تدریس میرزا محمد حسن آشتیانی

تدریس در حوزه علمیّه تهران

در سال 1282 هـ.ق. آیت الله محمّد حسن آشتیانى در حالى که یک سال از رحلت استادش، شیخ انصارى مى گذشت، به تهران رفت.

ناصرالدین شاه نمى خواست مردم تهران از وى استقبال کنند، امّا او با استقبال با شکوه مردم، وارد پایتخت گردید.^([10])

در این موقع، وى بر فرازین قله اجتهاد نائل آمده بود. او در اصول فقه، مباحث تازه و نکته هاى پژوهشى عمیقى را مطرح کرد. طلاّب به محضرش شتافتند تا از پرتو دانش او استفاده کنند. رفته رفته وى بر سایر عالمان تهران پیشى گرفت و مورد توجه طبقات گوناگون جامعه واقع گردید.^([11])

اعتماد السلطنه درباره او نوشته است: «در تاریخ جمع این تألیف، از رؤساى بزرگ دارالخلافه است. تحصیل و تکمیل وى در خدمت استاد کل، شیخ الطائفه، حجةالحق، شیخ مرتضى شوشترى انصارى - رضوانالله علیه - شده. از وقتى که این بزرگوار به تهران آمده است، تکمیل اصول الفقه را بر سبک جدید وسیله اى عظمى پدید شده ]است[. بعد از مرحوم حاج ملاهادى سبزوارى، عمده تلمّذ طلاّب و مستعدین در دارالخلافه بر این دانشور یگانه است و سالها مى گذرد که زحمات حکومات شرعیه کلیّه بر عهده وى قرار گرفته ]است[....»^([12])

آیت الله میرزا حسن آشتیانى ضمن تشکیل حوزه علمیّه در تهران و پرداختن به تدریس معارف فقهى، از شرایط اجتماعى غافل نبود و به مسایل جامعه توجه داشت و در حدّ امکانات و مقدورات، در جهت رفع مشکلات و معضلات مردم مى کوشید. به همین دلیل، او جایگاه رفیعى در میان اهالى تهران و سایر نقاط ایران پیدا کرد.^([13])

آیت الله آشتیانى علاوه بر دقت و موشکافى که در بحثهاى اجتهادى داشت، داراى ذوق خاص و بیان گیرا بود و این ویژگى بر شهرت و برترى علمى او افزود.^([14]) وى از هنگام ورود به ایران تا زمان رحلتش، مرجع احکام شرعى بود^([15]) و در چند سال آخر عمر، متولّى و متصدّى تمام اوقافى که تولیت آنها با اعلم علماى تهران بود، از قبیل موقوفات مدرسه مروى گردید.^([16])

منبع:فرهیختگان تمدن شیعه