دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

استثناء

No image
استثناء

كلمات كليدي : استثناء، علم بدیع، مدح شبیه به ذم، استثنای منقطع

استثناء در علم بدیع آن است که چیزی را به منظور تأکید و افزودن زیبایی سخن از یک حکم کلّی جدا کنند، و عامل تأکید و زیادتِ حُسن، معمولاً آن است که میانِ مستثنی و مستثنی‌منه سنخیت و مناسبتی وجود نداشته باشد. مانند:

کس از فتنه در پارس دیگر نشان

نبیند مگــــر قـــــامتِ مَه‌وشـــان

(سعدی)

که فتنۀ قامتِ مه‌وشان از جنس فتنه و آشوب مملکتی نیست و میان آن‌ها سنخیت وجود ندارد، امّا از حکم کلّی فتنه مستثنی شده است.

برخی این صنعت را با صنعت «مدح شبیه به ذم» یا «تأکید المَدح بِما یشبِهُ الذَّم» یکی دانسته‌اند، و برخی از معاصران به تقلید از علم نحو، این صنعت را «استثنای مُنْقَطِع» نام داده‌اند.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

«سبحان الله» با تسبیح تربت (سیدالشهداء)

«سبحان الله» با تسبیح تربت (سیدالشهداء)

«کسی که با تسبیح تربت (سیدالشهداء) یک مرتبه «سبحان الله» بگوید، چهارصد حسنه برای او نوشته می‌شود، چهارصد گناهش برطرف می‌شود، چهارصد درجه‌اش بالا می‌رود و چهارصد حاجتش برآورده می‌گردد.» (مصباح المجتهد شیخ الطوسی (قدس‌سره)، ص 678)

پر بازدیدترین ها

«سبحان الله» با تسبیح تربت (سیدالشهداء)

«سبحان الله» با تسبیح تربت (سیدالشهداء)

«کسی که با تسبیح تربت (سیدالشهداء) یک مرتبه «سبحان الله» بگوید، چهارصد حسنه برای او نوشته می‌شود، چهارصد گناهش برطرف می‌شود، چهارصد درجه‌اش بالا می‌رود و چهارصد حاجتش برآورده می‌گردد.» (مصباح المجتهد شیخ الطوسی (قدس‌سره)، ص 678)
Powered by TayaCMS