تدریس میرزا مهدی اصفهانی

اقامت در مشهد مقدس

میرزا مهدى اصفهانى در سال 1340 هـ .ق. به ایران بر مى گردد و در مشهد اقامت مى کند. وى از سال 1340 هـ .ق. تا سال 1365 هـ .ق. به تدریس تحقیقى خارج اصول، نشر معارف، تربیت نفوس و عقول، و دادن دید اجتهادى در مسائل عقلى و معارفى و تشجیع بر اظهار نظر و داشتن درک استقلالى و انتقادى از فلسفه و عرفان پرداخت. بیش تر شاگردان ایشان از بزرگان حوزه علمیّه خراسان بودند که سال ها در درس آقا بزرگ حکیم شهیدى^([5])، حاجى فاضل خراسانى، شیخ اسدالله عارف یزدى و دیگر استادان فلسفه و عرفان، شرکت کرده بودند. پیش از آوردن شرحى درباره این دوره از زندگانى میرزاى اصفهانى، باید اشاره کنیم به اجازه اجتهادى که میرزاى نائینى براى ایشان نوشته است اجازه اى بسیار تجلیل آمیز، آن هم از کسى که کم تر اجازه اجتهاد نوشته است. میرزاى نائینى در این اجازه، درباره میرزاى اصفهانى که 35 سال بیش نداشت، نوشت:

«.. العَلَم العلاّم، وَالمهذّب الهُمام، ذوالقریحةِ القویمة، و السّلیقةِ المستقیمة، والنّظرِ الصّائب والفکرِ الثّاقب، عمادُ العلماء وَصفوةُ الفقهاء، وَالوَرَعُ التّقی و العدُل الزّکیّ... فَلْیَحمَد الله ـ سبحانَه وَتعالى ـ على ما أولاة مِن جودةِ الذّهنَ وَحُسن النّظر.»

در حاشیه این اجازه نامه، سه تن از مراجع تقلید تشیع مراتب مندرج در آن ومقامات بلند علمى و تحقیقى میرزاى اصفهانى را تأیید کرده و ستوده اند. این سه تن عبارتند از:

1. آقا ضیاء الدین عراقى.

2. سید ابوالحسن اصفهانى.

3. حاج شیخ عبدالکریم یزدى.

درس هاى میرزاى اصفهانى

1. اصول نائینى

میرزاى اصفهانى پس از ورود به مشهد، به تدریس خارج اصول در حوزه علمیّه مشهد و نقد نظریات میرزاى نائینى پرداخت. وى نخستین شاگرد میرزاى نائینى بود و بر مبانى و نظرات استادش تسلّط کافى داشت. درس میرزا در حوزه مشهد درخششى خاص مى یابد و سال هاى بسیارى ادامه پیدا مى کند.

2. معارف

میرزاى اصفهانى به تدریس «مبانى خالص قرآنى» در معارف و اصول عقاید مى پردازد.

3. اصول آل الرسول

وى علاوه بر تدریس خارج اصول نائینى که مفصّل بود، یک دوره اصول فشرده براى نخبگانِ حوزه علمیّه مشهد مى گوید که به «اصول آل الرسول» معروف شده است. این دوره از مباحث زاید و تکرارى خالى بود و فقط به بیان اصول اصلى مى پرداخت و حدود 2 سال طول کشید.

منبع:فرهیختگان تمدن شیعه