختگان تمدن شیعه