غرور

غرور

قال صادق(ع): «المغرور فی الدنیا مسکین فی الآخرة، مغبون لانه باع الافضل بالادنی»(میزان الحکمه، جلد3، صفحه 2237)

غرور در اصطلاح عبارتست از موافقت روح انسان با آنچه موافق هوای نفسانی است.[1] هر کس را اعتقاد بر این باشد که بر راه خیر است و حال آنکه چنین نباشد، آن شخص مغرور است.[2] غرور انسان را از خدا دور می‌کند و به شیطان نزدیک می‌سازد، واقعیت‌ها را در نظر او دگرگون می‌کند و همین امر سبب خسارت‌های شدید مادی و معنوی می‌گردد. افراد مغرور همیشه در جامعه منفورند و به خاطر توقع نامحدودشان گرفتار انزوای اجتماعی می‌شوند.

قرآن کریم در نکوهش این صفت رذیله آیات متعددی را بیان میفرماید از جمله در سوره نساء می‌فرماید:

یعِدُهُمْ وَیمَنِّیهِمْ وَمَا یعِدُهُمُ الشَّیطَانُ إِلاَّ غُرُورًا[3]

(شیطان به آنان وعده مى‌دهد و ایشان را در آرزوها مى‌افکند و جز فریب به آنان وعده نمى‌دهد)

که سیاق آن بر طبق نظر مفسران علت برای آیه قبلی آن است که می‌فرماید: فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُّبِینًا؛

حال چه خسران و زیانی بالاتر از اینکه انسان سعادت حقیقی را با وعده‌های دروغین و آرزوهای موهوم عوض ‌نماید وعدهایی که در سوره نور آیه 39 به سرابی نشبیه شده‌اند که هر چه فرد تشنه به دنبال آن می‌رود به آن نمی‌رسد.[4]

علایم غرور

از نشانه‌های غرور این است که به حلال و حرام الهی، احترام به بزرگان و محبت به دوستان، بستگان و زیردستان، اهمیت نداده با صدای بلند و قهقه می‌خندند و با داخل شدن در حرف دیگران و نگاه‌های تحقیرآمیز هویت خویش را نمایان می‌سازند.

ولی گاه حالت غرور مخفی است و به این سادگی خود را نشان نمی‌دهد بلکه با دقت می‌توان به وجود چنین صفتی در خویشتن و یا دیگران پی برد. مانند اینکه بعضی افراد پس از مدت کوتاهی درس استاد را رها می‌کنند و خود را مستغنی و بی نیاز می‌دانند، یا مانند کسی که علاقه شدیدی در خود به انزوا و گوشه گیری از مردم احساس می‌کند و ممکن ست بهانه آن را آلوده نشدن به مجالس غیبت و گناه و مانند آن ذکر کند در حالی که با دقت می‌یابیم که عامل اصلی، غرور است. آری نه تنها غرور، بلکه بسیاری از صفات رذیله گاهی در زوایای روح انسان پنهان می‌شوند و خود را به صورت فضایل نشان می‌دهند.

پیامدهای غرور

غرور پیامدهای سوء فردی و اجتماعی بی شماری در زندگی انسان دارد. چشم انسان را به حقایق عالم می‌بندد و او را از درک درست حوادث اجتماعی باز می‌دارد همانطور که حضرت امیر(ع) مستی غرور را از مستی شراب سخت‌تر می‌داند. غرور فرد را تا مرز شکست و عقب افتادگی در همه زمینه‌ها از جمله سیاسی، نظامی،اقتصادی و ... پیش خواهد برد. فرد مغرور در امور خویش عاقبت اندیشی ندارد.

آنچه که بر تمام موارد یاد شده مترتب است و در انتهای کار مغرورین ظهور و بروز می‌یابد پشیمانی بر عمر رفته است و زمانی از خواب و خیال بیرون می‌آید که دیگر فرصتی وجود ندارد.