فخرفروشی یک صفت شیطانی

قال علی (ع): «الإفتِخارُ مِن صغرِ الأقدار» ( میزان الحکمه ، ج9، حدیث 15820، ص63)

یکی از صفات بسیار زشتی که در قرآن و روایات مورد نکوهش قرار گرفته، فخرفروشی است. این صفت، از صفات شیطانی است؛ که از بی‌مقداری و پستی انسان نشأت می‌گیرد.

فخرفروشی این است که انسان به‌واسطه آنچه که آن‌را کمالی برای خود می‌شمارد، مباهات ورزد و خود را برتر از دیگران بشمارد و نسبت به دیگران احساس فخر کند.[1]

خداوند در قرآن می‌فرماید :

«إنّ‌الله لایُحِبُّ کلَّ مُختالٍ فَخُورٍ»[2]

«بدرستی که خداوند هرگز انسان متکبّر و فخرفروش را دوست ندارد.»

شیطان، اوّلین کسی است که فخرفروشی و تکبر ورزید و به‌واسطه همین فخرفروشی و تکبر از بهشت رانده شد. حضرت علی(ع) در نهج البلاغه در وصف شیطان می‌فرماید :

شیطان به آفرینشِ خود بر آدم نازید و به خلقت خود که از آتش است بر او تعصب ورزید. دشمنِ خدا پیشوای تعصّب‌کنندگان است ... پس بندگان خدا، بپرهیزید از اینکه شیطان شما را به بیماری خود مبتلا گرداند.[3]

روزی کفار قریش بر یکدیگر تفاخر و فخرفروشی می‌کردند؛ سلمان فارسی که در آنجا حاضر بود، گفت: اما من از نطفه‌ای خلق شده‌ام و مردار خواهم شد؛ آنگاه که به‌سوی میزان اعمال رفتم، اگر ترازوی عمل من سنگین بود، کریم هستم؛ ولی اگر سبک باشد، پست خواهم بود.[4] سلمان فارسی با این سخن خود می‌خواست به آنها بفهماند که انسانی که آغاز و سرانجام او این است، نباید به‌خاطر امور واهی از قبیل پول، ثروت و ریاست، دچار خود بزرگ‌بینی شود، خود را از دیگران بالاتر بداند و نسبت به دیگران فخرفروشی کند.

[1]. نراقی، ملا احمد؛ معراج‌السعاده، تهران، یاسر و دهقان، 1366، ص230.
[2]. لقمان / 18.
[3]. نهج البلاغه، ترجمه سید جعفر شهیدی، تهران، علمی و فرهنگی، 1376، چاپ دهم، خطبه 192.
[4]. نراقی، ملا احمد؛ معراج‌السعاده، ص230.