قرآن؛ نور هدایت

همان گونه که در نوشتار قبل اشاره شد در ستون «شرح نور» برآنیم تا آیات اخلاقی کلام وحی را مورد بحث قرار داده و به شرح مختصر این آیات با استناد به کلام ائمه معصومین(ع) بپردازیم. مناسب است پیش از آغاز هدف مذکور، قدری درباره خود قرآن کریم به بحث بنشینیم.

خداوند متعال در برخی از آیات کریمه، قرآن را «نور» و کتاب روشن معرفی کرده است. قرآن نوری است که انسان را از ظلمتها بیرون آورده و به سوی نور خود هدایت می‌کند:

«قد جا ءکم من الله نور و کتاب مبین یهدی به الله من اتبع رضوانه سبل السلام و یخرجهم من الظلمات الی النور باذنه»(مائده:16-15).

خاصیت نور آن است که در ذات و گوهر خود ظاهر و روشن باشد و از نظر اثر بیرونی هم، مظهر و روشن کننده غیرش باشد. قرآن کریم نوری است که انسان را از ظلمات طبیعت و منیت بیرون می‌آورد و به سوی نور معرفت پروردگارش هدایت می‌کند، به همین جهت، خدای سبحان خطاب به رسول گرامی خود می‌فرماید:

«الر کتاب انزلناه الیک لتخرج الناس من الظلمات الی النور»(ابراهیم:1).‌

هدایت یعنی خارج نمودن انسان از ظلمات و نورانی نمودن او بدان گونه که در همین دنیا بهشت و جهنم را ببیند: «لترون الجحیم» (تکاثر:6) دیدن آتش جهنم در این دنیا ممکن است و انسان اگر به هدایت الهی از ظلمات خارج شود «جحیم» و نیز «جنه النعیم» را می‌بیند؛ همان گونه که حضرت امیرالمومنین(ع) در اوصاف متقیان و هدایت یافتگان می‌فرماید: مومنان واقعی در همین دنیا بهشت را می‌بینند و اهل آن را مشاهده می‌کنند که از نعمتهای بهشتی برخوردارند و نیز جهنم را می‌بینند و بدکاران و اهل آن را در عذاب مشاهده می‌کنند.
خداوند متعال آخرین پیامبر خویش را در عصری مبعوث ساخت که ضلالت و گمراهی به شدت بر زندگی جامعه بشری سایه افکنده بود. از این رو با بعثت پیامبر اسلام(ص) و نزول قرآن مجید، نور هدایت را بر فراز زندگی بشر برای همیشه روشن ساخت تا انسانها در زندگی فردی و اجتماعی خویش، از آن مدد جویند. امیرمومنان علی(ع) در این باره می‌فرماید: «خداوند، پیامبر(ص) را هنگامی فرستاد که پیامبران حضور نداشتند و امت ها در خواب غفلت بودند و رشته های دوستی و انسانیت از هم گسسته بود. پس پیامبر با کتابی که تصدیق کننده حقایق کتب آسمانی بود و نوری که باید از آن پیروی شود به جانب مردم آمد. آن نور قرآن است،آن را به سخن آرید ولی هرگز سخن نمی گوید، اما من شما را از آن خبر می‌دهم آگاه باشید که دانش آنچه می‌آید و خبر آنچه که در عالم گذشت و درمان دردهای شما و مقررات نظم دهنده زندگیتان در این کتاب است».