دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

یکتاپرستی اصل مشترک شرایع آسمانی

توحید از ریشه وحدت و واحد در لغت عرب به معنای یکتا می‌باشد. پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند: «بهترین علم، علم توحید است. چه اینکه ارزش هر علمی به معلوم و متعلق آن است و معلوم در این علم، خداوند است».
یکتاپرستی اصل مشترک شرایع آسمانی
یکتاپرستی اصل مشترک شرایع آسمانی
نویسنده: احمد فضلیان


توحید از ریشه وحدت و واحد در لغت عرب به معنای یکتا می‌باشد. پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند: «بهترین علم، علم توحید است. چه اینکه ارزش هر علمی به معلوم و متعلق آن است و معلوم در این علم، خداوند است». از جمله راههای اثبات توحید در قرآن کریم، راه فطرت و برهان نظم است که بدون ناظم، وجود نظم در جهان محال و دور از ذهن می‌باشد. تمایل مشترک تمامی انسان‌ها به کمال گرایی یک امری فطری و اثبات گر توحید است. چرا که محال است امری در میان تمامی انسان‌ها به صورتی مشترک به ودیعه نهاده شود و در عالم خارج، عاطل بوده و وجود نداشته باشد. لذا فطرت مشترک در نهاد آدمیان نشان از خالقی واحد در جهان بیکران هستی دارد.

توحید یک امر بسیط بوده دارای درجات و مراتبی است. بسیاری از محققان اسلامی درجات توحید را در چهار مرتبه ذکر کرده‌اند: توحید ذاتی، توحید صفاتی، توحید افعالی و توحید عبادی. توحید ذاتی یعنی اعتقاد به وحدانیت و بی همتایی خداوند در ذات خویش. به عبارتی عدم اعتقاد به تکثر وجودی و پرهیز از تعدد گرایی از لوازم توحید ذاتی به شمار می‌آید. منظور از توحید صفاتی این است که صفات باری تعالی همچون ذات یگانه وی، بی همتا و یکتا است. توحید افعالی به این مرتبه از توحید اشاره دارد که تمامی نظامات و اسباب و روابط بین نظام آفرینش ناشی از اراده وقدرت الهی است. اعتقاد به این که تنها خداوند سزاوار عبادت و پرستش است به توحید عبادی مربوط می‌گردد. باید اذعان داشت توحید ذاتی و توحید عبادی از اصول اولیه و اساس اعتقادی اسلامی به شمار می‌آید. توحید افعالی دارای شاخه‌های توحید در ربوبیت و توحید خالقیت می‌باشد. توحید در ربوبیت به معنا ی آن است که در مجموع، کل آفرینش و هستی دارای یک مدبر است. توحید خالقیت اشاره به آن دارد که برای جهان آفرینش تنها یک آفریدگار و خالق وجود دارد. و به عبارتی دیگر برآیند توحید افعالی و اعتقاد به توحید در ربوبیت و توحید خالقیت این است که مدبّر و خالق یکی است.

بی تردید هر موجودی در ذات و هستی خویش و در افعال و کردار خویش نیازمند اراده و خواست الهی است. اعمال انسان‌ها و نظام علت و معلول دارای دو جنبه مباشری و تسبیبی است. اعمال آدمی نسبت به خود او جنبه مباشری دارد و نسبت به خداوند دارای جنبه تسبیبی است. خداوند در قرآن می‌فرماید: «تو تیر نینداختی هنگامی که تیر انداختی بلکه خدا انداخت». به عبارتی تاثیر سبب‌ها ناشی از اراده الهی است. ودر قرآن کریم می‌خوانیم:« به دریا فرمان دهد که موسی و قوم او را غرق نکند». در این بین معجزات پیامبران که اموری خارق‌العاده و غیر عادی تلقی می‌شوند دارای علت طبیعی و شناخته شده نبوده و خارج از نظام عادی علت و معلول می‌باشند.

مقاله

نویسنده احمد فضلیان

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

ادات استفهام

ادات استفهام

"استفهام" مصدر باب "استفعال" از ماده‌ی "فهم" و در لغت به معنای پرسیدن به جهت شناختن و فهمیدن است.
No image

بَدَل

"بَدَل" بر وزن "فَعَل" اسم از ماده‌ی "بدل" و در لغت به معنای جانشین است. در اصطلاح نحو "بدل" تابعی است که حکم نسبت داده شده به متبوع در جمله، به آن (تابع)نسبت داده می‌شود و در واقع تابع (بدل)، مقصود حقیقی گوینده است
No image

ارتباط "تمییز" و "حال"

این نوشتار در دو بخش با ذکر تفاوت و شباهت میان "تمییز" و "حال"، به مقایسه آن دو می‌پردازد
No image

اشکال "بدل" و "مبدل منه"

این نوشتار به بررسی اشکال "بدل" و "مبدل‌منه" در کلام به اعتبار نوع آن دو از جهت مفرد یا جمله بودن، اسم یا فعل بودن می‌پردازد
No image

تأویل "موصول حرفی" و "صله" به "مصدر"

در این نوشتار ابتدا چگونگی و مراحل تأویل به مصدر در دو موصول حرفی "أن" و "أنَّ" و صله‌ی آن دو بیان شده و در سایر موصول‌های حرفی ("أن" مخففه، "لو"، "کَی" و "ما") همچون طریقه مذکور در "أن" و "أنَّ" عمل می‌شود و در پایان به نکاتی پیرامون تاویل به مصدر اشاره می‌شود.
Powered by TayaCMS