عمل به معلومات

آنچه می‌دانید عمل کنید، و در آنچه نمی‌دانید احتیاط کنید تا روشن شود. و اگر روشن نشد بدانید که بعض معلومات را زیر پا گذاشته‌اید، طلب موعظه از غیر عامل، محلّ اعتراض است، و قطعا مواعظی را شنیده‌اید و می‌دانید، عمل نکردید وگر نه روشن بودید.

همه می‌دانند که«رساله عملیه» را باید بنگرند و بخوانند و بفهمند، و تطبیق عمل بر آن نمایند، و حلال و حرام را با آن تشخیص بدهند؛ پس نمی‌توانند بگویند:«ما نمی‌دانیم چه بکنیم و چه نکنیم»

کسانی که به آنها عقیده دارید نظر به اعمال آنها نمایید، آنچه می‌کنند از روی اختیار بکنید، و آنچه نمی‌کنند از روی اختیار نکنید؛ و این از بهترین راههای وصول به مقاصد عالیه است«کُونُوا دُعاةً الی الله بِغَیرِ اَلسِنَتِکُم»[1] مواعظ علمیه بالاتر و موثرتر از مواعظ قولیه است.

از واضحات است که خواندن قرآن در هر روز، و ادعیه مناسبه اوقات و امکنه در تعقیبات و غیر آنها، و کثرت تردد در مساجد و مشاهد مشرفه، و زیارت علما و صلحا و همنشی با آنها، از مرضیات خدا و رسول(ص) خدا است و باید روز به روز مراقب زیادتی بصیرت و انس به عبادت و تلاوت و زیادت باشد.

و بر عکس، کثرت مجالست با اهل غفلت، مزید قساوت و تاریکی قلب و دوری  از عبادت و زیارات است؛ از این جهت است که احوال حسنه از عبادات و زیارات و تلاوتها، به سبب مجالست با ضعفا در ایمان، به سوء حال و نقصان مبدل می‌شوند، پس  مجالست با ضعیف‌الایمان – در غیر اضطرار و برای غیر هدایت آنها- سبب می‌شود که ملکات حسنه خود را از دست بدهد، بلکه اخلاق فاسده آنها را یاد بگیرد: «جالِسوا مَن یُذَکِّرُکُم الله رُؤیَتُهُ، و یَزیدُ فی عِلمِکُم مَنطِقُهُ و یُرَغِّبُکُم فی الاخِرَةِ عَمَلُهُ»[2]

از واضحات است که ترک معصیت در اعتقاد و عمل بی نیاز می‌کند از غیر آن؛ یعنی غیر محتاج است به آن، و او محتاج غیر نیست، بلکه مولد حسنات و دافع سیّات است( و مَا خَلَقتُ الجِنَّ وَ الاِنسَ اِلا لِیَعبُدُون)[3] عبودیت ترک معصیت در عقیده و عمل.

بعضی گمان می‌کنند که ما از ترک معصیت عبور کرده‌ایم !! غافلنند از اینکه معصیت، اختصاص به کبائر معروفه ندارد، بلکه اصرار بر صغائر هم کبیره است؛ مثلا نگاه تند به مطیع برای تخویف،ایذاء محرماست؛ تبسم به عاصی برای تشویق اعانت بر معصیت است.

محاسن اخلاق شرعیّه و مفاسد اخلاق شرعیّه در کتب و رسائل عملیّه متبیّن شده‌اند

دوری از علما و صلحا سبب می‌شود که سارقین دین، فرصت را غنیمت بشمارند و ایمان و اهلش را بخرند به ثمنهای بخس و غیر مبارک، همه اینها مجربّ و دیده شده است.

از خدا می‌خواهیم که عیدی ما را در اعیاد شریفه اسلام و ایمان، موافقیت به «عزم راسخ ثابت دائم بر ترک معصیت» قرار بدهد که مفتاح سعادت دنیویّه و اُخرویّه است، تا اینکه ملکه بشود ترک معصیت؛ و معصیت برای صاحب ملکه، به منزله زهر خوردن برای تشنه است یا میته خوردن برای گرسنه است.

منبع: نامه‌های عرفانی/ علی محمدی: دفتر نشر معارف 1386.ص 88، 89، 90.