مقابله با استکبار و مستکبران در سیره نبوی

استكبار، سيره نبوي

بهرام شریفی

مقابله استکبار و مستکبران به معنای نفی هر گونه

برتری جویی و گردن فرازی و گردنکشی و ایستادگی در مقابل این امور است که در سیره رسول خدا درخششی خاص دارد. استکبار چهره‌های گوناگون دارد که در هر چهره و لباسی ظهور کند باید با آن مقابله کرد. زیرا اگر از حق و کرامت آدمی و حرمت ایمانی و حقوق انسانی دفاع نشود، به همه حریم‌های انسانی و ایمانی تعدی می‌گردد که مستکبران هیچ حد و مرزی برای خود نمی شناسند و اگر تباه گری و ستم ورزی آنان دفع نشود زمین و زمان را از تباهی لبریز سازند.

و لو لادفع الله الناس بعضهم ببعض لفسدت الارض.

و اگر خداوند برخی از مردم را به وسیله دیگر دفع نمی‌کرد، قطعاً زمین تباه می‌گردید.

مسیر حرکت و سیر مبارزه و نقش تاریخی پیام آوران الهی چنین بوده است که آنان بر ضد ظلمت‌ها قیام می‌کردند. بر ضد شرک و بت پرستی، تبعیض و ستم ورزی، استثمار و بهره کشی، بردگی و نابرابری، خودکامگی و عدم آزادی و در یک کلمه بر ضد همه استضعاف‌ها، بر ضد شرک با همه مظاهر اجتماعی، سیاسی و اقتصادی آن. آنان هرگز در کنار مستکبران قرار نگرفتند و جز راه قیام بر ضد همه ظلمت‌ها و ظلم‌ها نپیمودند. رسول خدا در تمام دوران رسالت خویش رویاروی مستکبران ایستاد و با خودکامگی و ستمگری و جنایتکاری و تجاوز گری مبارزه کرد.

پیامبر به مقابله و دفاع از حریم اسلام و مسلمانی پرداختند و در این راه پذیرای این همه نبرد دفاعی گشتند. آن حضرت در راه نجات مردمان و تحقق آن هیچ دورانی را به راحت نگذراندند. به تعبیر امام راحل ‍: «پیغمبر اکرم تمام عمرش در زحمت بود. نمیتوانید در تاریخ پیغمبر پیدا کنید که یک ماه ایشان راحت نشسته باشد؛ تمامش زحمت شما را کشیده است. الان دینش دست شماست. سیزده سال آن قدر معذب بوده در مکه باقی‌اش هم همه‌اش به جنگ و جدال و به دفع اشخاص ظالم مشغول بود». اسلام دین سلم و صلح و عدالت است و هرگز اجازه قدرت طلبی و ستم پیشگی و تعدی به پیروان خود نمی‌دهد، در عین حال آنان را به ایستادگی در برابر تجاوز گری می‌خواند و این دفاع مشروع و عقلانی را والاترین عمل انسانی و ایمانی معرفی می‌نماید.

صبر و استقامت

«صبر» به مفهوم استقامت و نگهداری نفس و عین «رشد» است. زیرا «رشد»، استقامت در راه حق و صلب داشتن و در سختی بودن در راه آن است. «صبر» در این معنا جهادی است دائمی که صورت آن تغییر می‌یابد، اما اصل مبارزه و استقامت و پایداری ثابت است؛ گاهی خویشتنداری در برابر معاصی است و گاهی ثبات قدم در اطاعت حق است، زمانی پایداری در جنگ است و زمانی استواری در صلح، هنگامی شکیبایی بر سختی‌ها و ناراحتی‌ها و هنگامی ثبات نفس در خوشی‌ها و راحتی‌ها.

بدون چنین صبری گام زدن در مسیر رشد و تعالی و رسیدن به اهداف و مقاصد عالی ممکن نیست و آنچه پیامبر اکرم(ص) را در رسیدن به آن اهداف والا و بلند یاری داد و زمینه تحقق مقاصد الهی آن حضرت را فراهم نمود، صبر و استقامت وی بود. به تعبیر امام راحل: پیغمبر وقتی که مبعوث شد، با پافشاری و استقامت کارش را راه انداخت.

هیچ کس مانند پیامبر در راه خدا اذیت و آزار نشد و هیچ کس چون او در راه حق شکیبا و پایدار نبود. به بیان امام راحل:

پیغمبر اکرم(ص) وقتی که به رسالت مبعوث شد و شروع به تبلیغ کرد، یک طفل هشت ساله را ( حضرت امیر ) و یک زن چهل ساله (حضرت خدیجه ) به او ایمان آوردند. جز این دو نفر کسی را نداشت و همه می‌دانند که چقدر آن حضرت را اذیت کردند و کار شکنی‌ها و مخالفت‌ها نمودند، لیکن مأیوس نشد و نفرمود کسی ندارم.

ایستادگی کرد و با قدرت روحی و عزمی قوی از هیچ، رسالت را به اینجا رسانید. پیامبر نگران آینده امت بود که خیر و صلاح و سلامت آنان در گرو صبر و استقامت وی بود. اینک پیامبر نگران امت است و اینکه راه او را بپویند و به سیره او تأسی کنند تا به حریت، عزت و سعادت رسند.